Qolǵa qalam alýǵa sol Nurekeńniń úzdik replikalary sebepshi bolǵanyn jasyrmaimyz (sonymen qatar kókeide júrgen biraz oiǵa da qozǵaý saldy). Umytpai turǵanda birden aitaiyq, erteńgi kúni ártis depýtat «suhbatymnyń ár jerin úzip alyp, aitar oiymdy buryp áketipti» dep aqtalmai-aq qoisyn. Bári túsinikti, anyq.
Úlken suhbattyń eki-úsh minýtqa syiǵyzǵan tartymdy tustaryn tyńdaǵanymyzda, bizdiń zań shyǵarýshy organnyń qanshalyqty degradatsiiaǵa túskenin baiqadyq.
Suhbatqa oralsaq, Nurlan Álimjanǵa jýrnalist «ailyǵyńyz qansha» dep naqty suraq qoiady. Óz kezeginde ártis depýtat kibirtiktep, bul suraqqa qinala-qinala jaýap bergen eken.
Sondaǵy Nurekeńniń jaýaby: «500 myń teńgeniń ar jaq, ber jaǵy» dedi.
Dál qazirgi jaǵdaida 500 myń teńge bilikti mamannyń túsine kirmeitin ailyq qoi, ákem. Biraq ártis depýtattyń áńgime aýanynan 500 teńgeni azyrqanyp otyrǵanyn sezgendei boldyq (nemese ailyǵy jaiynda áńgime qozǵaǵannan uialdy-aý deimiz).
Iá, sahnada án salyp, keshke bir toi-tomalaq basqaryp, birneshe myń dollardy birer saǵatta qaltaǵa basyp júrgen ártis úshin bul túk emes ekenin túsinemiz.
Shyndyǵynda, 500 myń teńge Nurlan Álimjannyń elordanyń sýyǵynda ertemen turyp, jaýrap, uiqysyn buzyp jumysqa barýyna turmaityn aqsha ǵoi. Óitkeni ártister 500 myń teńgeni bir toida ádemi ánin aityp-aq tabatynyn qazir bes jasar bala da biledi.
Sol sebepti Nurlan Álimjan bul jumystyń ailyǵyna qyzyǵyp depýtat boldy degenge óz basymyz senbeimiz. Alaida...
Kez kelgen jumystyń ailyǵy adamǵa motivatsiia beretin negizgi faktor. Biraq bizdiń halyq qalaýlylarynyń arasynan «depýtattyq mandattyń ailyǵyna qyzyǵyp depýtat boldym» dep áńgime aitqan depýtat estisek qulaǵymyz kereń bolsyn. Biraq jurttyń bári depýtat bolýǵa qumar.
Ádette depýtattar «eldiń múddesin kózdep depýtat bolýǵa bel sheshtim», «joǵarydaǵy úlken kisilerden usynys túsken soń, on ret oilanyp, toǵyz ret tolǵanyp sheshim qabyldadym» degen tizesi shyqqan áńgimeni aityp jatady ǵoi.
Demek, adam balasy depýtattyq mandattyń ailyǵyna qyzyǵyp, bul jumysqa umtylmaityny anyq. Depýtat bolý úshin bir deńgeige... jetip, tanymal bolýyń kerek. Sodan keiin ǵana qos shatyrly Parlamentke qarai jol ashylady.
Depýtattyń ailyǵy olar úshin «mizer» bolýy múmkin.
Depýtattyń ailyǵyna qyzyqsa, qarapaiym halyq qyzyǵar. Sony sóz qylady, ailyǵyn alǵa tartyp, jumysyna baǵa bergen bolady. Qyzyq.
Bizdiń bir baiqaǵanymyz, depýtattar, ákimder, ministrler qyzmettiń ailyǵyna qyzyqpaidy.
Olar «qyzmettiń ailyǵyna qyzyqtym» dep ashylyp áńgime aitqan emes.
Kerek deseńiz, bir kúnde ǵaiyptan taiyp «depýtattar aqysyz-pulsyz halyq múddesi úshin jumys istesin» degen jarlyq shyqsa, halyq qalaýlylary Parlamentti tastap bet-betimen bosyp ketpeidi. Bári bylǵary portfelin arqalap, dym bolmaǵandai jumysqa keletinine senimdimiz.
Sol kezde «oibai, aqysyz-pulsyz jumys isteýge kóngen qandai azamattar» dep eńirep jylap jiberýińiz múmkin.
Biraq el úshin jalaqysyz jumys isteýge daiyn depýtattar analar eńirep, shetelden kólik tasyǵan jurt ulardai shýlaǵanda bir depýtattyq saýal joldai almaǵany eske túskende, kózińizdiń jasyn jeńińizben súrtip, túpsiz tereń oiǵa shomyp keter edińiz...
Iá, depýtat degen qyzmettiń jalyna jarmasqan jandardy túsinip bolmaisyń. Bári bir tip, aitatyn áńgimeleri de bir. Bir sózben aitsaq, ailyǵy jaqsy bolǵanymen, qyzyqsyz qyzmet. Ony ártis depýtat Nurlan Álimjannyń áńgimesinen ańǵarýǵa bolady.
Qyzyqsyz bolǵandyqtan shyǵar, Nurekeń depýtattyq qyzmetpen qatar ánshilik, tamadalyq kásibimdi qatar alyp júremin dep ashyp aitty.
Iá, úlken zalǵa kúnuzaq qamalyp otyrǵansha, toi toilap, án aityp, bi bilep máz-meiram bolyp júrgenge ne jetsin. Ártis depýtattyń bul oiyn qalai qoldamaisyń.
Ótkende blogerlerge suhbat bergen óner iesi Baýyrjan Ibragimov: «Kezinde depýtat bolý jaiynda usynys tústi. Árekettenip kórdim. Biraq sailaý aiaqtalǵannan keiin bir úlken kisige aqsaqaldar aitqan soń jol berdim. Jalpy, depýtattyq qyzmet úlken jaýapkershilikti qajet etetin jumys qoi» dep depýtat bolýdy óte qiyn is retinde sipattaǵan bolatyn.
Al Baýkeńniń áriptes inisi Nurlan Álimjan depýtat bola júrip, ánshilik, asabalyq kásibin qatar alyp júretinin aitqanda, depýtattyq qyzmet anaý aitqandai qiyn sharýa emes shyǵar dep taǵy da qalyń oidyń qushaǵyna qoiyp ketesiń.
Túnimen toi basqaryp, án salǵan adam kúndiz halyqtyń taǵdyryn sheshetin zań jobalary talqyǵa túskende qandai kúide otyrady eken, á?..
Jaraidy, Nurlan Álimjanov boiynan qýaty qaitpaǵan jas jigit qoi, mundai «jankeshti» jumysqa shydar. Ózi aitqandai, «basynan tútin shyqsa da» bir amal tabar. Oǵan nesine basymyzdy qatyramyz.
Biraq Nurekeńniń myna áńgimesin estigen soń birneshe jumysty qatar alyp júrgen «eńbekqor» ánshi-ártister tanystaryn jaǵalap, aldaǵy sailaýda depýtat bolýǵa umtylmasyn.
Osydan 7-8 jyl buryn ánshilerdiń bári tanymal bolý úshin telearnada habar júrgizip, telearna jýrnalisteriniń nanyna talasyp edi. Aitpaqshy, ataǵy jer jarǵan ártis, ánshi, komikterimiz jýrnalisterdiń ǵana emes, kásibi kino rejisserlerdiń de nápaqasyna ortaqtasyp, kino salasyn tolyqtai bolmasa da 70 paiyzyn jaýlap alǵany jasyryn emes.
Aldaǵy biraz jylda Nurlan Qoianbaev «Qazaqfilmdi» tizgindep, «Biznes po kazahskii 10» degen filmin túsirip jatsa, óz basymyz tańǵalmas edik.
Óz basymyz ánshi, ártisterdi halyq tanidy eken dep tesik-qýysqa tyqpalai berýdiń jóni joq dep sanaimyz. Eger jaǵdai osylai jalǵasa berse, saiasi popýlizmniń batpaǵyna belsheden bata beretinimiz anyq.
Aitpaqshy, áleýmettik jelini kezip júrgen Nurlan Álimjannyń suhbatyn tyńdaǵan bir oqyrman kóńilge qonymdy oi aitypty. Oqyrman Nurlan Álimjannyń ózi memlekettik qyzmetker bola tura (depýtat qoi) toiǵa shyǵyp, asaba bolyp kásipkerlikpen ainalysyp júrgeni zańǵa tompaq keletinin alǵa tartypty.
Rasynda da, toi basqaryp, elden aqsha alsań bul kásipkerlik emes pe? Bizde laýazymdy qyzmetkerlerdiń kásipkerlikpen ainalysýyna tyiym salynǵan. Muny Nurekeńniń bilmeýi múmkin emes.
Depýtattyń zańǵa boisunbaǵany qalai bolar eken?
Nurlan JUMAHAN
