– Qaiyrly kún, Aidos aǵa! 2020 jyl siz úshin aitýly jańalyqtarǵa toly. Júirik ýaqyt sizdi ómirdiń biik belesi 70 jasqa alyp jetti. Sizdi jańa jasyńyzben quttyqtai kele suhbatymyzdy bastaiyq. Balalyq shaqqa saiahat jasasaq. Bala Aidos qandai boldy?
– Ony endi Aidostan suramaý kerek shyǵar. Balanyń bári – bala. Biz keide aitamyz «Ol bala kezden talantty edi, ol týma talant edi», – dep. Biraq ondai eshqashan bolmaidy. Ol – jaratylystyń zańy. Balanyń bári birdei bolyp týady. Qazaqta mynadai sóz bar:
Jaqsydan jaman týady,
Bir aiaq asqa alǵysyz.
Jamannan jaqsy týady,
Adam aitsa nanǵysyz.
Bala ortaǵa bailanysty qalyptasady. Aidalada jalǵyz bala ol jabaiy bolyp ósedi. Kóptiń arasynda ósken bala baýyrmal bolyp ósedi. Men ózimdi kópshil baýyrmal bala boldym dep aita alamyn.
– Óner álemindegi alǵashqy qadamyńyz estrada-tsirk kolledjinde bastaldy. Bizge kóp syry beimálim Aidos aǵa qandai stýdent boldy? Stýdenttik ómirdegi qyzyqty oqiǵalarmen bólisseńiz...
– Birge bite qainasyp júrgen stýdenttik shaqta qandai stýdent bolǵanymdy dostarym aita alatyn shyǵar. Syrt kóz synshy ǵoi. Ol kezde áli 17 jastamyn. Aýyldan kelgen oryssha bilmeitin balamyn. Úlken qalany kórmegennen be, áiteýir jasyl aǵashqa toly Almaty orman siiaqty kórinetin. Adamdar ormanda ómir súredi eken dep tańyrqai qaraitynmyn. Oqýǵa tústim. Men oqyǵan top óte jaqsy boldy. Gúljihan Galievna, Iliias Omarov syndy jaqsy adamdarmen suhbattastym. Qairat Baibosynov, Qapash Qulysheva, Jánibek Kármenov, Luqpan Esenov, Jumaǵazy Qosanov syndy myqty ánshi-kúishilermen zamandas boldym. Sol toptaǵylarmen tarihta aty qalǵan «Gúlder» ansamblin jasadyq. Men kórkemsóz sheberligine óte jaqyn boldym. Áńgime oqiǵalardy, qara óleń oqyǵandy unatatynmyn. Kóptegen keshterde júrgizýshi de boldym. Muhtar Shahanovtyń óleńderin oqyǵandy unatatynmyn. Mádeniet saraiynda 3000 adamǵa kontsert beretinbiz.
– Ómirińiz ónermen tyǵyz bailanysty. Ónerde ókingen kezińiz boldy ma?
– Adam jaratylysy qubylmaly. Tabiǵatqa uqsaidy: qys pen jaz, ystyq-sýyq, aq pen qara, qýanysh pen renish bári birge júredi ǵoi. Men shalqyp keremet ómir súrdim dep aita almaimyn. Meniń de renjigen sátterim boldy. Ol adamǵa úlken qulshynys beredi. Bári jaqsy bolǵan jerde bir nárse durys emes degen sóz. Adam asa qatty qýanyp shattanýǵa da, asa qaiǵyǵa berilip túńilýge de bolmaidy.
– Teatr – tarih, teatr – hram, teatr – izdenis dep edińiz. Teatrdan ózińizdi taba aldyńyz ba?
– Teatrdyń meni tabýy neǵaibyl. Biraq men teatrdy taptym. Meniń eń úlken jeńisim – ózimdi taptym. Mysaly, ómir boiy ónerde júrip, ózin taba almaǵan ártister bar. Al oǵan jetý arman. Óziń súigen ónerdiń qýanyshyna shattanyp, ókinishine kúie almaý – qasiret. Men óz jumysymnan raqat alamyn.
– Sheraǵańnyń «Mádeniettiń máiegi – kitap» degen sózi bar. Ár qazaq oqýy tiis 3 kitapty atańyz.
– Men sahnada jastaiymnan ulylardy oinadym. Abai Qunanbaev, Turar Rysqulov, Mahambet Ótemisuly, Ahmet Baitursynov syndy tulǵalardy oqydym. Jáne olar meniń mektebim boldy. Men bul tulǵalardy oqi kele, ózime kóp dúnie ashtym.
– Saiasat – el qamyn, adam men qoǵamdy retteýshi qural. Qazirgi saiasi ahýalǵa kózqarasyńyz qalai?
– «Sen saiasatpen ainalyspasań, saiasat senimen ainalysady» degen sóz bar. Adam jalǵyz ózi qurlyqta ómir súrmeidi ǵoi. Sondyqtan saiasatqa jii aralasamyz. Ásirese, akterler saiasatty myqty bilýi tiis. Seniń ár oiynyńnan halyq qai qoǵamdy kórsetip, sol qoǵamnyń oiyn kórsetetinińdi túsinip otyrýy tiis. Eski qoǵamdy qazirgi zamanǵa ákelemiz. Bizdiń eń basty jeńisimiz – táýelsizdik. Egemendi el bolý – ol ár eldiń mańdaiyna jazyla bermegen baqyt. Biz kóptiń aldy bolmasaq ta ortasynda kele jatqan elmiz. Shúkir!
– Qoǵamda kúrmeýli máseleler jeterlik. Solardyń birazy teatr tórinde sahnalanyp júr. Siz jaryqqa shyǵarýdy arman etken týyndy bar ma?
– Prezidentimiz Q.J. Toqaevtyń «Abai 175 jyldyǵy» óte myqty joba. Dinge, tarihqa, ultqa nemquraidylyqtyń aldyn alý maqsatynda uiymdastyrylyp jatyr. Abaidy oqý arqyly filosofiialyq barlaý jasaýǵa bolady. Abaidy halyqqa basqasha kórsetý, jańasha baǵytta shyǵarý oida bar.
– Jaqsy akter, tanymal ártis, úide ákesiz! Urpaq tárbiesinde siz qandai qaǵidalardy ustanasyz?
– Abaiǵa Qunanbaidyń aitqan ósietterin oqyp óstik. Meniń balalaryma jii aitatyn aqylym: «Elińe ie bol! Tilińe ie bol! Jerińe ie bol! Dinińe ie bol!»
– Bala Aidostyń barlyq armandary oryndaldy ma?
– Adam eshqashan toimaidy ǵoi. Jaqsy bir nárseni kórse qaita kórgisi keledi. Biraq Allaǵa shúkir, táýbá!
– Jolyńyzdy qýyp, óner tabaldyryǵyn attaiyn dep jatqan jas býynǵa aitar keńesińiz?
– Qazaq patriottyq seziminen aiyrylyp barady. Ózge elde oqyma demeimin. Oqy, izden! Biraq sol bilimińdi elińe ákel, elińdi kógert! Japondar bizsiz de japon! Amerikalyqtar bizsiz de amerikan. Qazaǵyńdy kóterý – qasiet. Eldi kóterý paryzymyz!
– Ýaqytyńyzdy bólip, suhbat bergenińizge kóp raqmet!
Tólebai TAŃSAMAL
Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ jýrnalistika
fakýltetiniń 4-kýrs stýdenti
