Sońǵy jyldary elimizde jekemenshik mektepter bilim berý salasynda memlekettik mekteptermen básekege túse bastady. Jekemenshik mektepterdiń oqý baǵdary Oqý aǵartý ministrliginiń tolyq baqylaýynda ekenin bilemiz. Bul elimizdiń bilim salasynyń birtutastyǵy úshin mańyzdy jait. Qazirgi tańda Úkimet jekemenshik mektepterge qarjylai kómek kórsetip, elimizdiń bilim salasyn zaman talabyna sai damýyna jaǵdai jasaýda. Bul rette memlekettiń bólgen qarajaty «aqsha oqýshymen birge júredi» qaǵidasy boiynsha jumsalýda.
Bul júie arqyly jeke mektepterge memlekettik mekteptermen birdei deńgeide qoldaý kórsetilip, balalardyń bilim alýyna teń múmkindik qarastyrylýda. Osy rette Dalanews.kz aqpatyq agenttigi tilshileri elimizdegi bilim berý salasyn memlekettiń qarjylandyrý máselesin az-kem saraptap kórdi. Endi soǵan nazar aýdarsańyzdar.
Búginde elimizdegi jekemenshik bilim berý mekemeleri bilim berýdiń memlekettik tapsyrysy aiasynda vaýcherler arqyly qarjylandyrylýda. Ata-analar tańdaǵan mektepterine vaýcherdi tapsyryp, memlekettiń qarjylai qoldaýy ata-analar men oqýshylardyń sońynada júredi.
Memlekettik bilim berý tapsyrysy ásirese oqýshylarǵa orny jetispeitin aimaqtarda jekemenshik mektepterdi qoldap, memlekettik mektepterdiń júktemesin jeńildetý úshin jeke mektepterdiń kómegine júginip otyr. Osydan birshama jyl buryn elimizde balabaqsha tapshylyǵy bolǵan kezde Úkimet osyndai vaýcherlik qarjylandyrý júiesin paidalanyp, bul iske kásipkerlerdi tartyp, elimizdiń túkpir-túkpirinde jekmenshik balabaqshalardy ashqany esimizde. Qazir atqarýshy bilik sol is-tájiribeni orta bilim berý salasyna keńinen qoldanýda.
Qazirgi tańda Almaty, Astana, Shymkent syndy iri qalalarda mektep tapshylyǵy oryn alyp otryǵany ámbege aian. Mundai másele iri qalalarǵa tán qubylys desek bolady. Al aýyl-aýdandarda mektepter jetkilikti. Sondyqtan aýyl-aýdandarda jekemenshikter ázirshe ashyla qoiǵan joq.
Oqý aǵartý ministrligi 2024-2025 oqý jylynda oqýshylar sanynyń ósýine bailanysty jeke mektepterge qosymsha qarajat bólgenin bilemiz. Respýblikalyq biýdjetten bul maqsatqa 133,9 milliard teńge bólingenin oqý jylynyń basynda málim boldy.
Osy rette QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty, bilim salasynyń bilgir mamany Juldyz Súleimenova qarjylandyrý mehanizmin qaita qaraýdy kótergen bolatyn. Onyń oiynsha, qazirgi júiede aimaqtyq qajettilikter tolyq eskerilmegen. Osylaisha halyq qalaýlysy jekemenshik bilim berý mekemelerine bólinetin qarjynyń ádil ári tiimdi jumsalýyn talap etken bolatyn.
Óz kezeginde Juldyz Súleimenova Qazaqstandaǵy jekemenshik mektepterdiń memlekettik qarjylandyrylýyna qatysty máselelerdi de tilge tiek ete kele, memlekettik bilim berý tapsyrysyn oryndaý úshin bólingen qarajattyń jetkiliksiz ekenin de ashyp aitqan bolatyn.
Búginde jekemenshik mektepterge bólingen qarajat respýblikalyq biýdjet esebinen bólinetini belgili. Alaida, qarajattyń bir bóligi jergilikti bilim berý basqarmalarynda qalýy múmkin, bul jaǵdai bólingen qarajattyń tiimdiligine áser etetini sózsiz.
Osy rette memlekettiń jekemenshik bilim oshaqtaryna bólip otyrǵan qarajaty tolyqtai jetedi dep kesip aitý qiyn. Iá, Úkimet biýdjettiń múmkinshiligine qarai jekemenshik mektepterdi qarjylandyrýda. Elimizdiń ekonomikalyq jaǵdaiy jaqsarǵan saiyn bilim salasyna bólinetin qarjysy ósetini anyq.
Eger qarjy jetkilikti deńgeide bólinse, aýyldy aitpaǵan kúnniń ózinde aýdan ortalyqtary men shaǵyn qalalarda jekemenshik mektepter paida bolar edi. Ázirshe Úkimettiń jekmenshik bilim berý salasyna bólingen qarjaty iri qalalardaǵy memlekettik mektepterge túsetin júktemeni azaitýǵa ǵana septesip otyrǵanyn túsinýimiz kerek.
Onyń ústine jeke mektepterdiń bul qarjylandyrýdy alýy úshin olar belgili bir talaptarǵa sai bolýy kerek, sonyń ishinde bilim berý sapasy, materialdyq-tehnikalyq baza, oqytý ádisteri jáne bilim berý standarttaryna sáikes bolý siiaqty sharttar kiredi.
