Freedom Inside '26

«Máńgilik elge» arnalǵan monografiia

«Máńgilik elge» arnalǵan monografiia
Kúni keshe ǵana Qazaqstan Respýblikasy úshin aitýly mereke – el Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyn atap óttik. Osyǵan orai Abai atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogikalyq ýniversitetiniń Tárbie isi jónindegi prorektory, saiasi ǵylymdarynyń kandidaty, professor Janatbek Eshenqojauly Ishpekbaev «Máńgilik el osylaisha somdalǵan» dep atalatyn óziniń kezekti ǵylymi monografiiasyn shyǵardy.

Ǵylymi eńbek tórt taraýdan turady. Birinshi taraýda 1991-1997 jyldar aralyǵynda eldegi saiasi-ekonomikalyq jaǵdai, áleýmettik máseleler jáne KSRO ekonomikalyq qirandysynan yrǵaqty damý arnasyna túsken Qazaqstan ekonomikasyn túzetýdiń erekshelikteri, Elbasynyń tarihi ári parasatty bastamalary elimizdiń qalyptasýy men bolashaqta tabysty damýynyń aiqyndaýshy faktoryna ainalǵany tiianaqty ǵylymi saraptan ótkiziledi.

Ekinshi taraýda 1997-2007 jyldar aralyǵy qarastyrylady. Bul taraý «Qazaqstan-2030» damý baǵdarlamasyn júzege asyrý barysyndaǵy on jyldyq tynymsyz eńbekti taldaýǵa arnalǵan.

Úshinshi taraýda 2007-2013 jyldar aralyǵyndaǵy Elbasynyń jekelegen memleketter arasyndaǵy  saiasi qyrǵiqabaqtyq pen ekonomikalyq básekelestik saldarynan týyndaǵan máselelerdiń jigin jatqyzyp, syzyn jibitip jibergen bitimgershilik áleýeti týraly jan-jaqty aitylady.

Sońǵy, tórtinshi taraýda «2050 strategiiasy», «Nurly jol» baǵdarlamasy, «100 naqty qadam» – ult jospary, sondai-aq «Máńgilik el muraty» sekildi aýqymdy reformalyq baǵdarlamalar taldanyp, olardyń TMD, Eýraziia qurlyǵy jáne álem keńistigi aýmaǵyna konsensýsqa ózek, tin, altyn kópir bolatyn tustary baiandalady. Sonymen birge Kóshbasshymyzdyń 2016 jyldyń sáýir aiynda ótken Búkilálemdik iadrolyq qarýǵa qarsylardyń Vashingtondaǵy sammitinde jariialaǵan «Álem. HHI ǵasyr» manifesi men Ystambuldaǵy Islam yntymaqtastyǵy uiymynyń sammitinde Túrkiia prezidenti Redjep Taip Erdoǵanmen birlesken deklaratsiiasy taldanady.

Bul ǵylymi eńbekte naqty derekter arqyly Táýelsiz Qazaqstannyń keshegisi men búginine salystyrmaly taldaý júrgizilgen. Elimizdiń ishki jáne syrtqy saiasaty táýelsiz memlekettiń áleýmettik jáne ekonomikalyq jaǵdailarymen, sondai-aq, burynǵynyń tarihi aqiqattarymen bir keńistikte qarastyrylǵan. Avtor táýelsiz memlekettiń quraýshysy – Tuńǵysh Prezidentimiz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń uzaq jylǵy dáiekti jasampazdyq qyzmetiniń nátijesi qazaqstandyqtardy bolashaqqa jeteleitin «Máńgilik El» ideiasynyń airyqsha baǵdaryn oqyrmanǵa oi salar dáiektermen jetkize bilgen. Avtordyń aitýynsha, «Bul monografiiany shyǵarýdaǵy maqsat – memlekettik Táýelsizdigimizdiń qundylyqtaryn nasihattaý, «Máńgilik el muraty» ideialarynyń mánin jan-jaqty jáne júieli ashyp kórsetý, Elbasy kórsetip bergen qazaq halqynyń bolashaqqa bastaǵan jolyn mańyzdy mindet sanap, pash etý».

Búgingi tańda Uly Dalanyń murageri sanatyndaǵy Qazaqstannyń ótken jolyn, rýhani mol murasyn, mádeni bailyǵyn, el úshin qan keshken uly babalardyń halyqqa jasaǵan qyzmetin óskeleń urpaqqa úlgi-ónege qylý – mańyzdy mindet. «Máńgilik el muraty» ideialaryn jan-jaqty zertteý, memleketimizdiń qalyptasýyndaǵy tarihi oqiǵalardyń mán-mańyzyn ashyp kórsetý jastardy ulttyq rýhta tárbieleý, jańa Qazaqstannyń strategiialyq josparyn iske asyrý mindetterine tolyq sáikes keledi.

Osy raida aita ketý kerek, monografiia avtory ózi bastama kóterip, ótken jyldyń qarasha aiynda Qazaqstan Respýblikasynyń Tuńǵysh Prezidenti – Elbasy kitaphanasyna atalǵan kitabynyń birneshe danasyn tartý retinde jibergen bolatyn. Kóp keshikpei Elbasy kitaphanasy qorynyń atqarýshy direktory B.Jumabekovten hat keldi. Onda avtorǵa shyn júrekten alǵys aityp: «Syiǵa bergen «Máńgilik el osylaisha somdalǵan» atty monografiiańyz Qazaqstan Respýblikasynyń Tuńǵysh Prezidenti – Elbasy kitaphanasynyń qorynan laiyqty oryn alatynyn habarlaimyz», – dep atap kórsetipti.

Olai bolsa, el ómiriniń naqty derekterine súiene otyryp jan-jaqty zerttep, taldap, zerdelei kele Elbasy tulǵasynyń ósý, kemeldený jolyn somdaǵan bul qundy eńbek tek búginginiń ǵana emes, ókshe basar urpaqtyń da úlgi alý úshin oqityn kitaby bolatynyna senemiz, soǵan úmit artamyz.

Bolat JUMYNULY