Qazaq qoǵamy úshin nashaqorlyq eń qaýipti qubylys ekeni anyq. Sondyqtan oǵan qarsy kúresti arttyryp, kún ótken saiyn jetildirip otyrýdyń mańyzy zor.
Sońǵy jyldary elimizge dendep engen internetti esirtki satýmen ainalysatyndar da óz múddesine barynsha paidalanyp qalýǵa tyrysýda. Qazirgi tańda ǵalamtordaǵy birqatar saittarda astyrtyn esirtki saýdasynyń kórigin qyzdyrýǵa kúsh salyp júrgeni jasyryn jasyryn emes. Olardyń anyqtap, der kezinde buǵattap otyrmasa, olar jastardy aldap, arbaýǵa qashan da daiyn turady.
Sol sebepti Almaty qalasy Politsiia departamentiniń esirtkige qarsy kúres bólimi bul baǵytta da jan-jaqty jumys istep, esirtki saýdasyn nasihattaityn saittardy anyqtap, olardyń buǵattaýǵa bar kúsh-jigerin jumsap keledi.
Qazirgi tańda esirtkimen jáne dini ekstrimizmmen kúres shynai ómirde ǵana emes, bul baǵyttaǵy kúresteri virtýaldi álemdede qyzý júrip jatyr.
Statistikalyq derek kózderine kóz júgirtetin bolsaq, 2022 jyly Almaty qalasynda esirtki zatyn saqtap, taratýmen ainalysty degen aiyppen 203 adam ustalyp, onyń 127 azamattyń ústinen qylmystyq is qozǵalǵan.
Zaman damyǵan saiyn esirtki zattaryn tartý isi de damyp keledi. Búginde esirtki zattarynyń neshe túri paida bolyp, olardyń taralý joldary da keńei túsken.
Kerek deseńiz, esirtki zattary alkogol men temeki siiaqty tez qol jetkizetin zatqa ainalyp barady. Bul rette bar másele meditsinalyq preparattarǵa qatysty bolyp tur.
Búginde esirtkige jaqyn keibir dári-dármekter kópshilik úshin qoljetimdi. Keibir aptekadaǵy satýshylar mundai dári-dármekterdi dárigerdiń retseptsiz satatyn oqiǵalary da jii kezdesedi.
Bul jaǵdai óz kezeginde quqyq qorǵaý organdarynyń jumystaryn qiyndata túsetini aitpasa da túsinikti. Tipti, mundai jaǵdailar esirtkige jaqyn dári-dirmekterdi jastardyń mólsherden tys qoldanyp, sońy ólimmen aiaqtalatyn oqiǵalar da kezdesetini jasyryn emes.
Sondyqtan dárigerdiń rusatynsyz satylatyn dár-dirmekterge de baqylaýdyń kúsheitýdiń mańyzy zor.
Osydan birshama ýaqyta buryn Almatyny mańaiyndaǵy aýyldarǵa barǵanymyzda aýyl jastarynyń kólik jóndegende qosalqy bólshekterdi maidan tazalaityn «karbtardy» jastar iiskep, esirtkiniń ornyna qoldanyp júrgenin estigende jaǵamyzdy ustadyq.
Sondyqtan esirtkige qarsy kúresti tek qana quqyq qorǵaý organdarynyń enshisine qaldyryp alańsyz júrýge bolmaidy.
Búginde esirtkiniń ornyn almastyratyn túrli himiialyq zattar men dári-dármekter kez kelgen bazarda erkin saýdalanýda. Sol sebepti jas urpaqtyń esirtkiniń qarmaǵyna túsip qalmaýy úshin ata-analar da bala tárbiesine basa kóńil bólýi kerek. Budan basqa bul baǵyttaǵy aqparattyq kúres sharalaryn da kúsheitýdiń mańyzy zor.
Esirtkiniń taralýyna qoǵam bolyp qarsy turýymyz kerek. Sol kezde ǵana kúresimiz nátijeli bolady.
Qýanysh SMAǴUL
