Freedom Inside '26

Ǵylymi jańalyqtar

Ǵylymi jańalyqtar
Zika virýsyna qarsy vaktsina paida boldy

 

Úndistannyń Haidarabad qalasynda ornalasqan  Bharat Biotech International Limited kompaniiasynyń ǵalymdary jershary turǵyndarynyń mazasyn qashyrǵan Zika virýsyna qarsy vaktsina oilap tapqandaryn málimdedi.

Зика01
Зика01
Osyǵan deiin dúniejúzi ǵalymdary qaterli virýsqa qarsy eshqandai vaktsina tappaǵandaryn aityp, halyqty shybyn-shirkei men masa arqyly taralatyn dertten saqtanýdy eskertken-di. Taiaýda Zika virýsyna qarsy vaktsina oilap tapqan kompaniianyń ókili Krishna Ella:

– Biz Zika virýsyna qarsy birinshi bolyp vaktsina oilap taptyq. Ózimizdiń ǵylymi-zertteý jumystarymyz ben ónimimizdi tiisti oryndarǵa 9 ai buryn tapsyrǵanbyz. Qazir bizdiń vaktsina jan-jaqty synaqtan ótip jatyr, – dedi.

Mamandar jańa vaktsinany janýarlarǵa, sodan keiin adamdarǵa egip, synaqtan ótkizý úshin biraz ýaqyttyń qajet ekenin alǵa tartýda.

Zika derti – maimyldar arasynda kezdesetin qaterli infektsiialyq aýrýdyń bir túri. Ol adamdarǵa masa men shybyn-shirkeiler arqyly juǵatyny belgili. Qazirgi tańda bul dertke jersharynyń biraz adamy shaldyǵyp, shuǵyl kómekti qajetsinýde. Mamandar Zika virýsynan aiaǵy aýyr áielder qatty saqtanýy kerek ekenin eskertýde. Eger ol júkti áieldiń aǵzasyna ense, bolashaq sábidiń miyn zaqymdaýy múmkin.

 

Adam embrionyn zertteýge ruqsat berildi

Britaniianyń Frensis Krik atyndaǵy ǵylymi-zertteý institýtynyń doktory Keti Niakan alǵash ret adam balasynyń embriondaryna genetikalyq-modifikatsiialyq synaq júrgizý úshin Britaniianyń uryqtandyrý jáne embriologiia qyzmetinen ruqsat aldy. Ázirshe ǵalymdardyń bul baǵytta zertteý jumystaryn júrgizýin qoldap, qarsylyq kórsetip jatqan toptar jetedi. 

гылым
гылым
Keti Niakan zerthanada adam embrion genetikalyq-modifikatsiialyq synaq júrgizý úshin suraý salyp, óz oiyna qol jetkizgenin alǵa tartýda. Al adam embrionyna zertteý júrgizýge ruqsat alǵan ǵalym bul baǵyttaǵy ǵylymi jumystary bedeýlik pen túsik tastaýdyń aldyn alýǵa septesetinin alǵa tartýda. Ǵylymi jumys áiel jatyryn qoldan uryqtandyrǵannan keiin alǵashqy 7 kúnde sábidiń jaqsy damýy úshin embriondardy qalai damytýdyń syryn ashýǵa jol ashýy múmkin. Al adam embrionyn tereń zertteýge litsenziia alǵan ǵalymnyń isin qoldamaityn áriptesteri bul baǵyttaǵy jumystar adamzattyń DNK júiesin zaqymdaitynyn aityp dabyl qaǵýda.

 

Sýda júzetin stansa

Jurtty tańǵaldyrýdan japondar sý betinde júzip júretin alyp elektr stansasynyń qurylysyn aiaqtaǵanyn málim etti. Kún kózinen qýat óndiretin stansa Smart Energy kompaniiasynyń qarajatyna salynǵan.

станса
станса
Stansa el astanasy Tokionyń soltústiginde Saitam prefektýrasy aýmaǵyndaǵy Kavadzima qalasynyń mańynda ornalasqan. Jalpy aýmaǵy 130 myń sharshy metrdi quraityn stansa óndiristik qýaty 7,5 MVt quraidy. Mamandar sý betinde júzip júretin stansany salýǵa 27 myńnan astam kún batareii ketken. Aldaǵy ýaqytta alyp stansa jylyna 8,3 mln kVt elektr qýatyn óndirip, 2,3 myń turǵyn úidi qajetti qýat kózimen tolyqtai qamtamasyz etýge jetedi. Bul jobany iske asyrýǵa investorlar 3 mlrd ien jumsaǵanyn alǵa tartty.

2011 jyly Japoniiada «Fýkýsima-1» AES apatqa ushyraǵannan keiin japon  biligi dástúrli emes qýat kózderin damytyp, atom energetikasynan bas tarta bastaǵany belgili. Qazir bul baǵyttaǵy jumystar qarqyndy túrde júrip jatyr. Sýda júzetin elektr qýatyn óndiretin alyp stansanyń paida bolýy sonyń aiqyn dáleli.