Osy tusta "Qazaqtelekom" ulttyq bailanys operatoryn mysalǵa keltirýge bolady. Bul kompaniiaǵa eshkimde joq jeńildikter berilgen, memleket kompaniiaǵa halyqqa kórsetken qyzmeti úshin qosymsha qun salyǵyn tolyqtai qaitaryp kelgen.
"Qazaqtelekom" men enshiles kásiporyndardyń esebine qarasaq, salyq júktemesiniń koeffitsienti 2,5 paiyzdan tómen ekenin kóremiz.
Al basqa jeke operatorlarda bul kórsetkish qosymsha qun salyǵynsyz 10-17 paiyzdy quraidy. Iaǵni, naryqtaǵy oiyn erejesi birdei emes.
Qyzmet kórsetý salasy, klientter bazasy bir, biraq memleketke tóleitin salyq kólemi ártúrli. Osydan telekommýnikatsiia salasynda báseke bar degen málimdemelerge qaramastan, naryqta bir kompaniia basymdyqqa ie bolyp shyǵa keledi.
Operator básekeni qorǵaý komitetiniń aldynda esep bermeidi, tarifterdi de ózi bekitedi. Bul – kóp mysaldyń biri ǵana.
Taý-ken ónerkásibi, munai-gaz sektory, qurylys salasynda da osy jaǵdai. Qazaqstanda erkin naryq joq, monopolizatsiia saldarynan biznestiń kózi joiylǵan. Muny kvazimemlekettik sektordyń keri áseri dep baǵalaýǵa bolady.
Memlekettik qoldaý sharalary kóńilge qonbaidy, olar tek oligarhatty qoldaýǵa baǵyttalǵan. Bul sharalar shynaiy ekonomikaǵa jumys istemeidi.
Memlekettik kirister komitetiniń ishki derekterin taldap kórdik. Taldaý nátijesinde "bilikke" jaqyn bolǵan saiyn, salyq júktemesi koeffitsienti tómen bolatynyn anyqtadyq.
Eń az salyq tóleitin kompaniialar arasynda Qazaqmys pen Kaz Minerals kósh bastap tur. Olardyń salyq júktemesi koeffitsienti ainalymnyń minýs 7 paiyzyna teń. Iaǵni, olar metall eksporttaýshy kásiporyn retinde biýdjetten iri kólemde eksportqa arnalǵan qosymsha qun salyǵy boiynsha ótemaqy alyp otyr.
2016 jyldan bastap iri bizneske óte kóp jeńildik berildi. Munai-gaz sektorynan túsetin salyq bes ese tómendedi. Eksporttyq ónim offshorlyq saýda úileri arqyly júredi. Salyq júktemesiniń bári jeke bizneske júkteldi.
Shaǵyn jáne orta biznes memlekettik qoldaý sharalaryna ie bola almaidy. Óńdeýshi kásiporyndarǵa qarap, salyq saiasatynyń ádiletsiz ekenin túsinýge bolady.
Olarda memleketten qosymsha qun salyǵyn qaitaryp alatyn aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýshi nemese eksportqa taýar shyǵarýshy kompaniialar siiaqty jeńildikter joq. Al salyq júktemesiniń koeffitsienti joǵary (ainalymnyń 12-24 paiyzyn quraidy). Bul kompaniialardyń kóleńkeli ekonomikaǵa ketip, salyqtan jaltarýyna ákelip soǵady. Óitkeni mundai salyq júktemesine tótep berý múmkin emes.
Iri biznes ókilderi salyq tólemegenimen qoimai, jeke kásipkerler tólegen salyqtan jeńildetilgen nesie alady. Kásipker alýy kerek qosymsha tabysty bankter "jep" qoiady. Bul úkimettiń qalai jumys isteitinin kórsetedi. Úkimet eldi shyǵynǵa batyryp, respýblikalyq ekonomikanyń diversiia jasady.
