Beibit sherýshilerdiń arasyna arandatýshy toptar men destrýktivti baǵyttaǵy áskeri daiyndyqtan ótken din ókilderi bolǵanyn da el Prezidenti Q.K. Toqaev málimdedi. Qazaqtyń «Bir kún urystyń qyryq kún kesiri bar» degen naqylynyń tálimdi ekenine taǵy da bir kóz jetkizdik. Eldegi dúrbeleń qyrshyn jandardyń qazasynan bólek el ekonomikasyna orasan zor shyǵyn ákeldi.
Árbir qalaǵa kórik berip turǵan ásem ǵimarattar otqa oranyp, saýda oryndary jabaiylyqpen tonaldy. Biz qazaqtyń muńyn aitýǵa jinalyp, qazaqty tonaýmen, dana qazaqtyń atyn kirletýmen aiaqtadyq.
Kemelulynyń bura tartpai, árbir sheshimin ulttyń taǵdyrymen bailanystyra qabyldaýynyń arqasynda tynyshtyǵymyzdyń tunyǵyn shaiqamai, beibit ómirimizdiń berekesin saqtap qaldyq. Baspasóz betterinde, áleýmettik jelilerde «Qasiretti qańtar» oqiǵasyna bailanysty qanshama pikirlerdi oqyp otyrmyz. Jalpy, osy oqiǵa týraly pikirlerdi úsh topqa bólip qarastyrýǵa bolady.
Olar, oń, teris,oisyz pikirler bolyp bólinedi.
Oń pikirdi ustanýshylar keshegi shattyǵymyzdy shaiqap kete jazdaǵan dúrbeleńdi jete túsinip, Memleket basshysynyń sheshimderine shyn nietimen qoldaý bildiretiner.
Ekinshi teris pikirdi qoldaityndar áli de arandatýshy toppen ymyralas, solardyń qiialyndaǵy halifatty kókseýshiler. Úshinshi oisyz toptaǵylar aldyńǵy ekeýine de qatyssyz «Tise terekke, timese butaqqa» dep, qashqanǵa da, qýǵanǵa da serik bola salatyn dúbáralar.
Aqiqatyna kelsek, táýelsizdigimizdi qanjyǵalai jazdaǵan qańtar qyrǵynynda el basshysy Qasym-Jomart Kemeluly shiryǵa sheshim qabyldamsa elimizdiń erteńi bulyńǵyr edi. Tarazynyń eki basynda úmit pen kúdik salmaq tarta almai itjyǵys jaǵdaida turdy. Jalǵandyqtyń perdesin jyrtyp, aqiqatqa týra qaraǵan Memleket basshysy eń durys sheshimin jariialap, sát ózi janyndai jaqsy kóretin ultyn yqtimal qaýip-qaterden saqtandyryp otyrdy.
Keýdesiniń qýysyndaǵy judyryqtai ǵana iman uiasy ulttyń bolashaǵyna tynbai jumys jasai bildi. At tóbelindei qazaqty alapat apattan aman alyp qalǵany úshin, bul kisige alǵaýsyz alǵysymyzdy bildirgenimiz jón.
Tumsyǵymyzdyń astynda jáne bizdiń jerimizde bizge qarsy jumsalatyn naizany saptap, qarýdy oqtap otyrǵan qanypezer topty kórsede kórmegensip otyrǵan quzyrly organdardyń salǵyrttyǵy keshirimge jatpaityn qylmys.
Atanyń jolynan aýyp, bótenniń soiylyn soǵatyndardyń qatary áli de kóp.
Tipti, memlekettik qyzmette otyrǵandary qanshama? Olardyń barlyǵy barmaǵyn búkken qalpy júr. Bári ákki, ailalary túlkini jer qaptyratyn pirsiiandar. Óz kezeginde olarda jazadan jyraq ketpesi anyq. Aqiqattyń adyrnasy tartylar kún de alys emes, sol kezde baryp ańǵal qazaqtyń kózi kóp nársege jetetin bolady.
Árbir qalanyń kóshelerinde, ǵimarttar aldynda turǵan beinejazý qurylǵylary erteń-aq eshkimniń bet-júzine qaramai shyndyqty shyjǵyra sóileitin bolady. Óz basym árbir qalada lańkes sodyrlardyń bolǵanyna kúpir ailamaimyn.
Olar, qazaqtyń tynyshtyǵyn buzyp, egemendigin enshilegisi kelgen dini jat aǵym ókilderi ekeni anyq. «Kórgen kózde jazyq joq», oǵan kógildir ekrannan berilip jatqan beinerolikterden kýá bolyp otyrmyz.
Qaharly qańtar az ǵana ýaqyt ishinde «El», «Jer» degen qasietti uǵymdardyń qadirin túsindirdi. Onyń sebebin, jiberilgen qatelikterdi jipke tizbei-aq, aldaǵy ýaqytta osy kemshilikterdi joiý jáne urpaǵymyzdyń durys tárbielenýi úshin ne isteýimiz kerke?
El ishindegi ózindik oiy jetilgen ultjandy tulǵalardy qatystyra otyryp, ulttyq ideologiiany qalyptasýyna, qoǵamdyq sananyń biik deńgeige jetýine den qoiýymyz kerek. Ulttyq tálimdi sińirý besikten bastalaryn barsha sanaly jan iesi biledi.
Táýelsizdik alǵaly elimizde ekonomika birinshi orynnan túsken emes. Sonyń zardabyn áli biraz ýaqyt tartatyn bolamyz. Sebebi, ekonmikalyq kózqarastaǵy urpaq qalyptasyp úlgerdi. Olardy raiynan qaitaryp, dúniege tumandanǵan kózin ashý da úlken eńbekti qajet etedi.
Sondyqtan, rýhaniiatty iaǵni, ideologiiany birinshi orynǵa shyǵarýymyz kerek. Eger, eldiń ortaq túsinigi, múddesi qalyptassa ulttyq qundylyqtarymyz arqyly urpaq tárbielenedi. Olar, «Bolashaq» baǵdarlamasymen jer sharyndaǵy bedeldi oqý oryndaryna baryp, shuraily jerden bóksesin kótere almai qalyp qoimaidy, urpaqqa tiesili qazba bailyqtarymyzdy talan-tarajǵa salmaidy jáne otanyna opasyzdyq jasamaidy. Ulttyq tárbiemen sýsyndaǵan keleli urpaqtyń bet-beinesi múlde bólek bolar edi.
Berik SAIMAǴANBETOV, jyrshy, QR Mádeniet qairatkeri tósbelgisiniń iegeri.
