Jastar máselesimen ainalysyp júrgen azamattardan jón surasańyz NEET sanatyndaǵy jastarǵa bilimi joq, jumys istegisi kelmeitin jastardy jatqyzý kerek ekenin alǵa tartady. Bul topqa jatatyn jastar elimizde barshylyq. Ony moiyndaýymyz kerek. Biraq olardyń sany anaý aitqandai kóp dep aitýǵa de kelmeidi.
Bir qyzyǵy, resmi oryndar kei jaǵdaida júktiligi boiynsha dekrettik demalysqa shyǵyp, bosanǵan jas analardy da NEET sanatyndaǵy jastardyń qataryna qosyp jiberedi eken. Bul qanshalyqty durys? Bizdińshe, dekrettik demalysqa shyqqan jas analardy NEET sanatyna jatqyzýdyń jóni joq sekildi.
Budan basqa, otbasylyq biznesi bar aýqatty otbasynyń balalary oqýdy da, jumysty da jiyp qoiyp, jeke otbasylyq biznesimen ainalysqandy jón sanaityny belgili. Otbasylyq biznespen ainalysatyn jastar ózine áleýmettik tólemder men zeinetaqy jarnasyn aýdarmaǵannan keiin olar da resmi túrde jumyssyz retinde tanylyp, NEET sanatyndaǵy jastardyń qarasyn kóbeitýde.
NEET sanatyndaǵy jastardyń sanyn azaitý úshin birinshi kezekte olardyń arajigin ajyratyp anyqtap alýdyń mańyzy zor. Árine, bul úshin arnaiy zań kerek. Osy jaitty basshylyqqa alǵan Úkimet «Jastar týraly» zańǵa birqatar ózgerister men tolyqtyrýlar engizýge árekettenip jatqanyn bilemiz. Zańǵa tiisti ózgerister engizilgennen keiin «NEET sanatyndaǵy jastarǵa kimderdi jatqyzýǵa bolady» degen suraqqa naqty jaýap alatyn bolamyz.
QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrligi daiyndaǵan Otbasylyq tsifrlyq kartaǵa nazar aýdarsaq, dál qazir elimizdegi NEET sanatyndaǵy jastardyń sany 181 myń adamdy quraidy.
Sarapshylardyń sózine qulaq asatyn bolsaq, NEET sanatyndaǵy jastarǵa negizinen, kásibi bilimi joq, jumys istegisi kelmeitin jastardy jatqyzatynyn aitty. Úkimet elimizdegi atalǵan sanattaǵy jastardyń sanyn qysqartýdy kózdese, birinshi kezekte jastardyń kásibi bilim alýyna jaǵdai jasaýy kerek. Ol úshin elimizdiń ár aimaǵynda kásiptik-tehnikalyq bilim beretin oqý oryndaryn quryp, olardyń jastar arasynda tartymdylyǵyn arttyrýǵa kúsh salý kerek.
Joǵary oqý oryndaryna túsken jastar oqýyn aiaqtaǵannan keiin mamandyǵy boiynsha jumys istep, ómirden óz ornyn taýyp ketýge umtylatyny belgili.
Al kásiptik-tehnikalyq orta býyndy bilim ordalaryn támamdaǵan jastar jaiynda bulai dep aita almaisyń. Óitkeni kásiptik-tehnikalyq oqý oryndaryn bitirgen jastarǵa jumys birden tabyla qoimaidy. Sebebi elimizde óndiris oryndary tiisti deńgeide damymaǵandyqtan, kolledjderdi taýysqan jastar birden jumys taba almai, NEET sanatyndaǵy jastardyń sanyn kóbeitýge májbúr.
Onyń ústine, bizdiń qoǵamda kolledj bitirgen jastarǵa jartykesh maman retinde qaraityny jasyryn emes. Aitalyq, zań, ekonomika, pedagogikalyq, meditsinalyq kolledjderdi bitirgen jastar orta bilimdi taýysqannan birden jumysqa aralasyp kete almaidy. Jumys berýshiler atalǵan mamandyqtar boiynsha joǵary oqý oryndaryn bitirgen jas mamandardy jumysqa qabyldaǵanda jón sanaidy.
Mundaida keibir jastar ýniversitetterde kásibi bilimin jalǵastyrýǵa májbúr bolsa, endi biri otbasyndaǵy turmystyq jaǵdaiy kótere almaǵan soń, joǵary bilim alýdan amalsyz bas tartyp, qara jumysqa bet buratyny jasyryn emes. Ainalyp kelgende, olar NEET sanatyndaǵy jastardyń qataryn tolyqtyrady.
Eger biz NEET sanatyndaǵy jastardyń sanyn azaitýdy shyndap qolǵa alǵymyz kelse, óńirlerde shaǵyn óndiris oryndaryn kóbeitip, jastarǵa durys kásibi bilim bermeitin orta jáne joǵary býyndy oqý oryndarynyń jumysyn toqtatýymyz kerek. Jastarǵa bilim bergennen góri aqsha tabýdy bárinen de joǵary qoiatyn mundai oqý oryndary jastardyń kásibi maman bolyp qalyptasýyna basyn aýyrtpaidy.