Dalanews.kz portaly «Karjylyq keńesshi» aidary aiasynda jeke qarjy menedjmenti, aqshany jinaý men paidalaný, nesie túrlerine arnalǵan maqalalar seriiasyn jariialai bastady.
Búgin biz kepilzatsyz nesielerge tolyǵyraq toqtalmaqpyz. Sebebi, kredit alǵan el azamattarynyń jartysynan astamy kepilzatsyz nesie túrine júgingen. Bul rette nege nazar aýdarý qajet? Qandai artyqshylyqtary men kemshilikteri bar?
Kepilzatsyz nesieniń artyqshylyqtary
Nesieniń osy túriniń negizgi artyqshylyǵyn onyń ataýynan aq bilýge bolady. Iaǵni, bank aldyna kepilzat qoimaisyz. Bank sizge tolyǵymen senim artyp, qaryz sharty jasalǵannan keiin maquldanǵan somany beretin bolady. Keide tipti sizde kepilge qoiatyn múlik bolmaýy da múmkin. Bul jaǵdaida, kepilzatsyz nesie sizdi tyǵyryqtan shyǵaratyn, jol ashatyn jalǵyz múmkindik bolýy ǵajap emes.
Taǵy bir artyqshylyǵy, kepilzatty ádilet organdarǵa tirkep, ony buǵattaýdyń qajeti joq bolǵandyqtan kepilzatsyz nesieni rásimdeý anaǵurlym tez jáne tehnologiialyq protsesster boiynsha ońai júredi. Mysaly, Bank VTB (Qazaqstan) arqyly nesie rásimdeý barysynda sait arqyly ótinish berseńiz, sizge kredittik menedjerdiń ózi habarlasyp, nesieniń merzimin, somasyn aqyldasyp, birden qandai somanyń aldyn-ala maquldanǵanyn habarlai alady.
Ol tehnologiia «aldyn-ala skoring» dep atalady. Budan keiin sizge tek bank bólimshesine baryp, qaryz kelisim-shartyna qol qoiyp, aqshańyzdy alý ǵana qalady.
Bul rette taǵy bir ret eskertemiz, kez-kelgen nesie almas buryn, kelisim-shartpen muqiiat tanys bolyńyz. Ásirese, komissiialar bar ma, nesieni ýaqytyly tólemegen jaǵdaida qandai ósimpul somasy bekitilgen - osy baptarǵa nazar aýdaryńyz. Nesieniń jyldyq tiimdi syiaqy mólsherlemesimen de tanysyp alý artyq bolmaidy. Tiimdi mólsherleme ónim sharttarynda kózdelgen komissiianyń barlyq túrlerin qamtityndyǵyn biz «Qarjylyq keńesshi» aidarynda jazǵan bolatynbyz.
Kepilzatsyz nesieniń kemshilikteri
Kez-kelgen jaǵdaida medaldiń eki jaǵy bar ekenin jaqsy bilemiz. Qarjy salasynda da osy qaǵida jii oryn alady. Kepilzatsyz nesieniń de kepil qoiylǵan qaryzǵa qaraǵanda óz kemshilikteri bar. Eń basty kemshiligi – ol qymbattyǵy.
Nesieniń quny eki faktordan quralady: jyldyq tiimdi mólsherleme men nesieniń merzimi. Siz kepilzat qoimaǵandyqtan, nesieniń osy túrinde bank mólsherlemesi joǵary, al qaryz merzimi qysqa bolady. Alaida, bank naryǵynda tiimdi usynystar da tabylar. Mysaly, Bank VTB (Qazaqstan) arqyly kepilzatsyz nesie alsańyz, onyń somasy 5 million teńgemen, al merzimi 5 jylmen shekteledi. Jyldyq tiimdi syiaqy mólsherlemsi 16%-dan bastalady
Mólsherlemesi nege kepilzat qoiylǵan kreditke qaraǵanda joǵary bolady? Sebebi bank bul jaǵdaida óz táýekelderin (premiia za risk) arttyrýǵa májbúr. Alda-jalda nesieni qaitara almasańyz, banktiń sizden óndirip alatyn kepilzaty joq. Al kepilzat bar kezde, bank úshin táýekelder azaia túsedi. Ol kezde mólsherlemeni de azaita alady.
Kepilzatsyz nesieniń merzimi kóp jaǵdaida 5 jyldan aspaidy. Muny da kemshilikke jatqyza alamyz. Merzim neǵurlym az bolsa, soǵurlym ai saiynǵy tólem somasy úlken bolady. Bul sizge qarjylyq aýyrtpalyq ákelýi múmkin. Biraq bul rette, az merzimdi nesieniń artyq tólem boiynsha utatyndyǵyn aita ketýimiz kerek.
Dalanews.kz qarjy keńesshisi sizdiń jeke aqsha menedjmentińizdi jaqsartýǵa arnalǵan. Qarjylyq saýattylyq sizdi alaiaqtardan qorǵap, nesieni barynsha jeńil sharttarmen alýǵa jáne aqshańyzdy tiimdi jumsaýǵa jol ashady.
2020 jylǵy 3 aqpandaǵy №1.2.14/39 QR QNRDA litsenziiasy.
