Qazirgi tańda Abai atyndaǵy Qazaq Ulttyq pedagogikalyq ýniversitetiniń rektory, professor Balyqbaev Takir Ospanulynyń qoldaýymen jáne eki ýniversitet arasyndaǵy ózara kelisim sharttyń negizinde Túrkiia memleketindegi Ankara ýniversitetinde «Psihologiia jáne Keńes berý» mamandyǵy boiynsha Post doktorantýra baǵdarlamasy aiasynda bilimimdi jetildirý barysyndamyn.
Shetelde bir jyl bilimimdi shyńdap, tájiribemen almasý múmkindigine ie bolýym - ýniversitet basshysynyń jas ǵalym-pedagogtardy qoldap jatqandyǵynyń basty aiǵaǵy dep bilemin.
Qazaqstannyń bolashaǵy jastar bolǵandyqtan, artylar úmitte zor bolmaq. Sol sebepti Túrkiiadaǵy bir jyldyq tájiribege súiene otyryp, mynadai bir oi túidim. Ásirese, qazirgidei álemdi úreilendirgen Koronovirýs pandemiiasy oryn alǵan ýaqytta barlyǵymyzǵa ǵylymnyń qanshalyqty mańyzdy ekendigin kórsetkendei boldy. Elimizdi jańashyldyqqa bastaityn jáne tyń serpilisterge jeteleitin aldyńǵy qatarly qaýymnyń ókilderi – ǵalymdar ekendigin eskersek, onda elimizdegi árbir jas pedagog-ǵalym jańashyl ideialarǵa toly, kreativtilikke ie jáne qazirgidei tsifrlyq keńistikte bilim berýdiń joǵary innovatsiialyq tehnologiialarymen qarýlanǵan bolýy qajet. Sondyqtan ǵylym men bilimdi qatar alyp júre otyryp, tańdaǵan kásibi jolymyzdy qoǵam damýyna arnaýymyz qajet dep esepteimin.
Bilim salasyndaǵy bolyp jatqan ózgeristerdiń qozǵaýshy kúshi – jas pedagog-ǵalymdar ekendigin eskere kele, olardyń ǵylymi-pedagogikalyq áleýet sapasyn arttyrý maqsatynda elimizdegi jas pedagog-ǵalymdardyń tájiribe almasý platformasyn qursaq degen oi keldi. Sebebi, ár jas ǵalym óz salasynyń úzdigi bolyp tanylady, zertteý baǵytyna qarai aýqymdy zertteýler júrgizip, jobalalarǵa qatysyp júrgendigi sózsiz. Alaida, sol ozyq oily jastardyń arasyndaǵy bailanys kópirleri jetkiliksiz.
Jeke ózim 2018 jyly Qazaq Ulttyq qyzdar pedagogikalyq ýniversitetiniń bazasynda qurylǵan Qazaqstan jas pedagog-ǵalymdary Qaýymdastyǵynyń múshesi retinde, osy Qaýymdastyq aiasynda uiymdastyrylǵan respýblikalyq is-sharalar barysynda biraz shyńdaldym desem bolady. Sebebi, óziń siiaqty aitar sózi bar jalyndap turǵan jas ǵalymdarmen oi-pikir almasyp, tájiribe almasý barysynda shyńdalýǵa múmkindik alasyń. Sondyqtan, Abai atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýniversitetiniń rektory Takir Ospanulynyń basshylyǵymen jáne Qazaqstan jjas pedagog-ǵalymdary Qaýymdastyǵynyń qoldaýymen tuńǵysh ret «Ǵylym men bilimniń damý bolashaǵy: jas pedagog-ǵalymdardyń zamanaýi kózqarasy» taqyrybyndaǵy jas pedagog-ǵalymdardyń I Halyqaralyq vebinaryn uiymdastyrýdy qolǵa aldyq. Oǵan tek qana elimizdegi jas pedagog-ǵalymdar ǵana emes, shetelde bilim alyp júrgen qazaq jastary da qatysýda. Vebinarǵa qatysýshy spikerler sany – 45, «Zoom» platformasy arqyly kúnde qosylyp, zertteý jumystaryn baiandama túrinde usynýda. 07 mamyr kúni bastalǵan is-sharamyz 21-shi mamyrǵa deiin jalǵasady.
Qazaqstan jas pedagog-ǵalymdarynyń dialog alańyn qurýǵa baǵyttalǵan I Halyqaralyq vebinary aldaǵy ýaqytta da óz jalǵasyn tabatyndyǵy sózsiz. Sebebi, mundai aýqymdy is-sharalar men jobalar jas pedagog-ǵalymdarynyń bir-birimen oqytý men tárbieleýdiń tiimdi tehnologiialarymen almasýda, ǵylymi-zertteýler júrgizýde mańyzy zor dep oilaimyn.
I Halyqaralyq vebinar barysynda baiandama jasaǵan spikerlermen tanystyrýdy jón sanap otyrmyn. Olar:
Dáýrenbekov Qýanysh Qoishyǵululy, Bolashaq ýniversitetiniń rektory, t.ǵ.k., (Qyzylorda) - «Zamanaýi tehnologiialar arqyly joǵary bilimdi mamandar daiarlaýdyń máseleleri men damý perspektivalary»;
Jakipbaev Bibol Ermýratovich, «Beiorganikalyq zattardyń himiialyq tehnologiiasy» mamandyǵy boiynsha PhD doktor, «Bolashaq» halyqaralyq baǵdarlamasynyń stipendiaty, L.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýniversitetiniń geologiialyq fakýltetiniń taǵylymgeri, (Máskeý, RF) - «Ge[mm]ologiia i sintezrýbina. Plavlenie v plameni»;
Qaldybai Qainar Qaldybaiuly, Qoja Ahmet Iasaýi atyndaǵy halyqaralyq qazaq-túrik ýniversiteti, «Qoǵamdyq ǵylymdar» kafedrasynyń qaýymdastyrylǵan professor (dotsent) mindetin atqarýshy, PhD doktor, (Túrkistan) - «Sapaly ǵylymi maqalalar qalai jazylady?»;
Baishemirov Jarasbek Dýisembekovich, Abai atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogikalyq ýniversiteti«Matematika jáne matematikalyq modeldeý» kafedrasynyń aǵa oqytýshysy, kafedra meńgerýshisiniń orynbasary, PhD doktor «Bolashaq» halyqaralyq baǵdarlamasynyń stipendiaty (Angliia, Frantsiia), «JOO-nyń úzdik oqytýshysy - 2019», (Almaty) - «Numerical Validation of Governing Equations for the Chemical Compositional Simulation»;
Qýanysh Jumabek, Ahmet Baitursynuly atyndaǵy Til bilimi institýtynyń ǵylymi qyzmetkeri, PhD doktor, Túrkiia memleketi, Ómer Halisdemir ýniversitetiniń túlegi, «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasynyń jeńimpazy, (Almaty) - «Qazaq jáne túrik tilderindegi tilaralyq omonimdik juptar»;
Kaliev Dastan Dúisenuly, Ómirzaq Sultanǵazin atyndaǵy Qostanai memlekettik pedagogikalyq ýniversiteti, «Pedagogika» kafedrasynyń meńgerýshisi, tarih ǵylymdarynyń magistri, (Qostanai) - «Jastardyń kóshbasshylyq qabiletterin damytýda debat tehnologiiasynyń róli»;
Muhit Tólegen, Túrkiia memleketi Erjies ýniversitetiniń PhD doktoranty, (Túrkiia) - «Qazirgi oqý-tárbie úderisindegi etnopedagogikalyq qundylyqtardyń mańyzy»;
Moldamýratov Jangazy Nýrjanýly, M.H. Dýlati atyndaǵy Taraz memlekettik ýniversitetiniń "Qurylys jáne materialdar óndirý" kafedrasynyń meńgerýshisi, qaýymdastyrylǵan professor, PhD doktor, (Taraz) - «Elimizdegi gidrotehnikalyq nysandardyń jaǵdaiy jáne olardyń ekonomikaǵa áseri»;
Alihanov Qýantar Dáýlenuly, Qazaq ulttyq agrarlyq ýniversiteti, «Veterinariialyq sanitariialyq saraptaý jáne gigiena» kafedrasynyń qaýymdastyrylǵan professory, PhD doktor, (Almaty) - «COVID 19 pandemiiasy jaǵdaiynda sanitariialyq-gigienalyq sharalardyń mańyzy»;
Oralbekova Áliia Qurbanqyzy, Ońtústik Qazaqstan memlekettik pedagogikalyq ýniversiteti «Pedagogika» kafedrasynyń meńgerýshisi, PhD doktor, «JOO-nyń úzdik oqytýshysy - 2019», (Shymkent) - «Inkliýzivti bilim berý jaǵdaiynda mektep jasyna deiingi balalardy mektepke beiimdeý úshin «Álemdi taný» kompiýterlik bilim berý baǵdarlamasyn jasaý»;
Asyltai Tasbolat, Nur-Múbarak ýniversitetiniń PhD doktoranty, dintanýshy, (Almaty) - «Qazirgi islam aqyl-oiynyń tarihy men basty paradigmalary»;
Jakiev Nýrhat Kýandykovich, Nazarbaev Ýniversitetiniń aǵa ǵylymi qyzmetkeri, PhD doktor «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasynyń jeńimpazy, Tuńǵysh Elbasy qory taǵaiyndaǵan memlekettik syilyqtyń Iegeri, (Nur-Sultan) - «Bolashaq mamandyqtarynyń biri – modeldeýshi mamany týraly»;
Láziza Nurpeiis, Sakaria ýniversitetiniń PhD doktoranty (Túrkiia) - «Túrkiia memleketindegi qazaq jastarynyń róli»;
Aibek Nábi, Dintanýshy, (Almaty) - «Qazaqstannyń kieli geografiiasy»;
Baltabaeva Nargiza Smailqyzy - Qazaq Ulttyq qyzdar pedagogikalyq ýniversiteti qaýymdastyrylǵan professor (dotsent) mindetin atqarýshy, PhD doktor, (Almaty) - «Qazaq roman-esse janrynyń qalyptasý tarihy»;
Laishanov Shahislam Uzaqbaiuly, Qazaq Ulttyq qyzdar pedagogikalyq ýniversiteti, «Geografiia jáne týrizm» kafedrasynyń meńgerýshisi, PhD doktor, (Almaty) - «Qashyqtyqtan oqytý jaǵdaiynda geoaqparattyq resýrstardy paidalaný»;
Danabaeva Marjan Aiqynqyzy, Abai atyndaǵy Qazaq Ulttyq pedagogikalyq ýniversiteti, «Defektologiia» mamandyǵy boiynsha PhD doktorant, (Almaty) - «Nashar kóretin bastaýysh synyp oqýshylarynyń esepteý daǵdylaryn damytý»;
Muratuly Dastan, L.N. Gýmilev atyndaǵy Eýraziia Ulttyq ýniversitetiniń PhD doktoranty, (Nur-Sultan) - «Memlekettik qaýipsizdiktegi diplomatiianyń jáne halyqaralyq kelisimsharttardyń róli: tarihi sabaqtastyq pen tarihi taldaý»;
Kazieva Gúljan Bekniiazovna, Aqtóbe qalasynyń áleýmettik jobalar trener-mentory, (Aqtóbe) - «Óz-ózińdi damytý jolyndaǵy barerlermen kúresý»;
Myrzabai Seiilbek, Psiholog, (Almaty) - «Bala tárbiesindegi ekzistentsiia analizi»;
Asanbaeva Eldana Bahytovna, L.N. Gýmilev atyndaǵy Eýraziia Ulttyq ýniversitetiniń PhD doktoranty, (Nur-Sultan) - «Qazaq tilin oqytýda kinofilmderdi qoldanýdyń lingvodidaktikalyq múmkindikteri»;
Bekbolatova Quralai Maratqyzy, Abai atyndaǵy Qazaq Ulttyq pedagogikalyq ýniversiteti, QR Dizainerler Odaǵynyń múshesi, PhD doktor, (Almaty) - «Kórkem bilim berýdegi dástúrli jáne zamanaýi ekodizain tehnologiialary»;
Naýryzbaev Baýyrjan Amanǵazyuly, Qazaq innovatsiialyq gýmanitarlyq-zań ýniversitetiniń PhD doktoranty, (Semei) - «Jasandy intellekt oqytýshynyń kómekshisi retinde»;
Ýtepbaeva Aigerim Adiljanovna, M.O.Áýezov atyndaǵy pedagogikalyq kolledjiniń syrttai bólim meńgerýshisi, p.ǵ.m., (Semei) - «Zamanaýi tehnologiialardyń adamnyń qabyldaýy men este saqtaý qabiletine áseri;
Abdraimova Móldir Rashidqyzy, Qazaq Ulttyq Qyzdar pedagogikalyq ýniversiteti, Ǵylym jáne Joǵary oqý ornynan keiingi bilim berý bóliminiń basshysy, PhD doktor, (Almaty) - «Kúrdeli ferriterdiń sintezi, qurylysy jáne magnittik qasietteri»;
Býtabaeva Laýra, Abai atyndaǵy Qazaq Ulttyq pedagogikalyq ýniversiteti, «Arnaiy bilim berý» kafedrasynyń aǵa oqytýshysy, PhD doktor, (Almaty) - «Jas ǵalymdardy ǵylymi-zertteý jumysqa baýlý»;
Eshmetova Baljan Batyrhanovna, Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýniversiteti, Shyǵystaný fakýlteti, «TÚRKSOI» kafedrasynyń PhD doktoranty, (Almaty) - «Máńgilik el: órkenietter qaqtyǵysyndaǵy jastar»;
Izmaǵanbetova Raisa, Abai atyndaǵy Qazaq Ulttyq pedagogikalyq ýniversiteti, «Bastaýyshta oqytý pedagogikasy men ádistemesi» kafedrasynyń PhD doktoranty, (Almaty) - «Jańartylǵan bilim: oqý úderisin retteýdegi qalyptastyrýshy baǵalaýdyń teoriialyq aspektileri;
Seitkaziev Rýslan, Abai atyndaǵy Qazaq Ulttyq pedagogikalyq ýniversitetiniń PhD doktoranty, (Almaty) - «Tarihi bilim berýdegi orta mekteptiń oqýlyq resýrstarymen qatar miftik áńgimelerdi paidalaný»;
Ýmirbekova Aqerke Nurlanbekqyzy, Abai atyndaǵy Qazaq Ulttyq pedagogikalyq ýniversiteti «Bastaýyshta oqytý pedagogikasy men ádistemesi» kafedrasynyń aǵa oqytýshysy, PhD doktor, (Almaty) - «Bastaýysh synyp oqýshylarynyń áleýmettik jáne emotsionaldyq ziiattylyǵyn damytý múmkindikteri»;
Meirkýlova Aida Baqytbekovna, Gazi ýniversitetiniń «Bilim berý baǵdarlamalary jáne oqytý» mamandyǵy boiynsha doktoranty, «Bolashaq» halyqaralyq baǵdarlamasynyń stipendiaty, Kembridj ýniversitetiniń taǵylymgeri, (Túrkiia) - «Muǵalim mamandyǵynyń mártebesi jáne ony anyqtaityn ólshemder»;
Aitkarimov Baýyrjan Berikqanuly, «Táýelsiz el jastary» qoǵamdyq qorynyń tóraǵasy, (Almaty) - «Elimizdegi jas muǵalimderdiń qoǵamdyq belsendiligi»;
Ryspaeva Ardaq Kýanyshovna, Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik memlekettik ýniversiteti, Pedagogika fakýltetiniń oqý isi jónindegi dekan orynbasary, p.ǵ.m., (Aqtóbe) - «Izgilikti qarym-qatynas qalyptastyrýda Abai muralarynyń róli»;
Ainur Tóleý, Aqyn, ádebiettanýshy, gýmanitarlyq ǵylymdar magistri, «Ádebiet pen adamzat» baǵdarlamasynyń júrgizýshisi, «Otqaraq» óleńder jinaǵynyń avtory, (Almaty) - «Qazirgi qazaq prozasyndaǵy mifopoetika»;
Zańǵar Kárimhan, L.N.Gýmilev atyndaǵy Eýraziia Ulttyq ýniversitetiniń PhD doktoranty, ádebiet tarihshysy, alashtanýshy ǵalym, (Almaty) - «Abai jáne Alash»;
Ainur Ahmetova, Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýniversitetiniń oqytýshysy, M.O. Áýezov atyndaǵy Ádebiet jáne óner institýtynyń ǵylymi qyzmetkeri, PhD doktorant, (Almaty) - «Qazaqstandaǵy jelilik ádebiettiń damý jaǵdaiy»;
Baibol Álibek, Abai atyndaǵy Qazaq Ulttyq pedagogikalyq ýniversitetiniń PhD doktoranty, jazýshy-dramatýrg, ádebiettanýshy, synshy, aýdarmashy, (Almaty) - «Qazirgi qazaq dramatýrgiiasy: genezis, evoliýtsiia, stil»;
Azerbaev Aslan Dybysbekovich S.Toraiǵyrov atyndaǵy Pavlodar memlekettik ýniversiteti qaýymdastyrylǵan professor, PhD doktor, (Pavlodar) - ««Novoe prosveshenie» i sistema vysshego obrazovaniia»;
Erkin Rahmetýllin, Shákárim atyndaǵy Semei memlekettik ýniversiteti, «Tarih jáne saiasattaný» kafedrasynyń aǵa oqytýshysy, (Semei) - «Alash qozǵalysyndaǵy qazaq metsenattarynyń qyzmeti men taǵdyry»;
Jeńisbek Tólen, Turan ýniversiteti, «Halyqaralyq qatynastar jáne aimaqtaný» kafedrasynyń meńgerýshisi, PhD doktor, (Almaty) - «Qazaqstandaǵy jastardyń saiasi mádenietiniń qalyptasý jáne damý ereksheligi»;
Nebesaeva Janar Orynbekqyzy, Syrdariia ýniversiteti «Óner jáne dizain» fakýltetiniń dekany, PhD doktor, (Shymkent) - «Óner. Álemdegi bolyp jatqan jait»;
Sáýlembek Gúlmira Rzahanqyzy, M.O.Áýezov atyndaǵy Ádebiet jáne óner institýtynyń aǵa ǵylymi qyzmetkeri, PhD doktor, (Almaty) - «Ádebiettegi modernizm jáne postmodernizm»;
Eldos Toqtarbaiuly, «Rýhaniiat» ortalyǵynyń ǵylymi qyzmetkeri, synshy, jas jazýshy, QR Úkimetiniń «Daryn» memlekettik jastar syilyǵynyń laýreaty, (Nur-Sultan) - «Alash tulǵalaryn taný, zertteý máselesi»;
Murat Qolǵanat, T.Q. Júrgenov atyndaǵy Qazaq Ulttyq óner akademiiasynyń oqytýshysy, p.ǵ.m., dramatýrg, stsenarist, (Almaty) - «Búgingi qazaq teatr óneri jáne tendentsiialar».
Ǵylymnyń birinshi maqsaty – problemalardy sheshý, álemdik dárejede kóriný. Bizde sol álemdik dárejede ózin kórsetip, ózderin moiyndata biletin jastar kóp. Sózimniń dáleli retinde aityp óteiin, I Halyqaralyq vebinarymyzǵa rektorlyq qyzmettegi elimizdiń jas ǵalymy «Bolashaq» ýniversitetiniń rektory, t.ǵ.k. Dáýrenbekov Qýanysh Qoishyǵululy qatysýda. Sonymen qatar, Túrkiiada bilim alyp jatqan Laziza Nurpeiis, Meirkýlova Aida Baqytbekovna men Muhit Tólegen syndy jas ǵalymdar qatysýda. Al, Reseide ǵylymi taǵylymdaman ótip jatqan Jakipbaev Bibol Ermýratovichtiń jas ǵalym retinde úlesi zor. Sonymen qatar, elimizdiń JOO-da dekan orynbasary, kafedra meńgerýshisi jáne ǵylymi qyzmetker retinde eńbek etip júrgen jas pedagog-ǵalymdar jáne JOO-nyń úzdik oqytýshylary men «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasynyń jeńimpazdary, QR Úkimetiniń «Daryn» memlekettik jastar syilyǵynyń laýreaty, aqyn, synshy, dramatýrg, jas jazýshylardyń da vebinarymyzda ózderiniń zerttep júrgen jumystaryn ortaǵa usynyp, tájiribelerimen bólisýi kóńil qýantady.
Aldaǵy ýaqyttarda da elimizde jáne shetelde bilim alyp júrgen qazaq jastarymyzben bailanys ornatyp, tsifrlyq bilim berý aiasynda tájiribe almasýdy ádetke ainaldyrýymyz qajet dep oilaimyn. Sebebi, qazir álemniń túkpir-túkpirinde bilim alyp júrgen jas ǵalymdarmen bailanysý múmkindigi bar. Bir maqsat pen ortaq múddege baǵyttalǵan I Halyqaralyq vebinaryn uiymdastyrǵan sebebimiz de osy bolatyn.
Elbasymyz Qasym-Jomart Kemeluly bir sózinde: «Qazirgi dáýir erkelikti, jalqaýlyqty, nemqurailylyq pen masyldyqty kótermeidi. Eger, ǵylymnan on jyl artta qalsaq, onda onyń ornyn júz jyl da toltyra almaitynyn esten shyǵarmaýymyz qajet» dep atap ótkenindei, jańalyqty jasaityn búgingi kúnniń jasampaz, jańashyl jas pedagog-ǵalymdary birlesip jumys jasaý úshin, jumylyp bir judyryqqa ainalýymyz qajet. Sonda elimizdiń damýy ilgeri jyljityndyǵy sózsiz.
Elmira ÝAIDÝLLAQYZY
Abai atyndaǵy Qazaq Ulttyq pedagogikalyq ýniversiteti «Bastaýyshta oqytý pedagogikasy men ádistemesi» kafedrasynyń aǵa oqytýshysy,
PhD doktor, Túrkiia memleketi Ankara ýniversitetiniń «Psihologiia jáne Keńes berý» mamandyǵy boiynsha Post Doktorant
