Forýmǵa qatysýshylar atap ótkendei, tsifrlandyrý – bul eń aldymen turǵyndarǵa arnalǵan. Máselen, astanada belgili bir máselelerdi sheshý úshin birqatar smart jobalar júzege asyrylýda.
Mysaly Smart Astana qoldanbasy – memlekettik jáne kommertsiialyq 70-ten astam servister men qyzmetterdi kórsetý. Eń tanymaldardyń qatarynda – dárigerdiń qabyldaýyna jazylý, ony úige shaqyrtý, aiyppuldar men ákimshilik buzýshylyqtardy tekserý, dárigerdiń reitingin qaraý, eńbekke jaramsyzdyq paraǵyn jáne keń taralǵan anyqtamalardy «shynailyǵyn» tekserý, sondai-aq «belsendi turǵyn» qyzmeti bar.
Bul jerde astanalyqtar qala máselelerin sheshýge saýalnamalar men usynystar arqyly qatysady. Saýalnamalardy toltyra otyryp, turǵyndar syilyqqa almastyryp alýǵa bolatyn upailar jinaidy. Mundai syilyqtardyń biri Smart Astana mobildik qoldanbasynda «Atameken» UKP daiyndaǵan saýalnama-skriningin toltyrǵandar arasynda «Astana» - «Manchester United» matchyna biletter bolmaq.
Ústimidegi jyldyń qańtar aiynda Saryarqa aýdanynda «Qatysý biýdjeti» aktsiiasy iske qosylǵan bolatyn. Ol turǵyndarǵa aýdan ákimdigi 500 mln. teńgeni nege jumsaýy tiis degen máseleni anyqtaý múmkindigin berdi. Qatysý protsesi qarapaiym jáne barynsha ashyq.
Joba úshin aýdannyń basqa turǵyndary daýys beredi, jáne eger ol eń kóp daýys jinaǵan bolsa, ákimdik sony júzege asyrady. Budan basqa, qala ashyq derekter portalyn (Open Data) damytyp otyr. Ol 8 sanattar (bilim berý, densaýlyq saqtaý, kólik, TKSh, qala qyzmetteri, ekologiia, jańalyqtar men is-sharalar) boiynsha 20 derekter jiyntyǵyn usynady. Eger statistikaǵa qaraityn bolsaq, kirýi jaǵynan úzdik 5-tikke mektepter men balabaqshalar týrady aqparat, aýrýhanalar men emhanalar týraly aqparat, 109 qyzmetine júginý, mártebe jáne jaýap alý, avtobýstardyń onlain qozǵalysy týraly derekter, sondai-aq PIK tizimi kiredi. Sonymen qatar, «Big Data» jobasy da belsendi júzege asyrylyp keledi.
Bul jasandy intellekt (ziiatkerlik) negizinde bolashaq jaǵdailardy boljaý jáne úlgileý úshin úlken kólemdi derekterdi basqaratyn jáne taldaityn aqparattyq júie. Elordada 100% qazaqstandyq ónim engizilgen. Búgingi kúni júie 307 baqylaý obektileri boiynsha 104 derekkózin biriktiredi. Bilimge keletin bolsaq, Astana turǵyndary balabaqshaǵa, mektepke nemese kolledjge onlain jazyla alady. Pedagogtardyń attestattaýdan ótý protsesi avtomattandyrylǵan. Barlyq bilim berý uiymdary internet jelisine qosylǵan. Mektepterde biregei tólem júiesi endirilip jatyr: bir karta- úsh sheshim. Bul ashanada aqshasyz esep aiyrysý, jol aqysyn tóleý jáne balanyń sabaqqa kelýin qadaǵalaý. Barlyq mektepter robototehnika bólmelerimen jabdyqtalǵan, 36 mektepte STEM zerthanalary ashylǵan, balabaqshalar bazasynda robototehnika negizderin zertteý jónindegi 20 alań iske qosylǵan. Budan bólek, elordada tuńǵysh ret jeke balabaqshalarda inkliýzivti mektepke deiingi bilim berýge memlekettik tapsyrys ornalastyryldy.
2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap jeke balabaqshalardaǵy memlekettik tapsyrysty júzege asyrý aidan ákimdikterinen Nur-Sultan qalasynyń Bilim basqarmasyna kóshirildi. Ortalyqtandyrý ózindik qiyndyqtar týǵyzdy – kelý tabelderin jáne basqa eseptilikti ótkizý kezinde kezek paida bolady. Osyndai máselelerdi sheshý úshin kelýdiń elektrondy tabelderi engizildi. Osylaisha, ákimdikte is-júzinde adamnyń óziniń bolý qajettiligin joiylady – memlekettik tapsyrys boiynsha barlyq eseptilik tsifrlandyrylýda.
