2025 jylǵy 1 shildeden bastap Qazaqstan boiynsha eski jartylai vagondardy paidalaný merzimin uzartýǵa tyiym salǵan qujat kúshine enýi tiis bolǵan eken. Biraq, atalǵan qaýly belgisiz sebeptermen áli qoldanysqa enbepti. Osyny shuqi kórsetip, másele kótergen Energy Monitor Telegram arnasynyń avtory Nurlan Jumaǵulov joǵarydaǵy bylyq-shylyqqa kóptiń nazaryn aýdarady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Ol ýtil alymdy alǵash engizgen kezdegi basty maqsatty eske salady.
"Eski-qusqyny elge kirgizbeý jol qaýipsizdigi men otandyq avtotransport ónerkásibin qoldaýǵa sep bolady destik emes pe? Al endi ne boldy? Kólik demekshi, onyń túr-túri bar. Sonyń biri – temirjolmen júitkitin vagondar men jartylai vagondar. Olardyń jaramdylyq merzimi – 22 jyl. Vagondar óndirisin damytý úshin jekeniń ǵana emes, memlekettiń de qarajaty salynǵan. Búgingi tańda vagondar jasap shyǵaratyn birqatar kásiporyndar bar: KVK, ZIKSTO (memlekettik qarjylandyrý), SMZ, AVSZ (memlekettik qatysýynsyz ashylǵan jańa zaýyt). Olardyń barlyǵy eski vagondardy jańasyna aýystyramyz dep kútken. Biraq, olar qaidan bilsin, Qazaqstanda erejeler kútpegen jerden ózgerýi múmkin ekenin. Jańa talaptyń kúshine enýine qarsylyq tanytýshylar kim deisizder me? Osyǵan deiin vagondar parkin jańartpai paida taýyp kelgen jekemenshik vagon operatorlary", - deidi maman.
Bul rette Jumaǵulov aýzyn aiǵa bilegen ERG-dy mysalǵa keltiredi.
"Kompaniia saitynda parkte 11 myń vagon bar (kompaniia shikizatty óz qajettilikteri úshin tasymaldaidy) dep kórsetilgen. Bir sózben aitqanda, kompaniiadaǵy 40% úles Qazaqstanǵa tiesili. Al qazir kompaniia burynǵydai paida taýyp jatqan joq. Jyl saiynǵy milliardtap keletin tabys sonda qaida ketti? Nelikten kompaniia óziniń vagon parkin jańartpaidy? Nelikten Qazaqstannyń ERG-degi óz úlesinen qansha dividend alǵanyn kórsetetin bir de bir qujat joq? Osydan kelip: "ERG aktsionerleri Jumanǵarin men Takievten (ERG Direktorlar keńesiniń quramyna kiredi) atalǵan tyiym merzimin uzartýdy surap otyr" degen pikir ózdiginen kóz aldymyzda kes-kesteidi. Óitpese ERG olardyń dividendin qysqartyp tastaýy múmkin. Aita berse, osyndai mysal kóp. Bastysy, bul arada qaýipsizdikten góri tabys áldeqaida mańyzdyraq bolyp tur ǵoi", - deidi sarapshy.
Ol muny túsiný úshin asa bir aqyldyń da qajeti joq ekenin aitady.
"Jeke múddelerdi lobbileý saldary, birinshiden, temirjol jelilerindegi apattardyń yqtimaldyǵyn arttyrady, ekinshiden, zaýyttar tapsyryssyz qalady, bul óz kezeginde jumysshylar sanyn qysqartýǵa ákelip soǵady, úshinshiden, Reseidiń eki-qusqysy Qazaqstanǵa lap qoiady, eń aqyrynda mundai sheshim elimizdiń investitsiialyq tartymdylyǵyna selkeý túsiredi. Memlekettik saiasat ózgermeli bolsa, ondai jerge kim aqshasyn quiǵysy keledi deisiz? Aitqandai, Shymkent MÓZ-in bolashaqta keńeite túsý úshin munai ónimderin tasymaldaityn qubyrlar (benzin, dizel otyny) salýǵa qarsy astyrtyn is-qimyl júrip jatyr dep estidik, óitkeni mundaida jekemenshik ieleri janar-jaǵarmai tasymaldaý kezinde naryqtaǵy úlesin (dálirek aitqanda paidany) joǵaltýy múmkin ǵoi. Sondyqtan jańa kólik ministri jekemenshik vagon operatorlarynyń emes, el ekonomikasynyń paidasyna sai durys sheshim qabyldaidy dep úmittenemiz", dep óz sózin qorytyndylaidy Nurlan Jumaǵulov.
Buǵan deiin Teńiz ken ornynda gaz separatsiialaý keshenin italiandyq Tecnimont S. p.a. kompaniiasy men livandyq Consolidated Contractors International Company-dy qamtityn konsortsiým salǵaly jatqanyn jazǵanbyz. Bul elimiz úshin biregei joba, óitkeni Qazaqstanda mundai kólemdegi keshen buryn bolmaǵan.
