Konferentsiianyń kún tártibi elder arasyndaǵy yntymaqtastyqty odan ári damytýdyń ózekti máselelerine, onyń ishinde saýda jáne kólik kommýnikatsiialaryn damytýdaǵy, azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýdegi tiimdi bailanys núktelerin anyqtaýǵa, sondai-aq jahandyq syn-qaterlerdi sheshýge ortaq kózqarasty ázirleýge arnalǵan.
QR Prezidenti janyndaǵy QSZI direktory Erkin Tuqymov Ortalyq Aziia elderi arasyndaǵy naqty máseleler boiynsha yntymaqtastyqty nyǵaitý qajettigin atap ótti.
– Táýelsizdiktiń 30 jyly ishinde elderimizdiń arasynda ortaq máselelerdi birlesip sheshýge jáne áriptestiktiń jańa joldaryn izdestirýge negizdelgen senim men ózara syilastyq atmosferasy qalyptasty.
Ortalyq Aziia elderi úshin geosaiasi jáne geoekonomikalyq syn-qaterler asa ózekti bolyp otyr. Halyqaralyq lańkestiktiń qaýipteri men syn-qaterleri, kóshi-qon jáne azyq-túlik qaýipsizdiginiń máseleleri keiinge qaldyrýǵa bolmaityn mańyzǵa ie, – dedi Erkin Tuqymov.
– Aýǵanstan gýmanitarlyq apat pen ekonomikalyq kollaps sheginde. Shamamen 19,7 million adam, halyqtyń jartysyna jýyǵy qatty ashtyqtan zardap shegip otyr. BUU dereginshe, bul daǵdarystan shyǵý úshin shamamen 4,4 milliard dollar qajet, – dedi Prezident janyndaǵy QSZI direktory.
Qyrǵyz Respýblikasynyń Ulttyq strategiialyq zertteýler institýtynyń direktory Rýstam Asizbaev óz sózinde Ortalyq Aziia elderiniń yntymaqtastyǵynyń shuǵyl qaýipterdi joiýdaǵy mańyzdylyǵyn atap ótti.
– Búgingi tańda Ortalyq Aziia elderiniń ortaq kún tártibinde óz qaýipsizdigin qamtamasyz etý máselesi birinshi kezektegi máselege ainalyp otyr. Sondai-aq, Ortalyq Aziianyń barlyq elderi úshin azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý máseleleri de óte mańyzdy. Ony biz tek birlesken kúsh-jigermen ǵana sheshe alamyz. Tranzittik baǵyttardy ártaraptandyrý máselesi de óte ótkir. Ortalyq Aziia elderine qarsy qaitalama sanktsiialardy engizý yqtimaldyǵy ekonomikalyq daǵdarysqa ákelýi múmkin jáne bul erekshe qaýip bolyp tabylady, – dedi.
Ortalyq Aziia halyqaralyq institýtynyń direktory Anvar Nasirov ózara is-qimyl aiasyn keńeitýdiń ózektiligin atap ótti:
– Yntymaqtastyqtyń jańa baǵyttaryn, ásirese ekonomikany jedeldetilgen tsifrlandyrý jáne jasyl ósimniń basymdyǵyn eskere otyryp ilgeriletý óte mańyzdy. Kólik-kommýnikatsiianyń ózara bailanysyn damytýǵa da kóńil bólý qajet. Biz barlyǵymyz muhittarǵa tikelei shyǵý jolynyń bolmaýyna bailanysty qiyndyqtardy bastan keshiremiz. Sondyqtan kedergilerdi alyp tastaý jáne ózara jeńildikter men preferentsiialar berý óte mańyzdy, – dep Anvar Nasirov óz oiyn ortaǵa saldy.
Ózbekstan Prezidenti janyndaǵy Strategiialyq jáne aimaqaralyq zertteýler institýty direktorynyń orynbasary Bobýr Ýsmanov ekonomikalyq yntymaqtastyqty keńeitýge toqtaldy:
– Ekonomikalarymyzdyń básekelestik artyqshylyqtaryn, olardyń birin-biri tolyqtyrýyn paidalanyp, sonymen qatar ekonomikalyq ósimniń draiveri bolyp tabylatyn ónerkásiptik kooperatsiia jobalaryn keshendi damytý qajet. Osy maqsatta biz halyqaralyq jáne óńirlik saýda, logistikalyq jáne indýstriialyq jobalardy damytý tájiribesin jalǵastyrýdy usynamyz, – dedi.
