Freedom Inside '26

Eldiń tilin, minezin bilmegen kisi kóshbasyn da alyp júre almaidy

Eldiń tilin, minezin bilmegen kisi kóshbasyn da alyp júre almaidy
Alash kósemi Álihan Bókeihannyń ustyny men ulaǵatyn, ózektiligi men ómirsheńdiligin joǵaltpaǵan bir shoǵyr oiyn nazarlaryńyzǵa usynamyz.

Biz shyǵystyń sáldesimen, sarttyń ala shapanymen, moldanyń másisimen órkeniettiń tabaldyryǵyn attai almaimyz. Din isi memleketten bólingen, ulttyq-demokratiialyq qoǵamdy qurýǵa umtylýymyz kerek.
....
Bailyq túbi - aqyl hám qol ustalyǵy. Osy ekeýi qosylmai, adam balasy qazynaǵa jarymaidy.
.....
Bizdi ultshyl qylǵan nárse - bizdiń kemdikte, qorlyqta júrgendigimiz, kóringennen soqqy jegendigimiz.
...
Ózinen basqanyń tilegin tilei almaǵan, aryn, imanyn qara basynyń paidasy úshin qysqa kúnde qyryq satatyn soǵylǵandardan qany tamyp turǵan ultshyl artyq.
...
Qazaq balasy birigip, tize qosyp is qylsa - halyqtyq maqsat sonda ǵana oryndalady.
...
Ejelgi túrik - búgingi qazaqtyń Táńirisi - Kók!
....
Ulttyq áskeri, ulttyq militsiiasy joq halyq - qorǵansyz el.
...
Tiri bolsam, han balasynda qazaqtyń haqysy bar edi, qazaqqa qyzmet qylmai qoimaimyn!
...
Qazaqtar ózgelerdiń ústemdigin eshqashan moiyndap kórgen emes.
...
Ár urpaq ózine artylǵan júkti jeter jerine aparyp tastaǵany durys, áitpegende bolashaq urpaǵymyzǵa asa kóp júk qaldyryp ketemiz. Keiingi urpaqqa ne alǵys, ne qarǵys beretin aldymyzda zor sharttar bar.
...

Biz shalma men shapan kiip Alash avtonomiiasyn qura almaimyz.
...

Bizdiń zamandaǵy salt: árkim quqyna talasý, quqyna tartysý; jylaý salty artta qaldy. Endigi rásim: quqy úshin jylaý emes, quqyn talas-tartyspen qorǵaý.


...
Qazaq balasy bas qosqan jiylysqa ákelip ortaǵa salatyn, jiylysta synǵa túsetin sóz el arasynda sóilenip, jazylyp, synǵa salynyp, ii bolyp pisýi kerek.

...
Ultyna, jurtyna qyzmet qylý bilimnen emes, minezden.
...
Adam balasy qylyp júrgen is, oi-aqyl bolyp bastalady, adamdy bala tapqan qatyndai qinap sóz bolyp sóilenedi, iá jazylady, aqyl-sóz sonan soń baryp iske ainalady. Ne jumys qylsaq osy úsh: aqyl, sóz, is sana talqysynan ótpei, jumysqa ainalmaidy.
...
Bostandyqqa aparatyn jalǵyz jol - yntymaq qana. Qazaq jeriniń árbir túiir tasy ár qazaqtyń óńirine túime bolyp qadalýy kerek.

...

Memlekettiligi joq halyq - jetim ári jetekshil halyq. Memlekettigi joq halyq - eliktegish halyq.
...
Men Keńes ókimetin súimeimin, biraq moiyndaýǵa májbúrmin.
...
Qazaq-aý! Túzýiń birigip jurt úshin qam oilaityn kez kelgen joq pa?!
...
Kisi óz basyna tilenip, kishireise, kemise, óz oljasy bes million qazaq tilegi kemshilik jolyna syimaidy. Jurt isin tús kórmei, oiaý júrip izdený maqsat.
...
Neshe túrli zalaldy qazaq minezi buzyq oryssha, musylmansha hat bilgenderinen kórinip júr. Bular ózge qazaqtan bilimdi, biliminen jaqsy minez shyqsa, bul qalai. Bul bilim-minez joly taýsylmaityn statia joly...
...
Eýropa jurtynyń sailaýy halyqqa tegis bir úlken toi. Eýropada halyq partiia bolǵanda adaspas aq jol, adam aspas asqar bel, jurt ilgeri basatyn is qylamyz dep talasady.

Sailaǵan adamy halyq qyzmetshisi, hám orynǵa sailanǵanda mynaý bilgish, mynaý sheshen, mynaý kósem, mynaý ádil dep árqaisysyn óz ornyna sailaidy.


Biz qaitemiz? Tórdegi basyn esikke súirep, arqasyn jaýyr, quiryǵyn sholaq qylyp, atynyń maiyn paraǵa berip, bizdiń sorly qazaq mine bolys, mine bi, mine starshyn, mine elý basy deidi.

Qazaqtyń bul isi, júrmeitin saǵat salǵan, atylmaityn alty-atar myltyq asynǵan, kúshtiniń kóleńkesinde namaz oqyǵan sekildi, Qudai qarǵaǵandyq. Munda da ne kiná bar; úlgisiz, órneksiz ósken, aqshaǵa satylǵan elý basylar tas salǵan soń, qaraqshyǵa da túspekshi emes pe?
...
Eýropa jurty tastan qalsa, endigi jarysta taǵy jarysam dep azaptanbai, tas ótken soń, sailaýdy, talasty qoiyp, sharýaǵa ainalady. Olarǵa sailaý rásimi osyndai aqylǵa unamdy jolda bolady. Biz siiaqty úlgisiz, rásimsiz jurt tastan qalsa ne qylady.
...
Zakon sailaýdy halyqtyń kóbine beredi. Qazaq jurty adam bolatyn bolsa, osy zakon arqyly óz tizginin ózi alyp júretin júzi bar.
...
Bizde bolys kóp sailaǵan bolmai, bóten elden orys jetelep ákelgen buralqy boldy.
...
Bolys bolýǵa laiyqty kisi - halyq paidasyn biletin, jón men jol kórgen, jurt sózin tyńdai da, qurmettei de alatyn kisi.
...
Qazaq bolysy oryssha hat bilsin, oryssha hat bilmese tasqa túsýge jaramaidy degen zakon bu kúnge deiin joq. Sózin adam tyńdamaityn halyqqa qadirsiz sorly jastar "Men oryssha bilemin"- dep bolys bola qalady...

Oryssha hat bilý tilmashtarǵa qul bolý úshin ǵana kerek ǵoi.

...
Bóten kisi qazaqqa eshqaidan jaqsylyq ákelip bermeidi. Óz kúshine, óz qýatyna senbegen adam da, halyq ta ǵumyr júzinde báige almaidy. Bireýge telmirgen adamnan, halyqtan qosaq túrtken jetim laq baqytty.
...
Túzý qalam-qisaiǵan, ótkir qalam-mújilgen zaman.
...
Memleket bolyp is atqarý ońai emes. Bizdiń qazaq is atqaratyn azamatqa jutap otyrǵan bolsa, bizdiń jalpy qazaq qarańǵy, soqyr bolsa, Túrkistan halqynyń qarańǵylyq hám sheber adamy joqtyǵy bizden on ese artyq.

Qazaq Túrkistanmen bir avtonomiia bolsa, avtonomiia arbasyna túie men esekti par jekken bolady. Bul arbaǵa minip, biz qaida baramyz.
...
Bostandyq, teńdik, týysqandyq bolǵany ras bolsa, biz; qazaq,  býriat endi bul zorlyqqa kónbeimiz. Bizdiń jerge endi mujyq ýaqytsha, ózimiz jer enshimizdi alyp ornyqqansha kelmesin.


...
Biz bai, bilimdi, ári kúshti bolýymyz kerek. Bai bolý úshin - kásip, bilimdi bolý úshin - birlik kerek.
...
Qazaqtyń qoiynyń júni toqylyp, ústine kiim bolyp, árbir temiri ózine túime bolýy tiis.
...

Alashtyń balasy da aman qalar ma, joq pa. Boljap bolmaidy. Qorqamyn, jalpy jurttyń qarańǵylyǵynan, basshy bolamyn dep, tonyn ainaldyryp kiip, jurt tilegin óziniń soqyr tiynyna aiyrbastaǵannan.
...
Aǵa-ini, Alashtyń azamaty, birik, búgingi úi ara ýaq isti tasta, myna qarańǵy qara bult Rossiia ylańynan Alash basyn qorǵaityn jolǵa shyq.
...
Zań adam paidasyna jazylady, adam - zań úshin týmaidy ǵoi.
....
Bi túzý, bilik - ádil bolsyn!
...
Jurt paidasyn taza jolmen týra bastaityn er tabylsa - qazaq halqy sońynan erer edi.
...
Eýropada halyq partiia bolǵanda adaspas aq jol tabamyz dep, adam aspas asqar belden asamyz dep, jurt ilgeri basatyn is qylamyz dep talasady.
...
Frantsýz, orys hám ózge jurttyń tarihynan kórinedi: molda úkimetten aqsha alsa, satylyp ketedi. Rýhani is aiaq asty bolady.

Jalaqy alǵan moldalar úkimetke jetekshil bolyp, erip ketedi. Bizdiń qazaq-qyrǵyz din isin kórkeitetin bolsa - úkimet isin bólip qoiǵan oń bolady.
....
Eldiń turmysyn, tilin, minezin bilmegen kisi kóshbasyn da alyp júre almaidy.
...
Ádildik joq jurtta bereke-birlik bolmaidy.
...
Az adam atqa mindim dep qasqyr bolyp jurtqa shapsa-mundai jurtta bereke qaidan bolsyn?!
...
Bóten kisi qazaqqa eshqaidan eshtene jaqsylyq ákep bermeidi.
...
Óz kúshine senbegen adam da, halyq ta eshqashan ómir báigesin ala almaidy.
...
Bireýge telmirgen adamnan iaki halyqtan-qosaq túrtken jetim laq baqytty.
...
Anyq túrik zatty halyq tili - bizdiń qazaq tili.
...
Bizdiń jurt bostandyq, teńdik, qurdastyq, saiasat isin uǵynbasa - tarih jolynda tezek terip qalady. Baqyt pen mahabattan tysqary bolady: bul ekeýi joq jurtqa tirshilik nege kerek?!

...
Bul bolyp turǵan zaman - Alashtyń azamatyna zor júk. Bizde birlik bolyp, is qyla biletin sheber tabylsa, Alashtyń balasy baqyt - mahabbat jolyna tústi! Keiingi úrim-butaq ne alǵys, ne qarǵys bere júrer aldymyzda zor sharttar bar! Osyny ańǵar, jurtym qazaq!
...
Qazaqtyń baiyrǵy jerin qashan ǵylym men tehnikaǵa súienip tolyq igermeiinshe, jer jekemenshikke de, qonystanýshylarǵa da berilmeýi tiis.
...
Kadet partiiasynyń maqsaty-ulttyq avtonomiia jariialaýǵa qarsy bolǵandyqtan da, Alash ideiasyna sáikes kelmegendikten de, onyń quramynan shyǵamyn.