Eksporttaýshyǵa qarjylai ári zańdyq turǵydan kómektesetin – KazakhExport saqtandyrý kompaniiasy jumys isteidi bizdiń elde.
KazakhExport-tyń kómegine júgingen 60-qa tarta otandyq kompaniia sheteldik naryqqa shyǵýǵa múmkindik aldy osy kúnge deiin.
– «Qazaqstanda jasalǵan» taýarlar birtalai memlekettiń dúken sórelerinde tur osynyń nátijesinde. «Bul el shikizatqa táýeldi, qyl aiaǵy ine sabaqtaityn jip óndirýge de jaramai otyr» degen túsinikti buzdyq, bastysy.
«Qazaqstanda jasalǵan» ónimder syrtqy naryqta óz tutynýshysyn tapty. Biraq, bul az. Tym az. Ónimin eksporttaǵysy keletin kásipkerdiń qatary tolyǵa túskenin qalaimyz. Ulttyq ekonomikany tyǵyryqtan shyǵarýdyń bir tetigi osy
– deidi kompaniia mamandary.
Aitpaqshy, eske sala ketelik el qoinaýyndaǵy qazba bailyqty shetelge tasyp tabys tabatyn kásiporyndar KazakhExport-tyń áriptesi atana almaidy.
KazakhExport-pen qoiyn-qoltyqtasyp jumys isteitin kásiporynnyń biri – Kentaý transformator zaýyty.
«Qala men Dala» gazetiniń Túrkistan óńirin aralaǵan aptalyq sapary barysynda arnaiy at basyn buryp, kásiporynnyń tynys-tirshiligimen tanysqanbyz. Qazaqstandaǵy eń yqpaldy 50 kásipkerdiń biri Saidolla Qojabaev irgesin qalaǵan Alageum Electric holdingisiniń quramyna kiredi bul zaýyt.
Transformatordyń 400-ge tarta túrin óndiredi eken. Aiyna 1000 dana transformator ázirlep shyǵarady. Taýary syrtqa naryqta táp-táýir suranysqa ie. «Kentaý transformator zaýytynyń» tańbasy bar qurylǵylar TMD-ǵa túgel taralady.
Ekonomikanyń barlyq tarmaǵy – elektr energetikasynan bastap, metallýrgiia, kólik qurastyrý, transport, munai-gaz kesheni, turǵyn-úi kommýnaldyq salasyna deiin transformator qurylǵylarymen qamtamasyz etedi. Eksporttyń shekarasy keńigeni Kentaý qalasynyń kórkeiýine de oq yqpal etýde.
“Qalanyń kósegesin kógertip otyrǵan osy zaýyt”, – deidi jergilikti jurt. Myńnan astam adamdy jumyspen qamtyǵany óz aldyna, qala biýdjetiniń 70 paiyzy zaýyt tólegen salyqtan quralady.
«Byltyrǵy jyldyń 8 aiynda ǵana transformator zaýyty 12 mlrd. teńgeniń ónimin óndirdi. Bul 2016 jyldyń dál osy aralyqtaǵy kórsetkishinen 50 paiyzǵa artyq», – dedi bizge KTZ tehnikalyq direktory Nurbol Tilemisov.
Óndiris ornyn basyna aiaǵyna deiin bir súzip shyqtyq. Jumysshylarmen tildestik. Transformator jasaýdyń ádil tásilderimen tanystyq.
Birden kózge túsetini, tártip bar. Tap-tuinaq tazalyq bar. Júzdegen adam jumys isteitin jerde aiǵai da joq, shý da joq. Ár zat óz ornynda tur. Árkim óz jumysyn biledi. Alǵan zat turǵan ornyna qaitady. Bos turǵan qurylǵy joq. Quny 1 million eýrodan asyp jyǵylatyn tehnologiialardyń tilin tez meńgeripti zaýyt ujymy.
Sóitsek mundaǵy jumys erejesi japonnyń Kaidzen basqarý úlgisine baǵynypty. Strategiia qaǵidasy ózin-ózi úzdiksiz jetildirýge, damytýǵa saiady eken. Kaidzenge baǵynǵan kásiporyn birinshi kezekte tutynýshynyń oilaidy, onyń talǵamynan shyǵýdy maqsat tutady. Buǵan basshylyq qana emes, jumysshylar da úles qosýy tiis.
Kaidzenniń jolymen júretin kásiporynnyń eń basty kapitaly – adam.
Kásiporyn jumysynan shikilik shyqsa, birinshi kezekte kináliniń sońyna túsý Kaizdenniń túsinigine jat, kerisinshe kemshilikti birlesip sheshý basty orynda turady. Japonnyń birtalai kásiporny osy strategiianyń aitqanymen júrip, jetistikke jetken deidi.
Transformatordyń kókesin de osy aradan kórdik. Bir ǵana byltyrǵy jyly zaýyt – elektrli motor, generator, transformatorlardy qosa alǵanda 10 988 dana ónim óndiripti.
Biliktiń biznes ókilderine qarata «sheteldik naryqqa shyǵyńdarshy» degen ótinishin jerge qaldyrmai, is júzinde oryndaǵan – osy Kentaý zaýyty. Ónimdi eksporttaýdy transformator zaýyty Dosaevtyń sózinen kóp buryn bastap ketken. Óndirgen óniminiń 40 paiyzyn Reseige, Qyrǵyzstanǵa, Ózbekstan men Tájikstanǵa eksporttaýda qazirgi tańda.
Munymen shektelmek emes. Biylǵy jyly kásiporyn Aýǵanstan naryǵyna kirdi. Jyl aiaǵyna deiin Kentaý zaýyty aýǵan naryǵyna jalpy quny 10 mln. dollardyń transformatorlaryn tasymaldap tastamaq.
«Osyǵan orai Aýǵanstanǵa arnalǵan transformatorlardyń jańa túrin ázirledik. Bul eldiń elektr energiiasynyń zamanaýi júiesine kóshkeni keshe ǵana. Sol sebepti olarǵa transformatorlardyń jańa túrlerin jetkizetin bolamyz, – deidi zaýyttyń satý bóliminiń direktory Muhtar Kenjebekov.
Kásiporynnyń aýǵan naryǵyna shyǵýyna KazakhExport-tyń sharapaty tigen.
Zaýyt tóraǵasy Hairýlla Qojabaevtyń aitýynsha, Aýǵanstanǵa transformator tasymaldaý ideiasy alǵash 2014 jyly kóterilgen.
– KazakhExport aýǵan tarapy pen Alageum Electric arasyndaǵy kelisimshartty saqtandyrdy. Osynyń nátijesinde óz taýarymyzdy satyp alýshyǵa emin-erkin jetkizýge múmkindik aldyq. 2014-2016 jyldardyń aralyǵynda KazakhExport saqtandyrǵan transformator zaýytynyń kelisshart somasy 945 mln. teńgeni qurady, – deidi ol.
Ilgeride aittyq, munda quny million eýrodan asyp jyǵylatyn tehnologiianryń túri-túri bar dep. Bulardyń tilin túsiný úshin syrttai oqyp bilgenniń azdyq etetini kórinip jatyr. Onyń ústine jumysshylardyń deni jastar.
– Dál solai. Oqý bilimdi tájiribemen ushtaǵan mańyzdy. Osy maqsatta zaýyttyń irgesinen óz kolledjimizdi ashqanbyz. Munda 500-ge tarta stýdent dýaldi oqytý júiesi boiynsha bilim alady. Oqý men tájiribeni qatar alyp júrgesin qurylǵylardy qoldanýǵa kelgende qinalmaidy. Osynyń nátijesinde eńbek ónimdiligin arttyrdyq. Sońǵy 20 jylda zaýyttaǵy óndiris kólemi 20 esege ósipti, – dedi N.Tilemisov.
Zaýyttaǵy tirshilik kúndiz-túni damyldamaidy. Kásiporyndaǵy myńnan asa adam úsh aýysymmen jumys isteidi munda. Aitpaqshy, Nazarbaev biylǵy Joldaýda memlekettiń eksporttaýshylarǵa burynǵydan da kóbirek kóńil bóletinin aitty.
Alageum Electris holdingine qarasty kásiporyndar muny jaqsylyq belgisi deidi.
– Memlekettiń eksportty qoldaýǵa baǵyttalǵan bastamalary bir izge tústi. Eksportty qoldaýǵa bólingen qarjy kólemi 500 mlrd. teńgege jetti.
Memleket basshysy eksportty aita kele mundaǵy jol shyǵyny máselesine toqtalyp ótti. Bul talai kásipkerdi tolǵandyryp júrgen saýal-tuǵyn, – deidi Nurbol Tilemisov.
Daiyndaǵan, Dýman BYQAI
