Akademik Ómirbek Arystanuly Joldasbekovtyń elimizdiń joǵarǵy bilim berý salasyna, parlamentariiasyna, Ulttyq Injenerlik akademiiasynyń qalyptasyp, onyń damýyna sińirgen eren eńbegi baspasóz betinde keńinen jariialanýda, jariialana da beredi.
Degenmen de san qyrly, som tulǵaly memleket jáne qoǵam qairatkeriniń álemge áigili bolýynda akademiktiń ǵylym salasyndaǵy sonyń ishindegi mashina jasaý jáne robototehnika salalaryndaǵy eńbekteriniń orny erekshe.
Árbir memlekettiń ekonomikalyq damýy sol memlekettiń mashina jasaý salasynyń damýyna tyǵyz bailanysty. Mashina jasaý salasy damyǵan memlekettiń ekonomikalyq damýy da joǵary bolady. Oǵan mysal, álemde ekonomikasy damyǵan alpaýyt memleketterdiń biri - Germaniia. Qazirgi kezeńde Germaniianyń Fraýngofer ortalyǵynyń bastaýymen dúnie júzinde sandyq tehnologiialarǵa, robototehnikaǵa, 3D printingke negizdelgen 4.0 Indýstriia revoliýtsiiasy ótýde.
Mashina jasaý salasynyń teoriialyq negizi bolyp mashinalar jáne mehanizmder teoriiasy ǵylymy bolyp tabylady. Akademik Joldasbekov – osy mashinalar jáne mehanizmder teoriiasyn Qazaqstanda qalyptastyryp damytqan ǵulama ǵalym. Mashinalar jáne mehanizmder teoriiasy ǵylymynyń negizgi maqsaty mehanizmder men mashinalardyń qurylymdyq, kinematikalyq, dinamikalyq taldaýy men sintezi bolsa, qazirgi mashinalardyń elektronikamen, basqarý júielerimen jetildirýine bailanysty osy ǵylymnyń «órisi» keńeiip, ol álemde qarqyndy damyp kele jatqan aldyńǵy qatarly mehatronika jáne robototehnika ǵylymdarymen jalǵasyp jatyr.
Mehatronika – mehanika, elektronika, aqparatty tehnologiia salalaryn túiistiretin ǵylym bolsa, robototehnika osy mehatronika ǵylymynyń óndiriske qajetti negizgi salasy bolyp tabylady. Sondyqtan akademik Joldasbekov – Qazaqstanda mehatronika jáne robototehnika ǵylymdarynyń negizin qalaýshy.
Qazirgi kezde avtomatty túrde basqarylatyn qondyrǵylardyń bári robot dep atalyp júr, mysaly, robot-oiynshyqtar, robot-shańsorǵysh jáne taǵy basqalar. Negizinde robottyń óndiriske qajetti fýnktsiialaryn oryndaityn mehanizmi nemese manipýliatory bolýy qajet. Amerikanyń Robottar Institýty (RIA) anyqtamasy boiynsha robot degenimiz programmalanǵan kóp fýnktsiialy manipýliator, iaǵni robottyń negizgi bólimi onyń manipýliatory nemese mehanizmi bolyp tabylady.
Óndiriste qoldanyp júrgen robottar negizinen seriialyq manipýliatorlardan turady. Seriialyq manipýliatorlardyń qurylymy adam qolynyń qurylymyna uqsas bolǵandyqtan olardyń júk kótergishtigi, dinamikasy nashar bolady. Sondyqtan dúniejúzilik robototehnika salasynda sońǵy ýaqytta robottardyń manipýliatorlaryna iaǵni mehanikasyna kóp kóńil bólinýde.
Qazaqstanda Japoniiada siiaqty alýan túrli robottar jasalmasa da, Qazaqstan ǵalymdarynyń halyqaralyq robototehnika deńgeiinde óz orny bar. Ol – parallel robottar. Paralell robottardyń qurylymy tuiyq kinematikalyq tizbekti manipýliatorlardan turǵandyqtan olardyń seriialyq manipýliatorlarǵa qaraǵanda júk kótergishtigi men pozitsiialaý dáldiligi óte joǵary. Sondyqtan parallel robottardy taý-ken, metallýrgiia, aeroǵarysh óndiristerinde keńinen paidalanýǵa bolady
Osy parallel robottardy zertteý halyqaralyq deńgeide jaqynda qolǵa alynyp jatsa, akademik Joldasbekov parallel robottardyń negizi bolyp tabylatyn joǵary klasty mehanizmderdi zertteýdi ótken ǵasyrdyń alpysynshy jyldary M.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýniversitetiniń mehanika-matematika fakýltetinde dáris alyp júrgende IFToMM prezidenti akademik I.I. Artobolevskiidiń ǵylymi jetekshiligimen bastaǵan bolatyn. Osy ǵylymi bastamany Ómirbek Arystanuly qazaq eline keńinen taratyp, qajymas jáne ekpindi memlekettik, qoǵamdyq jumystarymen ushtastyra otyryp, óz shákirtterimen birge jazyq jáne keńistik joǵary klasty mehanizmder teoriialaryn qurdy, júzdegen ǵylym kandidattary men doktorlaryn daiarlady, otandyq jáne sheteldik patenttermen qorǵalǵan teńdesi joq parallel manipýliatorlardyń jańa túrlerin jasady. Iaǵni, akademik Joldasbekov eńbekteri – parallel robottardyń qainar búlaǵy.
Bul kúnderi Ómirbek aǵanyń ǵylymi mektebi ózi kóp jyldar boiy rektorlyq qyzmet atqaryp, eńseli qabyrǵasyn kótergen ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversitetinde jalǵasyn tabýda. Ýniversitette «Sandyq tehnologiialar jáne robototehnika» ǵylymi-bilim berý ortalyǵy ashylyp, «Robototehnika júieleri» mamandyǵy boiynsha bakalavriat, magistratýra, doktorantýrada kóptegen stýdentter dáris alýda, Ustaz jolyn jalǵastyrýda. Ǵylymi-bilim berý ortalyǵynyń negizgi ǵylymi baǵdarlamasy – parallel robottardy zertteý jáne olardy RoboMech klasty parallel manipýliatorlarda, jasalyp jatqan «Ai-Gerim» áleýmettik gýmanoid robotynda, intelektýaldy elektrli kólikterde qoldaný.
Ýaqyt ótken saiyn Uly Ǵalymnyń, Uly Ustazdyń asyl tulǵasy aiqyn kórine bermek, eren eńbegi jalǵasa bermek.
QR UǴA jáne UIA akademigi,
ál-Farabi atyndaǵy
Qazaq UÝ «Sandyq tehnologiialar
jáne robototehnika» ortalyǵynyń
direktory Jumadil Baiǵunshekov
