Májilis depýtaty Káribai Musyrman halqymyzdyń qalaýly uly, aty ańyzǵa ainalǵan Jumabek Táshenovke eskertkish ornatylatyny týraly habarlady. Súiinshi jańalyqpen halyq qalaýlysy jelidegi paraqshasynda bólisipti.
"Petropavl qalasynda turatyn Soltústik Qazaqstan oblysynyń qurmetti azamattary Jaqsylyq Ysqaqov pen Bolat Saǵyndyqov, sondai-aq Zeinolla Oljabaev, Tańat Súgirbaev, Amangeldi Kenjeǵozinov, Ahmetjan Qýantaev, Jangeldi Tájin jáne Saǵyndyq Salmurzin syndy belsendi aǵalarymyz elimizdegi Prezident sailaýy qarsańynda «Nur Otan» partiiasynan usynylǵan kandidat Qasym-Jomart Toqaevtyń oblystyq qoǵamdyq qabyldaý bólmesi arqyly Parlament Májilisiniń depýtaty retinde maǵan hat joldap, astanamyz Nur-Sultan qalasynda kórnekti memleket jáne qoǵam qairatkeri Jumabek Táshenevke eskertkish ornatýǵa kómektesýimdi suraǵan edi.
Men osy jóninde Nur-Sultan qalasynyń burynǵy ákimi Baqyt Sultanovqa hat jazyp,
halqymyz airyqsha ardaq tutatyn tarihi tulǵanyń dúniege kelgenine kelesi jyly 105 jyl tolatyndyǵyn eskere otyryp, oǵan astanada laiyqty eskertkish ornatý máselesin qaraýyn ótingen bolatynmyn.
Búgin astana ákiminiń orynbasary Erlan Kanalimov qol qoiǵan resmi jaýapty alyp, qýanyp otyrmyn. Qala ákimdigi Jumabek Táshenevke eskertkish ornatý úshin jer telimi jáne qarjy kózi qarastyrylyp jatqandyǵyn habarlapty. Eskertkish elordadaǵy Jumabek Táshenev kóshesiniń boiynda ornatylmaqshy.
Al Petropavl qalasynda qazaq jeriniń tutastyǵyn saqtap qalý úshin basyn báigege tikken qaharman Erge eskertkish osydan birneshe jyl buryn ornatylǵan bolatyn", – dedi depýtat.
Táshenov: "Mundaimen eshbir qazaq kelispeidi?!"
1961 jylǵy sáýirde quramynda 14 aýdannyń ortalyǵy Tselinograd qalasy bolyp Tselinograd oblysy quryldy.
Bul oraidy tiimdi paidalanbaq bolǵan N.S. Hrýshev 1961 jyly Qazaqstannyń 5 oblysyn kórshi Resei Federatsiiasynyń quramyna qospaqshy boldy.
Ońtústik Qazaqstannyń bir bóligin Ózbekstanǵa, Mańǵystaý oblysynyń bir bóligin – Túrkmenstanǵa qosýdy josparlady.
Bul áreketke qatań túrde tosqaýyl qoiǵan Jumabek Táshenov bolatyn.
Ol qaitpas tabandylyqpen KSRO basshysy Nikita Hrýshevqa bylai dep málimdedi:
«Egerde KSRO Joǵary Keńesi jergilikti biliktiń kelisiminsiz odaqtas respýblikalarǵa jerimizdi bergen jaǵdaida, KSRO Konstitýtsiiasynyń áreketin toqtatý kerek.
Onda árbir respýblikanyń tarihi aýmaǵy onyń buljymas menshigi dep anyqtalǵan. Jáne birde bir odaqtyq uiym bul erejeni buza almaidy.
Eger Konstitýtsiianyń bul talaby óreskel buzylatyn bolsa, biz Halyqaralyq quqyqtyq uiymdardyń aralasýyn suraýǵa haqymyz bar!», – degen.
Týra osyndai qatań toitarysty tyń ólkelik partiia komitetiniń birinshi hatshysy T.Sokolovqa da beredi:
«Egerde sen Qazaqstanǵa baǵynǵyń kelmese, 24 saǵattyń ishinde kózime kórinbei joǵal!
Tyń ólkesi Reseidiń quramyna eshqashan kirmeidi! Osylai dep ózińniń basshyńa jetkiz!», – deidi. Jumabek Táshenov «ózińniń basshyń» dep, Máskeýlik búkilodaqtyq basshy N.S. Hrýshevty meńzep turǵan bolatyn.
Al Qazaqstan Kompartiiasynyń OK biýrosynda barlyǵy estitindei qatqyl daýyspen:
«Men Aqmolada týyp-óstim. Bul jerde áke-sheshemniń, ata-babalarymnyń ziraty jatyr. Sizder bul jerdi Reseige berip jibermeksizder me!?
Mundaimen eshbir qazaq kelispeidi?! Joldastar oilanyńyzdar! Men osyndai máseleni sheshý túgili, kóterýdiń ózine qarsymyn…», – degen.
Jumabek Táshenovtiń dáleldi de, qatań túrdegi sózine N.Hrýshev naqty jaýap bere almady. Biraq, renishin ishine búgip qaldy.
Otyrys aiaqtalǵan soń, batyrdyń iyǵynan qaqqan D.Qonaev:
«Ái, Jumeke, naǵyz batyrsyń ǵoi, arystandai atyldyń», – dep qairan qalypty.
Mezette jaýap qaitarǵan ol: «Men óz jerim men halqym úshin qandai bolsa da synaqqa daiynmyn», – deidi.
Jumabek Táshenov óziniń mánsaby tómendep qalǵanda, «Men halqymnyń jerin eshqandai mánsapqa aiyrbastamaimyn!» degen sózin zamandastary tastamai aityp otyrady.
Dál osy kúni onyń tulǵalyq qasietin ereksheleitin taǵy bir jaǵdai oryn alady: N.Hrýshevtyń birinshi kómekshisi A.Shevchenko J.Táshenevtiń ushaǵyn ruqsatsyz alyp, demalý úshin Qyrymǵa ushyp ketedi.
Bul jaily estigen J.Táshenov ushqyshqa ratsiiamen ushaqty buryp, keri qaitýyn talap etken. Tselinogradtyń áýejaiyna kelip qonǵan A.Shevchenko keshirim surap, batyrdyń aldynda bas iiýge az-aq qalǵan. Kreml basshysyna da keregi osy bolatyn.
Bul jaǵdai máseleniń tyǵyryqqa tirelgen túiindi jeri boldy.
Óz qolastyndaǵy baǵynyshty adamnan osynshalyq toitarys kútpegen N. Hrýshev bir aidan soń, Jumabek Táshenovti joǵary laýazymnan alyp, burynnan qalyptasyp qalǵan úrdis boiynsha, soltústik óńirden ońtústikke «jer aýdaryp», Ońtústik Qazaqstan oblystyq atqarý komiteti tóraǵasynyń orynbasary qyzmetine jiberdi.
Onyń esimi BAQ betterine basylmady. Burynǵy kinotaspalardan ol týraly kórinister qiylyp, alyp tastalyndy. Ony iri respýblikalyq jáne odaqtyq sharalarǵa shaqyrmady...
Táshenovtiń bul áreketteri naǵyz erlikke jatatyn. Ol joǵary qyzmetinen aiyryldy, esesine Qazaqstannyń soltústik óńiri máńgilikke Qazaq KSR quramynda qaldy.
Author: Ziiabek Qabyldinov
