Eldigimizdi jańǵyrtqan Joldaý
Joldaýda elimizdiń saiasi júie men ákimshilik-aýmaqtyq qurylymdardy ózgertýge basymdyq berildi. Bul joldaý qazaq jeriniń aýmaqtyq áleýetin eksheleýge baǵyttaldy. Prezident oblys ortalyqtaryn quryp, qazaq halqynyń babalardan miras bolyp kelgen qasietti aýmaqtaryna reformalar jasaýy. Semei aimaǵynda Abai oblysyn, burynǵy Jezqazǵan aýmaǵynda Ulytaý oblysyn qurý, al Almaty oblysy óńirin eki aimaqqa: Jetisý jáne Almaty oblystaryna bólip, ortalyǵyn Taldyqorǵanǵa ornalastyrýdy usyndy. Bul bastama – atalmysh aimaqtardyń ishki infraqurylymynyń nyǵaiýyna, ekonomikalyq damýy men órkendeýine yqpal etetini daýsyz. Eń mańyzdysy – aýmaqtyq daýlardyń týyndaýyn aldyn ala joiýǵa yqpal etedi dep oilaimyn. Ata-babalarymyzdan mura bolyp qalǵan keń-mol jer aýmaǵymyzdaǵy baiyrǵy tarihi ataýlardy qaita jańǵyrtý – bul bizdiń rýhani áleýetimizdiń de arta túsýine dańǵyl jol ashady. Memleket basshysynyń el aýmaǵyndaǵy ákimshilik-bólinistik ózgeristerge kóńil bólýi eldigimizdiń, memlekettiligimiz ben qazaq halqynyń ejelden azat halyq ekendigin úlgi retinde kórsetkisi kelgeni dep paiymdar edim. Búgingi tańdaǵy ekeýi de bir dini senimdi, bir tildi ustanǵan, bir territoriialyq aimaqta ósip-óngen elder – Resei men Ýkrainanyń arasyndaǵy qaqtyǵystar tusynda bul reformalar halyqaralyq deńgeide mańyzǵa ie, eldigimizdi jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan mańyzdy qadam.
Al endi Prezident joldaýynda úsh aimaqqa ákimshilik-bólinistik reformalar jasady. Ol Semei óńirinde qazaq halqynyń rýhani qazynasy, kemeńgeri Abai Qunanbaiulynyń esimimen oblys qurý týraly bastama kóterdi. Prezident óz sózinde ishki infraqurylymy qiraǵan Semei qalasyna kóńil bólinip, oblys ortalyǵy etýdi tapsyrdy. HVIII ǵasyrdyń basynda qurylǵan Semei qalasy óz dáýirinde alys-jaqyn elder arasyndaǵy saýda-sattyq, aiyrbas kesheniniń, bilim oryndarynyń negizgi ordasy bolǵan.
Jetisý jeri – sonaý 1916 jyly oryn alǵan ult-azattyq kóterilisterdiń negizgi oshaǵy bolǵan aýmaq. Jetisý – ońtústik jáne ońtústik-batysynda Tian-Shan taýlarynyń jotalarymen, soltústiginde Balqash kólimen, shyǵysynda Jońǵar Alataýymen túiisedi.
Al endi, memleket basshysynyń Ulytaý oblysyn qurý jónindegi sheshimin – birer jyl buryn, iaǵni, 2014 jyly bul qasietti mekenge arnaiy barǵan Tuńǵysh Prezident N.Á. Nazarbaev strategiialyq salmaǵy basym «Jezqazǵan – Beineý» jáne «Arqalyq – Shubarkól» temirjol magistraldarynyń tusaýyn kesip, kieli Ulytaý jeriniń tarihy týraly mańyzy zor suhbatynda aityp ótken bolatyn. Mine, prezident Q. Toqaev ta Saryarqanyń tósindegi, ǵylymnyń atasy Qanysh Sátbaev dúnie esigin ashqan topyraq, «Qazaqstannyń injý-marjany» atanǵan – Ulytaý jerine erekshe nazar aýdarýdy alǵa tartty.
Bir qýantarlyq jaǵdai, Prezidenttiń joldaýynda memlekettilik, eldik rýhtyń basym ekendigin ańǵardym. Meniń oiymsha, joldaý –babalarymyzdyń qalǵan qasietti elimizdiń árbir aýmaǵynyń tarihi jáne kieli oryndaryn jańasha úlgide damytý men tarihi qundylyqtarymyzdy jańǵyrtýǵa rýhty serpin beredi.
Aqnur ORALOVA, Sh. Ýálihanov atyndaǵy Tarih jáne etnologiia institýtynyń ǵylymi qyzmetkeri
