Qazaqstan Respýblikasy Bas prokýratýrasy Quqyqtyq statistika jáne arnaiy esepke alý Komitetiniń Qylmystyq qaýip-qaterlerdiń jáne qoǵamdyq qaýipsizdiktiń táýekelderin boljaý ortalyǵy jumyspen qamtý salasyndaǵy qylmyskerlerdiń belsendiligi týraly eskertedi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Sheteldik derekkózderdiń málimetterine sáikes internet-alaiaqtar tanymal platformalarda jáne áleýmettik jelilerde minimaldy talaptarmen joǵary tabys usyna otyryp, jumysqa ornalasý týraly habarlandyrýlar jariialaidy.
Jaýap bergennen keiin, izdeýshilerge jalǵan saittarǵa siltemeler, jeke derekterdi jinaýǵa arnalǵan saýalnamalar jiberiledi nemese ziiandy baǵdarlamalyq qamtylymy bar «jumys isteýge arnalǵan mobildi qosymshany» ornatýdy usynady, bul ziiankesterge banktik derekterge, messendjerlerge jáne qurylǵyny basqarýǵa múmkindik beredi.
Sonymen qatar, shetelde, onyń ishinde Ońtústik-Shyǵys Aziia elderinde (Tailand, Mianma jáne t.b.) jumys isteý týraly jalǵan usynystar da ózekti bolyp qalýda.
Azamattardy IT, modeldik, qonaq úi biznesi salasynda nemese call-ortalyqtarǵa jumysqa ornalasý túrimen shetelge áketý úshin jaldaidy, onda olar eńbek jáne seksýaldyq quldyqta bolýy, qanaýǵa jáne zorlyq-zombylyqqa ushyraýy múmkin. Keibir jaǵdailarda zardap shekkenderdi basqa azamattardy májbúrlep aldaý nemese dene múshelerin transplantatsiialaý shemalarynda paidalanady.
Qylmyskerlerdiń qurbany bolmaý úshin kelesiler usynylady:
- qujattardy jibermes nemese qosymshalardy júktemes buryn jumys berýshiniń zańdylyǵyn jáne saittyń meken-jaiyn tekserý;
- jumysqa, oqýǵa nemese vizaǵa resimdeý úshin qarajat aýdarmaý;
- qosymshalardy tek Google Play, App Store resmi dúkenderinen ornatý;
- resmi shart jasasqanǵa deiin jeke basyn kýálandyratyn qujattardyń kóshirmeleri men derekterin jáne bank kartalaryn usynbaý;
- qyzmetkerlerdi irikteý boiynsha qyzmet kórsetetin deldaldyń nemese agenttiktiń zańdylyǵyna kóz jetkizý jáne agenttiktiń tirkeý derekterimen sheteldik jumys berýshi arasynda jasalǵan shartty suratý;
- kez kelgen kúmán týyndaǵan kezde politsiiaǵa habarlaý.
Sizdiń týysyńyz nemese dosyńyz adam saýdasynyń qurbany bolǵan joq pa tekserińiz:
- ádettegidei qońyraý shalǵan kezde beine qońyraýǵa aýysýdy usynyńyz. Eger ol bas tartyp, «múmkin emes» – dep bailanysyn úzse, bul dabyl signaly, politsiiaǵa habarlasýdy usynamyz;
- beine qońyraý kezinde kelesi suraqtardy qoiyńyz: «Qaida turǵanyńdy kórset - men seniń qanshalyqty jaily ekenińdi kórgim keledi»; Seniń janyńda kim bar, olardy kórýge bolady ma; Sen qazir qaidasyn, bul páterme, jataqhanama, úime; Búgin tańǵy asqa/túski asqa/keshki asqa ne bar; Telefondy qai jerde qýattaisyz; Seniń qasyńda rozetka barma; Terezeden qandai kórinis, kóshege shyǵa alasyń ba; Sen búgin demaldyń ba; Sende demalys qashan;Jalaqy aldyń ba; Qujattaryńdy qaida saqtaisyn?».
Adam ornalasqan fonǵa jáne qorshaǵan ortaǵa (bólme, qoima, jataqhana), qasynda áńgimeni baqylap turǵan bóten adamdardyń bolýyna, keńes berýdiń dybysyna, daýys ekpinine, bet álpetine (qorqyp turǵandai kórinedi, kameraǵa qaraýdan bas tartady) nazar aýdaryńyz.
