Sońǵy jyldary jeriniń túgin tartsań maiy shyǵatyn Jetisý óńirinde aýyl sharýashylyǵy salasynan bólek innovatsiialyq tehnologiialardy damytý, tsifrlandyrýdy engizýdi tolaǵai tabystarǵa qol jetkizgenin ákimmen bolǵan esepti kezdesýde estip bildik. Sózimiz dáleldi bolýy úshin aita keteiik, Tórtinshi óndiristik revoliýtsiiany júzege asyrý sheńberinde Almaty oblysynda jumys istep turǵan 40 kásiporyn óz ónerkásipterin avtomattandyrýǵa beldi bekem býǵan. Osylaisha óńirdegi kásiporyndar básekelestik jaǵdaida óndiristi jańǵyrtyp, el ekonomikasyn eseleýge túbegeili bet burypty.
Sol siiaqty oblys ákimi jyl sońyna qarai mailaý materialdaryn óndirýshi «Lýkoil» zaýytynyń iske qosý jumystary bastalatynyn, ondaǵy investitsiia kólemi 27 mlrd. teńgeni qurap otyrǵanyn atap ótti.
Sonymen qatar «Baýmann» nemis kompaniiasy usaq mal etin tereńnen óńdei bastaitynyn da jetkizdi. Óndiris oshaǵy bolashaqta jylyna 30 myń tonna daiyn ónim shyǵarýdy kózdep otyr eken. Bul zaýyt ta eksportqa baǵattalǵan.
«Osynyń bári ónerkásip óndirisiniń kólemin 2020 jylǵa qarai 1 trln. teńgege jetkizýge múmkindik beredi», – dedi A. Batalov.
Esepte kezdesýde 2017 jyldyń qorytyndysy boiynsha Almaty oblysynda damýdyń oń serpini baiqalǵan aityldy. Máselen, jalpy óńirlik ónim 2,4 trln. teńgeden asyp, 2,7 %-dyq ósimdi kórsetken. Oblysqa 527 mlrd. teńge investitsiia tartylyp, bul kórsetkish boiynsha óńir respýblikada alǵashqy tórttikke enip otyr.
Baiandamada aitylǵandai, ónerkásip óndirisiniń kólemi 750 mlrd.teńgeden asyp, ósim 2,9%-dy qurady. Óńdeý sektoryndaǵy shyǵarylǵan ónim kólemi 636 mlrd. teńgege jetip, 2016 jylmen salystyrǵanda 66,2 mlrd. teńgege artty. Búgingi kúni óńdeý sektoryndaǵy óndirilgen ónimniń jalpy ónerkásip ónimindegi úlesi jaǵynyn oblys elimiz boiynsha aldyńǵy qatarda, iaǵni bul úles 85%-ǵa jetken.
23 júie quraýshy kásiporyndarda 373 mlrd. teńgeniń ónimi óndirip, ónerkásiptiń jalpy kóleminiń 49,7%-dy quraǵan. Osynda berekeli jumystyń arqasynda oblys aýmaǵynda 68 jańa kásiporyn ashylǵan. Sonyń nátijesinde 1809 jumys orny qurylypty. Al indýstriialandyrý kartasynda 8,7 myń jumys orny bar, investitsiialyq quny 319 mlrd. teńgelik barlyǵy 55 joba júzege asyrylǵan.
Bir ǵana qant qyzylshasynyń alqaby 9 myń gektarǵa jetip, 363 myń tonna ónim jinalyp, sharýalar 31 myń tonna taza qant alý múmkindigine ie bolǵan.
Jetisý óńirindegi baq alqaptary 23 myń gektarǵa jetti, intensivti baqtardan biylǵy jyly 2,5 myń tonna alma alý josparlanyp otyr.
Endigi kezekte áleýmettik baǵytta atqarylǵan jumystar jaiynda da az-kem áńgimelei ketsek. Ótken jyly Almaty oblysynda 15 dárigerlik ambýlatoriia men feldsherlik-akýsherlik pýnkt salynyp, 8 nysanǵa kúrdeli jóndeý jasaldy. Biylǵy jyly osyndai 18 nysan turǵyzylady. Olardyń qatarynda Sarqan qalasy men Uzynaǵashtaǵy perzenthana da bar. Sonymen qatar memlekettik-jekemenshik seriktestigi mehanizmin qoldaný arqyly Taldyqorǵanda jalpy quny 7 mlrd. teńge bolatyn meditsinalyq aqparattyq júieler men avtomattandyrý keshenin engizýdiń eki jobasy júzege asyryla bastaidy dep kútilýde.
– Biylǵy jyly biz mindetti meditsinalyq saqtandyrý júiesine kóshýdiń daiyndyq jumystaryn aiaqtap, densaýlyq saqtaý júiesin tsifrlandyrý arqyly meditsinalyq kómektiń qoljetimdiligi men tiimdiligin arttyrýymyz kerek, – dedi A. Batalov.
Atap ótsek, sońǵy eki jylda kompiýter satyp alýǵa 352 mln. teńge bólinip otyr, bul jabdyqtalý deńgeiin 100%-ǵa jetkizýge múmkindik beredi. Oblystyq, aýdandyq aýrýhanalardyń barlyǵy da internet jelisine qosylǵan, basqa da meditsinalyq nysandardy qosý jumysy jalǵasýda.
Biyl Almaty oblysynda «Nurly jer» baǵdarlamasy boiynsha 251 turǵyn úidiń qurylysy júrgizilip, 1126 páter men 27 nysannyń injenerlik-kommýnikatsiialyq júiesin jasaý josparlanǵan. Esepti kezdesýde Amandyq Batalov Taldyqorǵan qalasynda «Nurly jer» baǵdarlamasy aiasynda kottedj qalashyǵy qurylysynyń pilottyq jobasy júzege asyryla bastaǵanyna toqtalyp ótti. Oǵan 2 mlrd. teńge bólingen. Barlyǵy 606 úi bolsa, sonyń 48 páterlik 12 úii men124 kottedji biyl salynbaq.
Oblys basshysy óz baiandamasynda habarlaǵandai, óńirde «Týǵan jer» jobasy aiasynda quny 10,5 mlrd. teńge bolatyn 218 joba júzege asyrylsa, sonyń 6,6 mlrd. teńgelik 90 jobasy aiaqtaldy. Máselen, «Batyr babalar» memorialdy kesheni salynyp, Elbasynyń «Atameken» tarihi-mádeni ortalyǵy ashyldy. Sonymen qatar Taldyqorǵanda Qazaqstan boiynsha tuńǵysh «Rýhani jańǵyrtý» ortalyǵy boi kóterip, iske qosylmaqshy.
2018 jyly «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasy sheńberinde quny 6 mlrd. teńgege jýyqtaityn 159 iri jobanyń reestri ázirlendi. Bul oraida «Týǵan jer» jobasy boiynsha Taldyqorǵan qalasynda jabyq bassein, Qarasai, Alakól aýdandarynda dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheniniń qurylysy júrgizilmek. Sol siiaqty Panfilov aýdanynda «Orbulaq» memorialdy kesheni turǵyzylady.
Nurlan ÁÝBÁKIR
