Qaryshtap damyǵysy keletin Qazaqstanda bir «kesel» bar. Korrýptsiia deitin. Buǵan kelisýińiz kerek.
Osy ýaqytqa deiin qansha sheneýnik korrýptsioner atandy? Esińizde me? Kóp.
Irisi de, usaǵy da ustaldy. Ustalmaǵandary da bar...
Umyt bolǵandary, umytyla bastaǵandary da bar.
«Eldiń de, Elbasynyń da kóńilinen shyqpady» deidi olardy. Kim bilgen. Belgilisi, Nazarbaevtyń ózi de olar týraly jaqsy pikirde emes. Senimin aqtamaǵany úshin, sebebi. «Olar óz ómirin ózderi qurtty» dedi Prezident bir sózinde.
Olar nege senimnen shyǵady? Halyqtan buryn, Elbasynyń aldynda uiatqa qalmaýǵa ýáde bergeni qaida? Sizdińshe, olar kimniń aldynda kóbirek uialýǵa tiis? «Uiatqa qalmaýǵa» ýáde bergenderdiń arasynda antqa berigi nege az? Bul da bir maqalaǵa azyq.
Al ázirge «senimin aqtamaǵandar» kimder? Solarǵa toqtalaiyq.
Serik AHMETOV: «Eshteńe aitpaimyn...»
Týǵan jyly, aiy, kúni: 1958 jyl, 25 maýsym. 57 jasta.
2012 jyldyń 24 qyrkúieginde Qazaqstan Respýblikasynyń Premer-ministri qyzmetine taǵaiyndaldy. 2014 jyldyń 2 sáýirinde otstavkaǵa ketti. 2014 jyldyń 3 sáýiri men 22 qazany aralyǵynda – Qorǵanys ministri boldy.
Aiyby: Korrýptsiiaǵa qatysty degen 6 qylmystyq is boiynsha aiyptalyp otyr. Atap aitsaq, Ahmetov 2,4 mln dollar para alǵan. 1,1 mlrd. teńge biýdjet qarjysyn qaltasyna basqan. Laýazymyn asyra paidalanyp, osynyń kesirinen memleketke 1 mlrd. teńge ziian keltirgen.
Qazir: Úi qamaqta otyr. Ahmetovty tergeý amaldary áli aiaqtalǵan joq. Ol qazirshe eshteńe aitpaýǵa tyrysyp baǵýda. Lám-mim degen joq...
Baýyrjan ÁBDIShEV: «Korrýptsiiany eshkim jeńgen emes»
Týǵan jyly, aiy, kúni: 1968 jyl, 3 maýsym, 47 jasta
2013 jyldyń 29 qańtary men 2014 jyldyń maýsymyna deiingi aralyqta Qaraǵandy oblysyn basqardy. Ony ornynan alarda Prezident bylai dedi: «Maǵan qaraǵandylyq kásipkerler habarlasyp, óńir basshylyǵy jer máselesine kelgende zańdy belden basyp otyrǵanyn aitty».
Qaraǵandy oblysyn basqaryp turǵan jergilikti telearnanyń birine suhbat bergen Ábdishev bylai degen: «Korrýptsiiany búginge deiin eshkim jeńip kórgen emes».
Aiyby: Oǵan laýazymyn asyra paidalandy (Qylmystyq Kodekstiń 307 baby) jáne memleket qyzmette júrgende kásipkerlik iske zańsyz aralasty (310 bab) degen aiyp taǵylyp otyr. Atyshýly Ahmetovtyń isine bailanysty 23 adam tergeýge alynǵan. Olardyń arasynda Baýyrjan Ábdishev te bar. Tergeý derekterine qaraǵanda osy 23 adam memleketke 3 mlrd. teńge ziian keltirgen.
Qazir: Qamaýda otyrǵanyna 10 aiǵa taqap qaldy. Jaqynda eks-ákimniń qamaý merzimi 23 shildege deiin uzartyldy. Sebebi, onyń «seriktesteri» qylmystyq istiń qujattarymen áli de tolyq tanysyp bolmaǵanǵa uqsaidy.
Erlan ARYN: «Elbasydan keshirim suraimyn»
Týǵan jyly, aiy, kúni: 1961 jyl, 23 qyrkúiek, 53 jasta
2012 jyldyń 20 qańtary men 2013 jyldyń 20 jeltoqsany aralyǵynda Pavlodar oblysyn basqardy. 2014 jyldyń 4 naýryzynda 23 mln. teńgeni qaltasyna basty degen aiyppen qamaýǵa alyndy. Bul qarjyny 2013 jyly «ENRC Kazakhstan» JShS Kerekýdi kórkeitý úshin demeýshilik maqsatta oblystyq biýdjetke bólgen...
Aiyby: Arynǵa taǵylǵan aiyp ta ózgelerge uqsas. Qyzmetin asyra paidalanǵan, iaǵni, jeke basy úshin. Oǵan taǵylǵan 10 aiyptyń 8-i dáleldengen joq. Ózge ekeýinde sot Aryndy alaiaqtyq jolmen 1,6 mln. teńgeni jymqyrdy, para aldy jáne qylmystyq jolmen alynǵan qarjyny zańdastyrdy dep aiyptady. Sottyń sheshimimen Aryn «Qurmet» jáne «Parasat» ordeninen aiyryldy.
Qazir: Ol 3 jylǵa shartty túrde sottaldy. Soǵan bailanysty Kerekýdegi kottedjinen alysqa uzap shyǵýyna bolmaidy. Aldaǵy 5 jyl boiyna memlekettik qyzmetke mańailai almaidy.
REKETIR – RYSQALIEV.
2006 jyldyń qazanynda ol Atyraý oblysynyń ákimi qyzmetine taǵaiyndaldy. Óńirdi 6 jyl basqardy. 2012 jyldyń 15 tamyzynda densaýlyǵyna bailanysty qyzmetinen ketti....
2013 jyldyń 31 qańtarynda ekonomikalyq jáne korrýptsiialyq qylmysqa qarsy kúres Departamenti Bergeige izdeý jariialaidy.
Aiyby: Rysqalievke Qylmystyq kodekstiń 176 baby boiynsha «Ózgeniń múlkin tartyp aldy jáne talan-tarajǵa túsirdi» degen aiyp taǵyldy. Atyraý óńirindegi uiymdasqan qylmystyq qaýymdastyqty (!) qurǵan da osy – Bergei. Qaýymdastyq quramyna kirgen 3 uiymdasqan qylmystyq top 2008 jáne 2011 jyldyń aralyǵynda dúnieni búldirgen. Bergei bastaǵan osy «OPG» eń kem degenniń ózinde 82 mlrd. teńge biýdjet qarjysyn úptep ketken. Dollarǵa shaqqanda bul – 500 mln-ǵa jaqyndaidy.
Qazir: Bergei men onyń inisi, bir kezgi Májilis depýtaty Amanjannan habar-oshar joq. Aǵaly-inili ekeýin Londonnan kórgender bar-mys. Bireýler bular áldeqashan ólip qalǵan desedi. Olardyń ólgenine emes, shetel asyp ketkenine senetinder kóp...
Al Rysqaliev isine qatysy bar degen «jemqorlar brigadasynyń» aldy «túrmedegi jaqsy tártibine bailanysty» bostandyq alyp jatyr. 2-3 jyl otyrdy ma, otyrmady ma? 82 mlrd teńgeniń óteýi osy olar úshin.
Talǵat ERMEGIIaEV: «...munyń bári qaitatyn aqsha»
Týǵan jyly, aiy, kúni: 1969 jyl, 7 mamyr, 46 jasta
– Aqshany baqylap otyrsyńdar ma?
– Iá, iá. Baqylaý bar.
– Aqshanyń jumsalýyn qadaǵalaityn komissiia jaldańdar. Senderdi keiin jaýapqa tartpas úshin. Men dál solai bolǵanyn qalamaimyn.
Ol ósý ústinde edi. 2011 jyldyń 11 sáýirinde Sport jáne týrizm ministri, 2012 jyldyń 24 qańtarynda Sport jáne deneshynyqtyrý agenttiginiń tóraǵasy boldy. 2013 jyldyń 13 qańtarynda «Astana EKSPO 2017» Ulttyq kompaniiasynyń» basqarma tóraǵasy qyzmetine taǵaiyndaldy. 2015 jyldyń 11 maýsymynda ornyn bosatty.
Aiyby: Qylmystyq kodeksi 176-babynyń 4-b tarmaǵy boiynsha aiyp taǵylyp otyr.
Bylaisha aitqanda, Talǵat ta memlekettiń múlkine qol salǵan, asa iri kólemde aqsha jymqyrǵan... Eger kinási dáleldener bolsa, Ermegiiaev 7 jyldan 12 jylǵa deiin bas bostandyǵynan aiyrylýy múmkin.
Qazir: Úiqamaqta otyr. Onyń áriptesi (álde, sybailasy degenimiz durys pa?) «Astana EKSPO-2017» AQ Qurylys departamentiniń burynǵy direktory Qajymurat Úsenov te úiqamaqta. Úsenov kórmege bólingen 214 mln. teńgeni jymqyrdy dep aiyptalýda.
Talǵat aityp edi...
Aqshanyń bári EKSPO-ǵa ketip jatyr degen durys emes. Munyń barlyǵy qaitatyn aqsha...
Elbasy ne dedi?
Óziń ósirgen, ósýge múmkindik bergen jastar óz ómirin ózderi búldirgenin kórip ókinesiń.
Korrýptsiiaǵa qarsy kúres júrýde. Týǵan-týysqan, dos-jaran, balalaryma eskertemin – zańnyń aldynda barlyq adam birdei. Ministr de, ákim de qutylǵan joq. Ózgesin aitpaǵannyń ózinde...
Dýman BYQAI
