«Batys Eýropa – Batys Qytai» halyqaralyq tranzittik dálizi bastalǵanda Ortalyq Aziiadaǵy kórshilerimiz qyzyǵa da, qyzǵana da qaraǵany belgili. Qazir kúre jolǵa Kindik Aziia men Kavkaz elderin aitpaǵanda, Eýropa elderinin nazary airyqsha aýyp otyr.
Dúniejúzindegi iri qarjy institýttarynyń jol qurylysyn qarjylandyrýǵa birden yqylas tanytqanyn aitýǵa tiispiz. Álemdik biznestiń alpaýyttary men bank basshylary «kórse qyzar» emes, «on oilanyp, toǵyz tolǵanyp» baryp qana sheshim kabaldaityny belgili.
El Úkimeti 2015 jylǵa deiingi kezeńge arnalǵan kólik infraqurylymyn damytý baǵdarlamasyn qabyldaǵanda, «Batys Eýropa – Batys Qytai» halyqaralyq tranzit dáliziniń kurylysyna airyqsha ekpin bergen edi.
Al Qazaqstan alyp qurylysqa bel sheshe kirisip, mańyzdy jobany júzege asyrýǵa dúniejúzindegi jol qurylysyn salý isimen ainalysatyn kompaniialar men halyqaralyq damý institýttaryn tartyp, elimizdiń tarnzittik áleýetin arttyratyn joldy 5 jyldyń ishinde salyp shyqty.
Mega-jobany qarjylandyrýǵa álemnin alpaýyt bes qarjylyq qurylymy qyzyǵýshylyq tanytyp, oilanbastan qarjy quidy. Reti kelgende olardyn atyn atap, túsin tústep ketsek. Olar – Dúniejúzilik bank, Eýropa Qaita kýrý jáne Damý banki, Islam Damý banki, Aziia jáne Japoniia Damý bankteri.
Dúniejúzilik alpaýyt qarjy uiymdary Qazaqstan Ortalyq Aziiadaǵy turaqty damý jolyna túsken el ekenin eskerip, «Batys Eýropa – Batys Qytai» halyqaralyq kólik dálizine jeńildetilgen nesie bóldi.
Osylaisha jahandyk karjy institýty bolyp sanalatyn Dúniejúzilik bank 2 milliard 150 million dollar kóleminde orasan zor qarjy quidy. Bir eldiń bir qurylysy úshin osyndai qarjy bólý bul banktin tarihynda bolǵan emes.
«Batys Eýropa – Batys Qytai» halyqaralyq tranzittik dáliziniń jalpy uzyndyǵy 8445 shaqyrymdy quraidy. Onyn ishinde, Qazaqstan Respýblikasynan – 2787, Resei Federatsiiasynan – 2233, Qytai Halyq Respýblikasynan – 3425 shaqyrym jol ótedi. Dálizdiń negizgi baǵyttary mynadai «Peterbor – Máskeý – Nijnii Novgorod – Qazan – Orynbor – Aqtóbe – Yrǵyz – Aral Qyzylorda – Shymkent – Taraz – Qordai – Almaty – Qorǵas Úrimshi – Lanchjoý – Chjenchjoý – Lian –Iýngan».
«Batys Eýropa – Batys Qytai» halyqaralyq kólik dálisin salýǵa 30 myńǵa jýyq adam jumyldyryldy.
Mamandar ńasyr jobasynyń qurylysy aiaqtalǵannan keiin jol júrý ýaqytyn qysqartýdan 33,9 mlrd teńge, jol-kólik apattardyn qysqarýynan 49,9 mln teńge, jol-kólik apattarynan qaza bolgandar sanynyń azaiýynan – 19,3 mlrd teńge, avtokólik paidalanýdaǵy shyǵyndardyń qysqarýynan – 9,5 mlrd teńge, jalpy óńirlik ónimniń ósýine bailanysty – 82,9 mlrd teńgeni únemdeitinin eseptep shyqqan-dy.
Halyqaralyq kólik dálizi elimizdegi týrizm salasyn damytýǵa jańa serpin bergeni belgili. Kúre joldyń arqasynda «Kóksai» taý shańǵysy bazasy, Túrkistan, Otyrar, «Qasqasý» taýly shańgy kýrorty, «Baiqońyr», «Qorqyt- Ata», «Qambash», «Ǵaryshtyk ailaq», «Kiiz úili» otel, «GREENLAND» jáne «Yrǵyz saraiynyn kerýeni» týristik aimaqtary arkyly ótip, ishki týrizminiń aiaqtan turýyna yqpal etti.
Joba Qytai – Qazaqstan (25 paiyz), Qytai – Ortalyq Aziia (35 paiyz) jáne Qytai – Qazakstan – Resei – Batys Eýropa (40 paiyz) aralyqtarynda úsh baǵyt boiynsha júk tasymalyn qamtýǵa múmkindik beredi.
