«Kýblei» tarapynyń zańdy ókilderi ákimdiktiń zańsyz áreketin áshkere etpei qoimaimyz dep bekinip otyr. Óitkeni 2020 jyly-aq daýǵa sot núkte qoisa da, ákimdik pen «Irmenova» jeke kásipkerligi ádeii máseleni ýshyqtyryp otyrǵan kórinedi. Sondai-aq qurylys kompaniiasyna aldanǵandar sany 300 emes, 30 turǵyn ekenin alǵa tartty.
«Bizdiń birinshi úige eshqandai narazylyǵymyz joq. Sol úide 100 páterdei bar. Úi salynyp bitti. Jekemenshik quqyqtary bar. Olardyń sot protsesine nelikten kelip jatqany bizge túsiniksiz. Olar ádeii qatysyp jatyr. Bireýdiń tapsyrmasymen. «Kelińder, narazylyq bildirińder» dep otyrǵan adamdar bar. Al úshinshi-tórtinshi úi salynyp bitken joq. Ol jerde eshkim turmaidy. Ekinshi úidegi 30 páterde turyp jatqandar bar.
2020 jyly sot sheshimi bizdiń paidamyzǵa sheshilgen kezde dál osy ekinshi úi salynyp bitpegen edi. Olar sol sot sheshimi Kýbleidiń paidasyna sheshilse de, zańsyz ekinshi úi saldy. Ol úige zańsyz kommýnikatsiia qosyldy. Káriz júiesi, sý, jaryq, jylý qosyldy. 30 páterine adam kirgizildi. Ákimdik osyǵan ádeii jol berdi. Qazirgi kúni sol 30 páter úshin osyndai úlken daý bolyp jatyr», - dedi «Kýblei» JShS zańgeri Jánibek Bashanov.
Sotta «Irmenova» jeke kásiperliginiń úidi zańsyz salǵanyn qala qurylysyn baqylaý basqarmasynyń mamany da rastady.
«2020 jyly qańtarda «Irmenova» jeke kásipkerligine qatysty tekserý júrgizildi. Onyń nátijesi boiynsha jeke kásipker Irmenova Janar Saparqyzy jiberilgen zań buzýshylyqtar úshin ákimshilik tarapynan jaýapkershilikke tartyldy. Máselen jobalaý-smetalyq qujattamanyń jáne saraptamanyń oń qorytyndysy bolǵan joq. Oǵan qosa, qurylys-montajdaý júrgizý isi bastalǵany týraly habarlama da bolmaǵan. Sondai-aq sáýlet, qala qurylysy týraly zańnamada kózdelgen tehnikalyq jáne avtorlyq qadaǵalaýlardyń bolmaǵany anyqtaldy.
Tekserý nátijesi boiynsha kásipkerge qatysty buzýshylyqtardy joiý týraly uiǵarym engizildi. Atap aitqanda qurylys montajdaý jumysyn toqtatý jáne joǵaryda atalǵan zańbuzýshylyqtardy túgel joiý qajet.
Biraq qurylystyń toqtatylǵany týraly habarlama kelgen joq. Dese de Janar Saparqyzy 4 úige arnalǵan 4 jobany ázirlegenin atap ótkim keledi. 4 jobaǵa saraptama júrgizildi jáne 2020 jáne 2021 jyldary qurylys montajdaý jumysyn júrgizýdi bastaýǵa qatysty habarlama berildi. Alaida bul habarlamalar 2020 jyldyń 28 jeltoqsanynan bastap qabyldanbady. Oǵan jerdi paidalaný maqsatyn ózgertý sebep boldy. Búgingi tańda sot daýlaryna bailanysty qurylys-montajdaý jumysy júrgizilmei tur», - dedi Oral qalasy qala qurylysyn baqylaý basqarmasynyń mamany Kenjebek Ahmetov.
Sondai-aq sotta sanitariialyq baqylaý basqarmasynyń jetekshisi «Kýblei» JShS-niń sanitarlyq qorytyndysynyń bar ekenin jáne onyń aýmaǵy kemi 100 metr ekenin rastady.
«2015 jyly 4 qarashada «Kýblei» JShS sanitarlyq qorǵaý aimaǵyna qatysty eń alǵash bizdiń sanitarlyq-epidemiologiialyq qorytyndyny aldy. Oǵan sáikes qalada turǵan konservi zaýyty «Kýblei» JShS bizdiń qorytyndymyz boiynsha tórtinshi qaýiptilik klasyna jatady. Onyń sanitarlyq qorǵaý aimaǵy minimaldy 100 metrden aspaýy kerek. 2015 jyly qorytyndyny alǵan ýaqytta biz arnaiy orynǵa barmai, ishte otyryp, arnaiy jobaǵa súienip júrgizetinbiz. Joba boiynsha barlyq qorǵaý aimaqtary boldy. Arnaiy qorǵaý aimaǵy aldyn ala jikteldi, joba boiynsha 100 metri belgilendi. Jalpy qorytyndyny bir ret ala alady. Sanitarlyq qorǵaý aýmaǵyn belgileý Bas josparmen bekitilgen norma», - dedi Oral qalasy sanitariialyq baqylaý basqarmasynyń jetekshisi Gaýhar Dúiseǵalieva.
Apeliatsiialyq sot otyrysynda «Tsiolkovskii» turǵyn úiin soqqan «Irmenova» jeke kásipkerliginiń ókili Konstantin Klenin «Kýblei» tarapy ortaq mámilege kelýden bas tartqanyn sóz etti. Ol zaýytqa qajetti sheteldik qural jabdyqty qurylys kompaniiasy óz qarajatyna jetkizip berýge ázir bolǵanyn alǵa tartty. Dál osylai máseleni sheship, turǵyn úidi súrmeýdiń amalyn aitqan eken. Iaǵni olardyń oiynsha qymbat qural-jabdyqtardy ornatý arqyly zaýyttan shyǵatyn qaldyqtardyń kólemin edáýir azaitýǵa bolady.
«Buǵan deiin oblys ákimi, «Kýbei» JShS direktory jáne «Ermenova» jeke kásipkerliginiń ókili retinde biz úsh tarap kezdesip, daýdy talqyladyq. Biz ortaq kelisimge kelýge tyrystyq. Sol kezde qurylys kompaniiasy óz esebine Germaniiadan turmystyq gazdy jaǵýǵa arnalǵan arnaiy qubyrlardy, kásiporynnan shyǵaratyn dybysty báseńdetetin qurylǵylaryn Italiiadan ákelip bereiik dep usyndy. Biraq «Kýblei» tarapy mediatsiiaǵa kelispedi», - dedi «Irmenova» jeke kásipkerliginiń zańgeri Konstantin Klenin.
Al «Kýblei» zańgeri Jánibek Bashanov mundai kezdesýdiń bolmaǵanyn alǵa tartyp, munyń bári qyp-qyzyl ótirik ekenin alǵa tartty. Sondai-aq ol qurylys kompaniiasy sanitarlyq qorǵaý aimaǵyna ótpese, nesine qymbat qurylǵylardy jetkizýge ázir ekenine ań-tań. Osylaisha, zańdy óreskel buzyp otyrǵandaryn ózderi-aq moiyndap otyr dedi.
«Birinshiden biz turǵyndarmen nemese qurylys kompaniiasymen sottasyp otyrǵan joqpyz. Biz tikelei ákimdikpen daýlasyp otyrmyz. Sosyn Ermenovterdiń shetelden qurylǵylardy jetkizip beremiz degen sózi qyp-qyzyl ótirik. Al nelikten Ermenovter ol qurylyǵyny bizge ákelip bermekshi, munyń bári aqsha ǵoi. Eger olardyń tarapynan zańbuzýshylyq bolmasa nesine bizben ortaq mámilege kelýdi kózdeidi. Osy sózderinen-aq, olardyń kináli ekenderi aidan anyq emes pe?» - dedi ol.
Jánibek Bashanov óz sózinde sot materialdarynda osyǵan deiin bolmaǵan foto-videonyń qosylyp ketkeni óte kúmándi ekenin aityp otyr.
«Ótken juma kúni biz sot materialymen tanysyp shyqtyq. Sonda turǵyndardyń ótinishi jazylǵan video material tur. Biraq birinshi satydaǵy sot protsesinde mundai materialdardy sot materialdaryna engizý týraly aryz túsken joq. Muny Joǵary sot kórsin dep ekinshi jaq ádeii qosyp qoiyp otyr. Qysqasyn aitqanda ákimdik te, qurylys kompaniiasy da turǵyndardy jylatyp qoiyp sytylyp ketpekshi. Biraq zańnyń aty zań. Árkim óz bylyǵyna ózi jaýap berýi kerek. Qarapaiym halyqty qalqan etip qoldanýdyń qajeti joq», - dedi zańger.
Sondai-aq sotqa zaýyt jumysshylary da kelip, óz narazylyqtaryn bildirdi.
«Turǵyndar jiǵan-tergenin salyp, páterler salyp alǵan eken. Aralarynda naýqas adamdar da bar deidi. Biraq bizdiń jumysshylardyń da otbasy, bala-shaǵasy bar. Olar da aýylda turatyn aýrý qart áke-sheshelerin ákelip, emdetedi. Endi zaýyt jabylyp qalsa, olar turaqty tabysynan aiyrylady. Olardyń qart áke-sheshelerine kim qarasady? Zaýyt jabylyp qalsa, bizdiń qyzmetkerler qaida barady? Biz kóppiz, 700-ge jýyq jumysshy», - dedi «Kýblei» JShS qyzmetkeri Gúlnur Dosmuqanova.
«Bul kópqabatty úiler ónerkásip aimaǵynda salynǵany aidan anyq qoi. Men osy óńirde óskenmin. Endi turǵyn úi salynyp buryn kedergi bolmaǵan «Kýblei» aiaq asty kedergi keltire qaldy ma?
Bizge habarlama berildi. Eger sot bizdiń taraptyń paidasyna sheshim shyǵarmasa, bizdi jumystan qysqarýy múmkin. Sosyn biz qaida baryp jumys izdeimiz? Kim bizdi asyraidy?» - dedi «Kýblei» JShS qyzmekeri Vasilii Slastin.
Al zańger Jánibek Bashanov sóz arasynda Kýbleidiń kelesi qadamy Joǵary sot ekenin alǵa tartty.
«Kezekti qadamymyz zań boiynsha kassatsiialyq shaǵym berý. Óitkeni qabyldanǵan sheshim zańsyz.
Bizde 3 negiz bar. Birinshisi – zań júzinde egjei-tegjei jospary Oral qalasynyń bas josparyna qaishy kelmeýi kerek. Bas jospar boiynsha óndiristik aýmaqqa turǵyn úi salýǵa bolmaidy.
Ekinshisi – zaýyttyń sanitarlyq qorǵaý aimaǵy tekten tek belgilenbegen. Sondai-aq sanitarlyq qorǵaý aimaǵy dep tanylǵan qorytyndynyń kúshi joiylmaǵan. Ony da sot eskerip otyrǵan joq.
Úshinshi negiz – ákimdik egjei-tegjei josparyn jaidan jai qabyldai almaidy. Ol arnaiy protsedýradan ótýi kerek. Al ol protsedýralar jasalmaǵan ári ony sot protsesine ákelip dáleldegen de joq. Osyǵan qaramastan sot osyndai zańsyz sheshim qabyldap otyr», - deidi zańger Jánibek Bashanov.
Al kásiporynnyń taǵy bir zańgeri Evgenii Pritsker, ákimdik ókiliniń sotta ábden shatasqanyn synap, Joǵary sottyń usynysy múldem eskerilmegenin aitty.
«Ákimdik tarapy qai jyldyń bas jospary jumys isteidi degen saýalǵa 2014 jylǵy deidi. Al egjei-tegjei jobasy qai jyldyń bas jospary negizinde ózgertilgen desek, 2010 jyldyń deidi. Al 2010 jyldyń bas jospary degen qujat múldem joq. Ákimdik birinshi satyda sotta suratylǵan 40-qa jýyq qujatty ákelgen de joq.
Sot júrip jatqanda Jaqyp Asanovqa turǵyn úidiń ieleri aryz bergeni belgili. Dál sol usynystyń nátijesinde bizdiń paidamyzǵa shyǵarylǵan oblystyq sottyń zańdy sheshimi buzylǵan bolatyn. Ol jerde tek úshinishi tarap retinde turǵyndardyń pikiri tyńdalsyn delingen. Sonyń ózin sot búge-shúgesine deiin jetkizip otyrǵan joq.
Apelliatsiialyq sot alqasynyń ózi buǵan deiin tek on shaqty turǵynǵa sotqa shaqyrtý qaǵazy jiberilgenin aitty. Bul isti birinshi satyǵa qaita túsirýine jetkilikti», - dedi zańger Evgenii Pritsker.
Sotqa shaqyrtý alǵan turǵyndardyń basym bóligi apelliatsiialyq sot protsesine kelgen joq. Buǵan deiingi sot otyrystaryna on shaqty turǵyn kelip, onyń ekeýi ǵana sot aldynda sóilese, bul joly jiyrmadan asa adam kelip, tórt turǵyn baratyn jerleriniń joq ekenin aitty.
Aita keteiik, sotta zańger Evgenii Pritsker 2016 jyldan beri úleskerlerdiń máselesine qatysty tikelei jergilikti ákimdik jaýapty ekenin de eske saldy. Iaǵni «Tsiolkovskii» turǵyn úi keshenine aqsha quiyp, ony zańdy túrde rásimdei almai otyrǵan turǵyndardyń máselesine tikelei Oral qalasy ákimdiginiń jaýapty ekenin alǵa tartyp, qylmystyq quramnyń bar ekenine basa nazar aýdarý qajet dedi.
Osyǵan deiin QR Indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministrligine qarasty komitet óndiristik aimaqta turǵyn úi salýǵa tyiym salynǵan dep naqty kórsetken bolatyn. Sondai-aq QR Densaýlyq saqtaý ministrligine qarasty sanitarlyq-epidemiologiialyq baqylaý komitetiniń sotqa «Kýblei» zaýytynyń sanitarlyq qorǵaý aimaǵy bar, ol aýmaq keminde 100 metr bolýy tiis jáne onda turǵyn úilerdi salýǵa tyiym salynǵan degen jaýap joldaǵan.
Budan bólek, Aýyl sharýashylyǵy ministrligi de zaýyttyń jabylýy naryqqa soqqy beretinin málimdegen edi. Ministrlik «Kýblei» zaýytyna tóngen qaýip eldegi aýyl sharýashylyǵy salasyna tikelei keri áserin tigizedi, zaýyttyń problemasy sheshilmese Qazaqstanda qaita óńdeý salasy quldyrap, aýyl sharýashylyǵynyń básekege qabilettiligi tómendeitinin habarlaǵan. Búginde atalǵan zaýytqa eki jarym myńnan astam sharýa qojalyǵy mal ótkizip otyr.
Aita keteiik, Oralda taǵy bir turǵyn úi zańsyz qurylysty bastap ketken. Qazir atalǵan úidi qurylys kompaniiasy áleýmettik jeli arqyly satýǵa kirisip ketken.
