Keiingi jyldary otandyq bilim salasynda sapaly jáne qoljetimdi bilim alýǵa erekshe kóńil bólinip otyr. Osy turǵyda jii aitylatyn eki uǵym bar: birinshisi – «Keleshek mektepteri», ekinshisi – elitalyq mektep. Syrt kózge uqsas kóringenmen bul eki formattyń missiiasy men júzege asý joldary ártúrli.
«Keleshek mektepteri» – tek jańa mektepterdiń qurylysy emes, el bolashaǵyna baǵyttalǵan júieli ári uzaqmerzimdi strategiia. Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen iske qosylǵan ulttyq joba elimizdiń bilim júiesine túbegeili serpilis ákelip otyr. Memleket basshysy 2022 jylǵy Joldaýynda bilim sapasyn arttyrý men jańa mektepter salýdyń mańyzdylyǵyn atap ótken edi. Osy tapsyrma aiasynda keiingi 6 jyl ishinde elimizde 1 millionnan astam oqýshyny qamtityn 1000-nan asa jańa mektep boi kóterdi. Bul táýelsiz Qazaqstan tarihynda buryn-sońdy bolmaǵan rekordtyq kórsetkish. Jobanyń negizgi maqsaty – elimizdiń kez kelgen óńirindegi, kez kelgen áleýmettik toptaǵy balaǵa sapaly bilimdi teń qoljetimdi etý. Úshaýysymdy oqytýdy joiý, apatty mektepterdi almastyrý, oqýshy oryn tapshylyǵyn boldyrmaý.
Jańa mektepter biryńǵai standart negizinde salynyp jatyr. Bul degenimiz – tek ǵimarattyń jańa bolýy emes, bilim ordasynyń tutastai jańarýy. Mektepter qazirgi zamanǵa sai IT-synyptarmen, zerthanalarmen, shyǵarmashylyq jáne sport keńistikterimen, inkliýzivti bilim berýge arnalǵan infraqurylymmen jabdyqtalǵan. Sonymen qatar munda bilim mazmuny da jańaryp, oqytý ádistemeleri jańǵyrtylyp, muǵalimderdiń biliktiligi arttyrylyp jatyr. Bul mektepterde ár bala óz áleýetin tolyq asha alady. Iaǵni tek qalada emes, aýylda da bala zamanaýi tehnologiiamen, sapaly bilimmen qamtylyp, teń dárejede damýǵa múmkindik alady. Osylaisha, joba bilim salasyndaǵy óńirlik teńsizdikti joiýǵa, áleýmettik ádilettilik ornatýǵa, elimizdiń intellektýaldyq áleýetin arttyrýǵa baǵyttalyp otyr.
Osy jyl sońyna deiin joba aiasynda 217 jańa formattaǵy mektep salý josparlanǵan. Bul óz kezeginde 460 000-nan astam oqýshy ornynyń ashylýyn qamtamasyz etedi. Byltyr alǵashqy jańa formattaǵy mektepter paidalanýǵa berildi. Al biyl taǵy birneshe júzdegen mekteptiń qurylysy aiaqtalýǵa tiis.
«Keleshek mektepteri» ulttyq jobasy aiasynda salynatyn jańa bilim ordalary óziniń mazmuny men qurylymy jaǵynan dástúrli mektepterden túbegeili erekshelenedi. Eń basty ereksheligi – biryńǵai zamanaýi standarttyń engizilýi. Joǵaryda aitqanymdai turǵylyqty jeri nemese áleýmettik jaǵdaiyna qaramastan sapaly bilim alý ár balaǵa qoljetimdi. «Keleshek mektepterdiń» jartysyna jýyǵy aýyldyq eldi mekenderde salynyp jatyr. Bul – 200 myńnan astam aýyl balasy zamanaýi, ergonomikalyq, qaýipsiz bilim keńistigimen qamtylady degen sóz. Jańa mektepterdiń jobasy dástúrli mekteptermen salystyrǵanda 15–20 paiyzǵa keńirek, al tehnikalyq jabdyqtalýy tórt ese artyq. Bul balalardyń jan-jaqty damýyna qolaily orta qalyptastyryp, muǵalimderdiń sapaly jumys isteýine jol ashady. Ekinshi mańyzdy erekshelik – zamanaýi tehnologiialarmen jabdyqtalýy. Ár mektepte robottehnika kabinetteri, STEM-zerthanalar, zamanaýi pándik kabinetter, horeografiia zaldary, kovorking aimaqtary, alǵashqy áskeri daiyndyqqa arnalǵan ashyq alańdar, sondai-aq tórt birdei sport zal qarastyrylǵan. Barlyq mektep jańa úlgidegi jihazben, oqý qural-jabdyqtarymen tolyq qamtylǵan. Muǵalimderge arnalǵan jumys bólmeleri de qazirgi zaman talaptaryna sai jabdyqtalyp, oqý úderisin tiimdi júrgizýge múmkindik berilgen. Úshinshi erekshelik – qaýipsizdik sharalarynyń kúsheitilýi. Jańa mektepter zamanaýi beinebaqylaý júielerimen, kirip-shyqqan tulǵalardy tirkeitin elektrondy baqylaý júiesimen tolyq qamtamasyz etilgen. Sonymen qatar bastaýysh jáne joǵary synyp oqýshylarynyń bólek bloktarda oqýy balanyń jas erekshelikterine qarai qaýipsiz ári tynysh ortada bilim alýyna jaǵdai jasaidy. Buǵan qosa, joba aiasynda mektepterdiń qurylysyna qajetti qurylys materialdary men jihazdar tek otandyq óndirýshilerden alynyp jatyr. Bul – bir jaǵynan ishki naryqty qoldaý, ekinshi jaǵynan mektepterdiń tehnikalyq jabdyqtalý sapasyna jaýapkershilikpen qaraý degen sóz.
«Keleshek mektepteri» jobasynyń tabysty júzege asýy, eń aldymen, sol mektepterde jumys isteitin muǵalimderdiń kásibi daiyndyǵy men biliktiligine bailanysty. Sondyqtan jobanyń basty mindetteriniń biri – jańa tehnologiialar men zamanaýi ádisterdi tiimdi qoldana alatyn bilikti pedagogtermen qamtamasyz etý. Bul mektepterde muǵalimderdiń kásibi damýy úzdiksiz júrip otyrýǵa tiis. Osy maqsatta arnaiy baǵdarlama ázirlenip, oǵan zamanaýi pedagogikalyq tásilder, tsifrlyq quraldardy meńgerý jáne oqytý ádistemelerin jetildirý baǵyty engizilgen. Qazirgi tańda 3000-nan astam muǵalim biliktilikti arttyrý kýrstarynan ótti, al aldaǵy ýaqytta barlyq pedagog osy baǵytta oqytýmen qamtylatyn bolady. Bul elimizde muǵalimderdiń kásibi quzyrettiligin damytýdyń biryńǵai standartyn qalyptastyrýǵa jol ashady.
Sonymen birge jańa formattaǵy mektepterge zaman talabyna sai oilaityn, kásibi bilim men qabiletke ie jas mamandardy tartý úshin jetekshi pedagogikalyq joǵary oqý oryndarymen mektep ákimshilikteri arasynda tikelei yntymaqtastyq ornatylyp jatyr. Iaǵni bul mektepterge arnaiy daiyndalǵan, jańa býyn muǵalimderi keledi.
Jańa mektepter tek kadrlyq qurammen ǵana emes, sonymen qatar tiimdi basqarý júiesimen de erekshelenedi. Mektep direktorlaryn taǵaiyndaý kezinde basymdyq «Bilim berý salasyndaǵy 1000 ózgeris kóshbasshysy» jobasyna qatysqan úmitkerlerge beriledi. Osy arqyly bilim salasyndaǵy naǵyz jańashyl, jaýapkershiligi joǵary basshylardyń jańa mektepterdi basqarýyna múmkindik týady. Ulttyq jobanyń taǵy bir strategiialyq maqsaty – osy «Keleshek mektepteri» modelin búkil eldegi jalpy bilim beretin mektepterge úlgi etý. Joba aiasynda pysyqtalǵan standarttar, oqytý ádistemeleri men basqarý tájiribeleri respýblika boiynsha kezeń-kezeńmen taratylady. Bul bilim júiesin birizdendirýge, aimaqtar arasyndaǵy sapa alshaqtyǵyn joiýǵa jáne elimizdiń árbir mektebiniń zamanaýi talaptarǵa sai damýyna negiz bolady. Mundai aýqymdy jumysty tiimdi úilestirý úshin ulttyq joba aiasynda salynǵan mektepterdi basqarýdyń arnaiy júiesi qurylyp jatyr.
Al elitalyq mektep – aqyly negizde jumys isteitin, jeke menshik bilim mekemesi. Mundai mektepterde oqýshylar sany az bolady. Oqý baǵdarlamalary halyqaralyq standarttarǵa negizdeledi, mysaly, «IB», «A-Level», «GCSE» júieleri boiynsha oqytylady. Ár oqýshyǵa jekelei kóńil bólinedi, muǵalimderdiń júktemesi az. Alaida bundai mektepter qoǵamnyń tek bir bóligine ǵana qyzmet etedi.
«Keleshek mektepteri» jobasy aýyldyq óńirlerdi de qamtidy. Josparlanǵan 217 mekteptiń jartysyna jýyǵy aýyldyq jerlerde salynyp, qala men aýyl arasyndaǵy bilim berý sapasyndaǵy alshaqtyqty azaitýǵa múmkindik beredi. Prezident Qasym-Jomart Toqaev jobanyń júzege asýyn jeke baqylaýda ustap otyr: mektepterge baryp, Úkimet otyrystary men Ulttyq quryltaida bul máseleni únemi kóterip, sapa men ashyqtyqty talap etedi.
Elitalyq mektepter burynnan bar jáne jeke sektor sheńberinde ári qarai dami beredi. Al «Keleshek mektepteri» el bolashaǵyna salynǵan investitsiia, bul – búkil urpaqtyń damýyna múmkindik beretin naqty qadam. Olar áleýmettik ádilettilikti qamtamasyz etetin, óńirler arasyndaǵy alshaqtyqty joiatyn, barlyq bala úshin sapaly orta qalyptastyratyn memlekettik deńgeidegi sheshim.
Prezident bastamasymen qolǵa alynǵan ulttyq joba tek mektep ǵimaratyn turǵyzý emes, ol – bilim júiesin túbegeili jańǵyrtý, qaýipsiz ári zamanaýi oqý ortasyn qalyptastyrý, jańa býyn úshin berik negiz qurý. Bul – milliondaǵan balanyń armanyna aparatyn jol, olardyń daryny men qabiletin tolyq iske asyrýǵa múmkindik beretin platforma.
Jaqsyǵali JUMABAI, Oral qalasyndaǵy №51 mekteptiń direktory
Batys Qazaqstan oblysy
Derekkózi: Egemen Qazaqstan gazeti
