Ábiliazovtan basqa mańyzdy dúnie bar
Bul jiynnyń Briýsselde ótetini málim bolǵanda biraz jurt Eýropada boitasalap júrgen Muhtar Ábiliazovqa qarsy uiymdastyrylǵan shara ekenin de aityp qaldy.
Iá, logikaǵa siiady. Búginde Qazaqstanda tyiym salǵan uiymnyń jumysyn áleýmettik jeli arqyly qyzdyrýǵa bar kúshin salǵan Ábiliazov qazir biliktiń bas aýrýyna ainalǵany jasyryn emes.
Ekinshiden, dál osy kezde bilik pen oppozitsiiada júrgen azamattardyń óz múddesin kózdeýi elimizdiń úlken tyǵyryqqa tireitini anyq. Eger el ishinde saiasi tartys údei tússe, táýelsizdikten aiyrylyp qalýymyz da bek múmkin.
Sondyqtan saiasatta júrgen azamattardyń qiyn kezeńde birigýin úlken jetistik dep baǵalaýǵa bolady.
Osydan 3-4 jyl buryn Dos Kóshim men Ákejan Qajygeldin bir ústeldiń basynda otyryp, el múddesi tóńireginde áńgimelesipti, bolmasa, Aidos Sarym men Rasýl Jumaly Ákejan Qajygeldinmen kezdesýge jolǵa shyǵypty degen habar tarasa senbes edik.
Aitpaqshy, «bul iske biliktiń qatysy bolmasa (Ábiliazovty álsiretýdi kózdemese dep qabyldasańyz da bolady), Qazaqstannan bir top saiasatkerler qudalyqqa barǵandai, Eýropaǵa kedergisiz qalaisha baryp, keldi» degen kúmán-kúdik biraz adamnyń kókeiinde júrgeni anyq.
Bizder mundai jandarǵa elimiz úshin Ábiliazovtyń bilikke qarsy saiasi kúresinen mańyzdy dúnielerdiń bar ekenin esterine salamyz. Kez kelgen adam osy suraqty ózine qoiatyn bolsa, biraz suraqqa jaýap alatyny anyq.
Reseiden irgeni aýlaq salý
Qazirgi tańda álemdik geosaiasi jaǵdai myń qubylyp turǵany barshaǵa málim. Búginde biliktiń ózi de kórshimiz Reseidiń shashbaýyn kótere berse, úlken tyǵyryqqa mańdai tireitinin túsindi.
Dál qazir álemdegi saiasi jaǵdai alai-túlei bolǵanmen, bul kezeń Qazaqstanda saiasi reforma júrgizý úshin qolaily kezeń bolyp turǵanyn bilik te, oppozitsiiada júrgen azamattar da uǵynyp, túsinip otyr.
Resei AQSh bastaǵan Batys elderimen kúresip jatqanda resmi Astananyń elimizdegi demokratiialyq kúshterdiń basshylarymen ymyraǵa kelip, Eýropa elderiniń aldynda "manever" jasaityn jańa joldar izdestirýin túsinýge bolady. Eger biliktiń mundai oiy bolsa, ony sóge, jamandaýdyń jóni joq.
Kim biledi, erteńgi kúni Reseidegi Pýtin rejimi sanktsiialarǵa shydas bermei sulap tússe, biliktiń Eýropa elderiniń aldyna tartatyn argýmenti bolýy kerek qoi. Qazaqstannyń oppozitsiiada júrgen, jalpy erkin oily azamattarynyń Eýropa tórinde bas qosyp, eldegi saiasi ahýaldy talqylasa, budan Qazaqstandy Ortalyq Aziia, qala berdi Dostastyq elderi arasynda demokratiiasy birshama damyǵan el ekenin áigilep, shoqtyǵyn biiktete túsetini anyq. Sol sebepti, bul basqosýdy Ábiliazovqa qarsy uiymdastyrylǵan shara dep ton piship, jaýyryn ashýdyń orynsyz ekenin baiqaimyz. Munyń astary tym tereńde.
Saiasi jylymyq jáne qazaq tili
Jalpy aldaǵy ýaqytta elimizdegi saiasi jylymyq ornaýy múmkin. Bul óz kezeginde Eýropada bilikti qatty synǵa alyp jatqan Ábiliazovtyń básin tómendetetini sózsiz.
Eýropadaǵy erkin oily azamattardyń basqosýy, kúni keshe ǵana belgili ǵalym Saiat Ybyraidyń mezgilinen buryn abaqtydan bosap shyǵýy – ainalyp kelgende, elimizdegi saiasi pliýralizm boiyna qan júgirtip, Ábiliazovtyń ekpinin tabiǵi túrde báseńdete túsedi.
Osy bir jaittardyń astaryna úńilgen jurt sońǵy ýaqyttary Qazaqstanda qazaqtildi saiasatkerlerdiń kúsh alyp, bilik sanasatyn deńgeige jetkenin ańǵarýǵa bolady. Bul – ulttyq memlekettiń irgetasyn qalaýdaǵy mańyzdy qadam ekenin esten shyǵarmaǵan jón.
Endigi kezekte «Jańa Qazaqstan" forýymynyń elimizge tigizer qandai paidasy bar?» degen suraqqa jaýap bersek. Jalpy alǵan elimizdegi demokrtiialyq qundylyqtardy tý etip kótergen azamattardyń Eýropa tórinde bas qosyp, saiasi májilis qurýy elimizde saiasi mádeniettiń qalyptasqanyn aiǵaqtaityn qubylys.
Forým jumysyna qatysqan azamattardyń tabanynda búri bar, basty orynǵa el múddesin qoia alatyn azamattar ekeni belgili. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta bul azamattar bilikke naqty talaptap qoiyp, bilik almasýyna qatysyp, kúrdeli kezeńdi abyroimen ótýge bar kúsh-jigerin jumysaity sózsiz. Aitalyq, "Azattyq" tilshisine beren suhbatynda Ákejan Qajygeldin syrtqy kúshterdiń (Eýroparlament) yqpal etýimen eldegi saiasi ózgeristerge aralasatynyn aitty. Al onyń qalai iske asa bastaitynyn jaqyn kúnderi kóre bastaýymyz múmkin. Sondyqtan "Jańa Qazaqstan" forýmy kóp dúniege bastamashy bolatyn múmkindigi bar. Aldaǵy ýaqytta forýmnyń maqsaty men elmizdegi saiasi júiege yqpaly aiqyndala túsetini anyq. Sondyqtan forýmnyń elge tigezetin paidasy óte zor ekenin baiqaýǵa bolady.
https://dalanews.kz/19865
