Biotehnolog maman: «Spýtnik V» vaktsinasynna qatasty dáleli joq bos sózderge senbeńizder»
Ǵalymnyń aitýynsha, vaktsina jasaý ádisi 20 jyldan astam ýaqyttan beri bar. Tek aldyn ala tájiribe men tehnologiialyq shemalardyń arqasynda qysqa merzimde daiyn boldy. I. Esmaǵambetov «Spýtnik V» jasaýmen ainalysatyn komandada dári óndirýdiń tehnologiialyq shemasyn pysyqtaýmen ainalysty.
– Shynynda, óndiristik shemalardy iske qosý alǵashqy kezeńde qiyn boldy. Sebebi kóptegen alańdarda buǵan deiin kólemdi óndiris tájiribesi boldy. Ókinishtisi, Gamaleia institýtynda jappai vaktsinaǵa arnalǵan preparatty shyǵarýdaǵy alǵash ret júzege asyrdy. Sondyqtan belgili bir qiyndyqtar týyndady, – deidi ǵalym.
«Spýtnik V» vaktsinasyn halyqaralyq taný kezinde, DDU-ny moiyndaýdaǵy qiyndyqtardyń sebepteri týraly suraqqa jaýap bergen Iliias Esmaǵambetov DDU-nyń óziniń zańdary men retteýshisi bar ekenin aitty. Olar ony saqtaýǵa mindetti jáne belgili bir preparatty osy uiym tanýy úshin tekserýlerden, birqatar saraptama men retteýshi ádisterden ótýi kerek. Bul óte uzaq protsess.
Sarapshynyń aitýynsha, DDU óz sarapshylarymen birge kelip, klinikalyq zertteýlerdiń barlyq málimetterin tolyq qarap, osy vaktsinany shyǵaratyn barlyq saittardy baǵalaýy kerek. Olar eýropalyq standarttarǵa, sapaǵa sáikes bolýy úshin DDU sarapshylary esep beredi. Sodan keiin sheshim qabyldaýǵa jaýapty adamdar olardy zerttep, barlyq osy tarmaqtar men standarttarǵa sáikes kele me, joq pa, sony sheshedi. Bul óte kúrdeli protsess.
– Eýropada vaktsina óndirýshileri júieni eýropalyq standarttarǵa sáikes jasady. Tiisinshe, reseilik standarttar álemdik standarttardan ózgeshe bolýy múmkin. Barlyǵyn, sonyń ishinde klinikalyq zertteýlerdiń hattamalary, barlyq óndiristik erejelerdi aǵylshyn tiline aýdarý kerek. Bul biraz ýaqytty alady. Qytaida álemdik naryqqa shyǵýǵa aldyn ala daiyndyq boldy. Múmkin Resei úshin vaktsina osyndai deńgeige jetken kezdegi alǵashqy tájiribe. Árine, mundai biýrokratiialyq rásimder týyndaýy múmkin, – deidi ǵalym.
Iliias Esmaǵambetov vaktsina jaily qoǵamda aitylyp jatqan qaýesetter men ańyzdarǵa toqtala kele, bul kúrdeli másele ekenin aitty. Internette vaktsina týraly túsiniksiz beineler bar. Olar vaktsina týraly jalǵan aqparat jariialaidy. Keibir ǵylymi dárejesi men ataǵy bar adamdar vaktsinadan keiin adamnyń genetikalyq túrlenýine alyp keletinin aitady. Bul dáleli joq bos sózder.
Ǵalym Qazaqstanda óndirilgen «Spýtnik V» vaktsinasyn reseilik spýtnikten ózgeshe me degen suraqqa jaýap berdi.
– Dáriniń barlyq partiialary, óndiris ornyna qaramastan, bizge Gamaleia institýtyna baqylaýǵa keledi. Parametrlerdiń bir bóligin tikelei ózim baqylaimyn, sonyń ishinde Qaraǵandy farmatsevtikalyq kesheniniń partiialary birneshe ret tekserildi. Sondyqtan Resei men Qazaqstanda óndirilgen preparat sapasynda aiyrmashylyq joq. Sondai-aq barlyq bastapqy materialdar Gamaleia institýtymen barlyq óndiristik oryndarǵa jetkiziledi, – dep aitty I. Esmaǵambetov.
KVI-ǵa qarsy qazaqstandyq vaktsinaǵa keletin bolsaq, biotehnolog bizdiń preparatty jasaýshylar jaqsy nátije kórsetkenine senimdi.
– Meniń oiymsha, bul jerde klinikalyq zertteýlerdiń derekterine nazar aýdarý kerek. Barlyǵyn tolyǵyraq zertteńiz. Biraq Qazaqstanda sapaly analogty jasai alǵanymyzǵa kúmánim joq, – deidi I.Esmaǵambetov.
