2025 jyldyń 3 qańtarynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń "Ana tili" basylymyna "Maqsatym - ekonomikany jáne egemendikti nyǵaitý" atty maqalasy jaryq kórdi. Óz maqalasynda Prezident ekonomist basshylardyń qazirgi jumysyn ortasha dep baǵalaitynyn aitady. Bul neni bildiredi? Oǵan qatysty Májilis depýtaty, Ekonomikalyq reformalar jáne óńirlerdi damytý komitetiniń múshesi Nikita Shatalovtyń pikirin usynamyz, dep jazady Dalanews.kz.
"Bizdiń ekonomikamyzda birqatar problemalar bar. Ádette, biz ósimdi biýdjettik shyǵystarmen/jeńildiktermen qamtamasyz etemiz ári ol artynan Ulttyq qor óteýi tiis bolatyn tapshylyqty týdyryp jatady. Biýdjet aqshasy, mysaly, infraqurylymdarǵa tikelei transh retinde nemese nesie mólsherlemesin sýbsidiialaý retinde jumsalady. Onda da bul rette kásipkerlerdiń shekteýli toby qoldaýǵa ie bolady. Bul saiasat bir jaǵynan túsinikti. Bul arada másele sybailas jemqorlyqta da emes, qaita saqtandyrý jaiynda. Iaǵni, aqshany jaǵdaiy belgili, senimnen shyǵa bilgen adamǵa berý ońaiyraq, tipti eger ol óndiris emes, meiramhanalar ustasa nemese qandai da bir qyzmet kórsetý salasynda bolsa da. Mine, osy jaǵdai jaqyn kúnderi ózgeredi", - dep jazady ol Telegram-daǵy arnasynda.
Depýtattyń pikirinshe, ekinshi jaǵynan, ekonomikanyń barlyq qalǵan sektory "naryq zańdylyǵymen" ómir súredi, iaǵni Ulttyq bank belgilegen syiaqy mólsherlemesi boiynsha nesieler alady.
"Al, shynyn aitar bolsaq, is júzinde ony da alyp jatqan joq, sebebi korporativtik nesieleýdiń toqyraýǵa ushyrap jatqanyna bir jylǵa jýyq ýaqyt boldy, onyń ishinde infliatsiia men Ulttyq bank tómendetýdi qarastyrmaityn bazalyq mólsherlemeniń joǵary bolýyna bailanysty, óitkeni retteýshi organnyń aqsha-nesie saiasatyna yqpal etýshi basqa quraly joq. Bul jaǵdaida ekinshi deńgeidegi bankter (EDB) tutynýshylyq nesielendirýdiń arqasynda aqsha tabýda, óitkeni atalǵan baǵytta suranys áli de joǵary jáne ishinara sýbsidiialanǵan nesieler syiaqysy esebinen paida tabady, óitkeni olardyń ústine 2% qoiady", - deidi ol.
Shatalov bul rette ShOB 30%-ben nesie alýǵa májbúr, al iri biznes óz qarajaty men sýbsidiialaryna ǵana emes, sondai-aq kompaniia basshylyǵynyń qarjy holdingterimen úlestes bolýyna bailanysty "erekshe" sharttarǵa ilinemiz" dep EDB-larǵa arqa súieidi. Bul arada ainalymdaǵy qarajatyn tolyqtyrý jaiyn ǵana emes, sonymen qatar ónerkásip pen qurylystaǵy iri jobalar týraly da sóz bolyp otyr.
"Negizi, bul jaǵdaidyń ózi jaman emes, biraq ol básekelestikti shekteidi jáne memleket ShOB-qa qarai baǵyt-baǵdar alýy tiis, óitkeni jumyspen qamtý jáne kiris ósimderi bar ol arada. Sýbsidiialar osy sektorǵa da baǵyttalýy kerek, biraq táýekeli, árine joǵary. Sonda ǵana ortasha kompaniialardyń sanyn arttyrýǵa bolady. Bizdiń jaǵdaiymyzda sýbsidiialaýdy tolyǵymen tyiyp tastaý múmkin emes ekeni belgili. Ondai jaǵdaida ónerkásip pen energetika sektoryn jańǵyrtý protsesteri toqyraidy, aýyl sharýashylyǵy da halyqaralyq naryqtarda básekege túse almai qalady, JIÓ qurylymynda ShOB úlesi mardymsyz kúide bolady. Biraq infliatsiiaǵa áserin mardymsyz etý úshin ony kerekti adamyna, kerekti salasyna týra jetetindei etý kerek. Sonda ósim jaqsy bolady, ony qoldaý úshin biýdjetten shyǵatyn shyǵystar da kóp bolmaidy. Osy ýaqytqa deiin bul statýs-kvo ózgergen emes, olar ekonomika qurylymynyń ózgerýi túrindegi jańa nátijege súiene otyryp, eski erejelerge sáikes jumys istegendi jón kórip keldi. Osy másele sheshiminde jańa tásilderdiń joqtyǵy, meniń oiymsha, Memleket basshysy óz suqbatynda atap ótti", - deidi ol.
Reformalar árqashan oiyn erejelerin ózgertý bolyp tabylady. Sondyqtan, onyń aitýynsha, ekonomikada da kóp nárse isteý kerek: Úkimet pen Ulttyq banktiń qarym-qatynasyn qalypqa keltirý, fýnktsiialardy ońtailandyrý arqyly kvazimemlekettik sektordyń qatysýyn azaitý, kóptegen salaǵa naryqtyq tarifterdi qaitarý, qoǵamnyń zardap shekken toptaryna shyǵyndy ataýly qoldaý arqyly óteý, resýrstarǵa, onyń ishinde shikizattarǵa qoljetimdilikti arttyrý jáne ony ashyq etý.
"Bul bizneske ákimshilik qysymdy tómendetýge, biýdjet shyǵystaryn ońtailandyrýǵa jáne sybailas jemqorlyq aiasyn tartylýǵa múmkindik beredi", dep túiindeidi óz sózin depýtat.
