Djiý-djitsýdan qyzdar arasyndaǵy qońyr beldiktiń tuńǵysh iegeri - Móldir Mekenbaeva
«21 ǵasyr báseke dáýiri. Bilekke emes, bilimge senetin zaman. Bul ǵasyrdyń ásirese bizdiń býynǵa qoiar talaby kóp-aq. Burynǵydai 4-5 jyl boiy bir diplomnyń sońynan júgirip, bir mamandyqty ǵana talǵajaý etetin jaimashýaq zaman kelmeske ketti. Bir ǵana kásipti meńgerip, bir ǵana salanyń sheńberimen shektelgen adam tabysty bola almaidy. Ýaqyt óte kele bir kezderi kóz maiyn taýysyp oqyǵan mamandyǵyń suranystan qalýy múmkin. Sol kezde ókinetin de óziń bolasyń. Búgingi kúnniń ashy aqiqaty osy.
Izdenis kerek. Izdenis jas talǵamaidy. Kreativ te artyq etpeidi. Tyǵyryqqa tirelgen sátte táýekel ete bilý, batyl sheshim qabyldaýdy sizge ýniversitet qabyrǵasynda oqytpaýy múmkin. Bul izdenistiń nátijesinde keletin – izgi amal», – deidi Móldir.
Ol djiý-djitsýdan Álemniń eki dúrkin chempiony. Qazaqstanda qyzdar arasynda qońyr beldiktiń tuńǵysh iegeri.
«Qazaqstannyń 100 jańa esimi» ulttyq jobasynyń jeńimpazy.
Áýelgi mamandyǵy – matematika muǵalimi. Almatydaǵy Jáýtikov atyndaǵy fizika-matematika mektebin úzdik bitirgen Móldir qazir Nazarbaev ýniversitetiniń matematika fakýltetinde oqidy. Qurbylary Móldirdi «segiz qyrly, bir syrly» dep sipattaidy.
«Bizdiń qoǵamda «sportpen shuǵyldanatyn qyzdar boianbaidy. Ádepki áiel balasy unatatyn opa-dalap, sándi kiim, ádemi buiym olarǵa jat» degen kózqaras qalyptasqan.
Negizinde sportshy qyzdardyń qatarlas qurbysynan esh aiyrmasy joq. Sport meniń súiikti isim, alaida bul meniń qyzǵa tán qylyǵymdy joǵaltyp alǵanymdy bildirmeidi. Djiý-djitsý meniń jan qalaýym. Osy sporttyń arqasynda elimdi álemge tanyttym. Qazaq qyzdarynyń arasynda básekege qabiletti býyn qalyptasyp kele jatqanyn dáleldedim», – deidi Móldir.
Osydan 4 jyl buryn Abý – Dabide ótken alamanda ol Álem chempiony atandy. 2017 jyly Kolýmbiiada (Bogota) ótken bairaqty básekede kúmis júldeni oljalady. Byltyr dál sol Abý-Dabide ótken Álem chempionatynda qatarynan oza shapty.
Onyń búgingi ataq-abyroiy keshegi jankeshti eńbektiń jemisi. Elishilik, halyqaralyq jarystarda birneshe ret jeńilis dámin tatyp, sátsizdikke ushyrasa da taýy shaǵylǵan joq.
ÁRI MATEMATIK...
Almaty qalasynda ómirge kelgen Móldir úidiń kenjesi. Bala jasynan esep-qisapty unatatyn bizdiń keiipkerimiz keiin kele Jáýtikov atyndaǵy fizika-matematika mektebine túsedi. Matematikadan qalalyq deńgeide ótken baiqaýda 3-shi oryn alǵan Móldirdi mektep basshylyǵy arnaiy shaqyrtady.
«Number one! Bilesiz be, bala jasymnan qatarymnyń aldy bolǵym keldi. Buǵan matematika páni baǵdar boldy. Esep shyǵarýǵa kelgende tóńiregimdi túgel umytatynmyn. Eń qyzyǵy, matematikadan baqylaý jumysyn alarda muǵalim maǵan ózgelerge qaraǵanda áldeqaida aýyr esep beretin-di. Buǵan erekshe qýanatynmyn. Ustazdyń synaǵynan súrinbei ótý men úshin mártebe edi», – deidi Móldir.
Móldir básekeden qoryqpaidy. Bireýmen básekege túsý, ol úshin tańsyq emes. Jeńilse jasymaidy, jeńse tasymaidy. Mektep jasynan beri ómir jarystyń álsizderge keńshilik jasamaitynyn jaqsy biledi.
«Fizmatta konkýrentsiianyń «kókesin» kórdik. Apta saiyn mektep óz Olimpiadasyn uiymdastyratyn. Osy jarysta oza shapqandar «arnaiy rezervke» ótetin edi. Súringender saptan shyǵyp qalatyn. Osy alamanda árdaiym úzdik úshtiktiń qatarynda júrdim. Maqtanǵanym emes, bile-bilgenge bul baiqaý óte-móte aýyr edi.
Rezervke engenshe shashyń aǵarady, júikeń juqarady. Ol jaqtaǵy ornyńdy saqtaý qalý úshin úirengenińmen shektelmei, únemi izdeniste júrýiń kerek. Túnge keiin kóz ilmei esep shyǵaratynbyz. Keiin osy rezervtiń naqty quramy iriktelip, oǵan eki qyz ǵana endik. Kópshiliginiń júikesi shydas bermei, jarystan shyǵyp qaldy» – deidi Móldir.
Onyń aitýynsha matematika tek esep shyǵarýmen shektelmeidi. Ony kúndelikti ómirde de kádege asyrýǵa bolady.
Ilgeride aitqan adam boiyndaǵy kreativ, sheshim qabyldaý, logikalyq oilaý syndy qarym-qabiletti damytatyn osy – matematika. Ózińdi qorshaǵan álemdi taný úshin de aldymen matematikanyń tilin túsinýge tiissiń. Matematikany meńgergen adamǵa – injeneriia da, ekonomika da, qarjy salasy da jat emes.
Djiý-djitsýdan Álemniń eki dúrkin chempiony – Móldir Mekenbaeva matematika pániniń muǵalimi bolýdy armandaidy.
...ÁRI DJITSER
Mektepti «Altyn belgige» bitirgen Móldir djiý-djitsýǵa qyzyǵýshylyǵy oianyp, osy sportpen belsendi túrde ainalysa bastaidy. Keiin kele aýyz toltyryp aitýǵa turarlyq jetistikke de jetti. Alaida ol óziniń ataq-abyroiyn eshqashan ustaz aldynda buldaǵan emes.
«Sport bólek, sabaq bólek. Sporttaǵy jetistigiń sabaqqa kelgende arqańdy keńge salýǵa sebep emes. Muǵalim aldynda bárimiz teńbiz. Emtihannan asyp eshqaida kete almaimyn. Men úshin sheteldegi bairaqty básekege qaraǵanda muǵalimniń tapsyrmasyn muqiiat oryndaý áldeqaida mańyzdy. Iá, ońai emes.
Tarazy basyn teń ustaý kei-keide qiynǵa soǵady. Biraq, buǵan da tóseldim. Sabaǵymdy da aqsatpai, sportty da qatar alyp júrýge daǵdylandym», – deidi ol.
Al djiý-djitsý degenimiz ne? Ol – tunyp turǵan logika. Móldirdiń paiymdaýynsha bul sporttyń ádis-tásili shahmat taqtasyndaǵy júriske uqsas. Qarsylastyń ár qadamyn jazbai tanyp, qateligin qalt jibermeý úshin tapqyrlyq qana emes, jyldar boiǵy tájiribe arqasynda qalyptasqan shapshań túisik qajet.
«Bul sport meniń minez-qulqymdy ózgertti. Boiyńdaǵy enjarlyq ushty-kúili joǵalady. Bul sporttyń jan-dúnieńdi jaman oidan aryltatyn qasieti bar. Sonda da bolsa, oqý-bilim men úshin basty orynda. Sporttaǵy saiysty sabaq kestesine qarap yńǵailaimyn. Meniń ýaqytym «úlgerýim kerek» degen qaǵidaǵa qurylǵan. Bos ýaqytym joq.
Sabaqtan tys ýaqytymnyń barlyǵyn sportqa arnaimyn. Sonyń arqasynda shyǵar «Álem chempiony» atandym. Bul da bir keremet sát. Elińniń ánurany oryndalǵanda tula boiyń shymyrlaidy. Kózińnen shym-shymdap jas shyǵady. Jasaǵan eńbeginiń óteýi kórgenińe «shúkir» deisiń. Izdenis, talpynys. Qol jetken jetistikke masairamaý. Úzdik atanǵan sátte de osy bir ustanymnan ainymaimyn. Chempion bolyp qalý, chempion bolýdan qiynyraq...», – deidi Móldir.
Alda ony basqa da jarystar kútip tur. Bul maqalany jazýdaǵy maqsat bilim men sporty qatar ushtastyrǵan Móldirdi ózindei qurby-qurdastaryna úlgi etý edi.
Rollan MUQAMETQALI
Dalanews.ks anyqtamasy:
Móldir MEKENBAEVA – Nazarbaev ýniversitetiniń stýdenti. Bolashaq matematika muǵalimi. Djiý-djitsýdan orta salmaqtaǵy eki dúrkin Álem chempiony. Qazaqstanda qyzdar arasynda qońyr beldiktiń tuńǵysh iegeri. Kinoaktrisa. «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» ulttyq jobasynyń jeńimpazy.
