Frantsiia, Mońǵoliia, Bishkek, AES múmkindigi: Toqaevtyń keiingi saparlarynyń Qazaqstan úshin mańyzy qandai?

Frantsiia, Mońǵoliia, Bishkek, AES múmkindigi: Toqaevtyń keiingi saparlarynyń Qazaqstan úshin mańyzy qandai?
© Sputnik / Mihail Klimentev
Jýyrda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev birneshe elge memlekettik saparmen bardy. Saiasattanýshy Ashat Qasenǵali bul saparlardyń Qazaqstan úshin qandai mańyzy baryn aitty

Jýyrda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev birneshe elge memlekettik saparmen bardy. Saiasattanýshy Ashat Qasenǵali bul saparlardyń Qazaqstan úshin qandai mańyzy baryn aitty, - dep habarlaidy Dalanews.kz.

Prezident ótken aptada Mońǵoliiaǵa memlekettik saparmen baryp, birqatar kelisim jasady. Odan soń Frantsiiaǵa Makronnyń shaqyrtýy boiynsha bardy, qaitar jolda Bishkekte Túrki memleketteriniń jiynyna qatysty. 
 
"Mońǵoliia. Mońǵoliia men Qazaqstan taýar ainalymyn jarty mlrd dollarǵa jetkizý týraly ýaǵdalasyp qaitty. Bul kóp qarjy emes. Biraq Mońǵoliianyń múmkindigi de úlken emes. Halyq sany az, ekonomikasy da kishi. Dei-tura, Mońǵoliia bizge mańyzdy eldiń biri dep oilaimyn. Óitkeni ekonomikalyq bailanystan bólek, Mońǵoliiadaǵy sany jaǵynan ekinshi halyq qazaqtar sanalady. Bul da bolsa Mońǵoliiamen qarym-qatynasty ulǵaitýǵa sebeptiń biri dep sanaimyn. Sandardy qarasam 100 myńnan asady deidi. 100-120 myńnyń arasynda. Mońǵoliiadaǵy halyqtyń sany 3,5 mln bolsa, sonyń bir 4-5 paiyzy qazaqtar", - dedi sarapshy.
Saiasattanýshy Frantsiia saparynyń mańyzyna toqtaldy. Bul el - iadrolyq qarýy zańdastyrylǵan álemniń bes alpaýytynyń biri.
 
"Frantsiianyń múmkindigi de mol. Bereri de, alary da kóp el. Bizden tonnalap munai alady, astyq alady, fosfor alady. Al biz ne alamyz? Bir jylda 11 ushaq, 820 dana túrli tehnika (býldozer, júk kóterý tehnikalary, arnaiy tehnikalar), 1100 transformator, 195 traktor alyppyz. LSM keltirgen sandar solai deidi. Odan bólek 921 tonna túrli átir, kosmetika taǵy bar. Fǵántsýzdar átirdiń ata-babasy ǵoi. Ol jaǵyn qatyrady. Myńdaǵan tonna dári-dármek taǵy alyppyz. Bul á degende aýyzǵa túskeni. Aitylmaǵan usaq-túiek jetedi. Frantsiianyń taǵy bir ereksheligi, ol álem boiynsha atom tehnologiiasyndaǵy kóshbasshy eldiń biri. AES boiynsha bilimi alǵa basqan el. Ózinde ondaǵan reaktor tur.
 
2023 jyl Frantsiia úshin jaǵymdy bolmady. Nege? Sebebi Afrikadaǵy birneshe elde tóńkeris bolyp, Frantsiia birqatar yqpal etý aimaǵynan aiyrylyp qaldy. Afrikadaǵy birneshe elden ýran alyp otyr edi. Edel-jedel Makron tyǵyryqtan shyǵar joldy izdedi. Qarashada qar ushqyndatyp Astanaǵa keldi. Kelisim jasasty. Artynsha Ózbekstanǵa attandy. Kelisim jasasty. Makron qazaq pen ózbekten ýran surap keldi deidi sarapshylar", - deidi ol.
 
Sarapshy Frantsiianyń AES salasyndaǵy áleýetin Qazaqstan paidalaný kerek dep baǵamdady.
 
"Frantsiia Qazaqstanǵa AES boiynsha taptyrmas el dep sanaimyn. Aqyry AES salynady eken. Meili tipti ol konsortsiým bolǵan kúnniń ózinde de, AES-tiń mańyzdy qurylysyn osy salada atomnyń elektronyn shashyp, iadrosyn ishken Frantsiia siiaqty el salýy tiis qoi. Osy saparda bul talqylandy dep oilaimyn. Frantsiia qarý salasynda da myqty memleket. Parij álemde qarý satý boiynsha Máskeýdi artqa tastap, ekinshi orynǵa shyqty. Birinshi orynda Vashington tur", - dedi saiasattanýshy.
Frantsiiadan keiin Toqaevtyń ushaǵy Bishkekke ushty.
 
"Bishkek. Bishkektegi otyrys ózimiz ǵoi. Ózimiz degenim – TÚRKILER. Túrki memleketteri jyl saiyn birneshe márte bas qosady. Buryn keńes edi, qazir uiym boldy. Baǵyty bar, jospary bar. Arnaiy baǵdarlamalary bar. Jyl ótken saiyn qanaty qataiyp keledi. 
 
Frantsiia, Mońǵoliia, Túrki álemi. Aldaǵy aptada Ázerbaijanda SOR29 konferentsiiasy ótedi. Qazaqstan basshylyǵy barýy múmkin. Qaqtyǵystary artyp, mámilesi azaia túsken sátte, kópvektorly saiasatty ustap qalý úshin bailanysty barlyq tarappen arttyra túsý mańyzdy. Basqa jol joq", - dep túiindedi ol.