– Ótkende Elbasy Másimovten Jer komissiiasynyń jumys nátijesin surady. Atqarylǵan jumys boiynsha nátije bar dep aitýǵa bola ma? Álde áli de bolsa talqylaýlardan aspai otyrmyz ba?
Osy ýaqytqa deiin komissiiasynyń 8 otyrysy ótipti. 8 otyrystyń árqaisysy tórt-bes saǵattan kem ótken joq. Árine, kóptegen máseleler kóterildi. Emotsiiaǵa berilgen kezimiz de az emes. Buǵantańqalýǵa bolmas. Anyǵynda, pikirtalas degenimiz osy.
Eń bastysy,
áý basta biliktiń ustanymyn jaqtap shyqqan komissiia quramyndaǵy azamattardyń kópshiligi qazirgi kúni pikirin ózgertken.
Búginde olar ulttyq turǵydaǵy oilaryn aityp jatyr. Komissiianyń sońǵy otyrysyndaǵy Sabilianovtyń sózi soǵan dálel.
«Komissiia otyrysynyń aiasynda ózimniń okrýgimniń 27 aýylynyń azamattarymen kezdestim. Meniń jerge qatysty ustanymym osy azamattardyń pikirimen úndes» dedi ol.
Bylaisha aitqanda, komissiia quramyndaǵy azamattardyń kópshiligi óziniń oi júiesin, saiasi ustanymdaryn belgili bir evoliýtsiiaǵa túsirip jatyr. Bul jaman emes. Halyqtyń pikirimen sanasqandyqtyń belgisi.
– Al ekinshisi she?
– Ekinshi másele, jerdiń jaiyn bizden jaqsy biletin kásipkerler:
«jerdi 49 jylǵa jalǵa berý» týraly eski zańdy qaldyra bergen durys edi. Bilik bolsa, Jer kodeksine moratorii jariialap tastady. Bul mal sharýashylyǵymen ainalysyp júrgen bizderge kádimgidei qiyndyq týǵyzyp otyr» deidi.
Mine, osy máseleni erterek sheshýdi qolǵa alý qajet.
Jalpy komissiianyń otyrystary qazirden-aq nátije berip jatyr dep aita alamyn. Bulardyń ishinde «Jaiylym týraly», «Jerdiń qunarlylyǵyn arttyrý» týraly qujattar daiyndadyq.
– Budan buryn Jer komissiiasynyń jumysyndaǵy keibir kemshilikterdi synǵa alǵan edińiz…
Bul ári syn, ári usynys bolatyn. Múmkindiginshe, komissiiadaǵy tórt jumys tobynyń ornyna, bir jumys tobyn quryp Jer kodeksi týraly zańnyń jańa normalaryn qaǵazǵa túsirý jumysyna kirisý kerek degenmin.
Sosyn biz barlyq óńirdi aralap shyǵýǵa tiispiz. Ol jaqtaǵy halyqtyń oi-pikirin tyńdaýǵa mindettimiz. Osyny tezdetý kerek.
– Jer komissiiasy shyǵaratyn sheshimniń zańdyq kúshi bola ma osy?
– Birden aitaiyn komissiia zań qabyldai almaidy. Onyń mundai kúshi, iaǵni, quzyreti joq. Biraq, Prezidenttiń tapsyrmasymen qurylǵannan keiin, komissiianyń zań jobasyn ázirleitin ókileti bar. Bylaisha aitqanda, jer daýyna qatysty naqty-naqty usynystardy Parlamentke ustatamyz.
– Bul belgili boldy. Biraq, komissiiasynyń usynystar bilik eskeredi, qabyldaidy degen senim bar ma?
– Komissiia jumysynyń qorytyndysyndaǵy eń negizgi másele osy: biz ázirlegen usynysty Úkimet pen Parlamenttiń qabyldaýy nemese qabyldamaýynda jatyr.
– Bilikke senbeitin azamattar kóp. Olar: «Jer komissiiasynyń sheshimi túkke jaramaidy. Munyń bári ánsheiin qýyrshaq spektakli», — deidi olar. Buǵan ne deisiz?
– Mundai pikirlerdi áleýmettik jelilerden kúndi oqyp júrmiz ǵoi. Kóńilge qonymdy oi-pikirlerdiń kópshiligin komisiia múshelerine jetkizýge tyrysamyz. Biraq, álgindei azamattardyń pikiri durys eken dep, barlyq jerge tyqpalaýǵa bolmaidy. Sebebi, búgin-erteń jer máselesin sheship tastasaq ta, tabiǵatynda eshkim de, eshteńeni de unatpaityn azamattar bar. Olar synaý úshin synaidy. Qazirgi Úkimettiń tirshiligin kórip, túńiletin olardy da túsinýge bolady, bir jaǵynan.
Degenmen Úkimette otyrǵan azamattardyń barlyǵyn qazaqtyń jaýy dep aitýǵa bolmaidy. Bilik halyqtyń pikirin tyńdap, bir sheshimge kelýge niet tanytyp otyr. Aitalyq,
«jer sheteldikterge satylmasyn, jalǵa berilmesin» degen máselede bilik buqaranyń sózine qulaq asqan siiaqty.
Óz basym solai oilaimyn.
– «Jer satylmasyn, sheteldikterge jalǵa berilmesin» dep alańǵa shyqqan Maks Boqaev pen Talǵat Aian túrmede otyr. Bulardyń ári qaraiǵy taǵdyry ne bolady?
– Bul máseleni Jer komissiiasynyń ár otyrysynda aitýdaiyn aityp jatyrmyz. Bulardy sotqa deiingi ýaqytta úilerine jiberýi qajet degen másele kóterdik.Talǵat pen Maks týraly aitqanda, bularǵa uqsas qylmystyq ister Almatyda, Qyzylordada jáne basqa da aimaqtarda qozǵalǵan. Ol jaqtaǵy qýdalanǵan, túrmege qamalǵan azamattarǵa da dál osylarǵa uqsas aiyp taǵylǵan bolatyn.
Jalpy bilik oilanýy kerek. Bul jerde eshkimniń basy jarylyp, kózi shyqqan joq. Bireýdiń múlki búlindi me? Joq. Qalanyń tas-talqany shyqty ma? Bul taza saiasi aktsiia boldy. Ári mádenietti túrde ótti. Halyq jinaldy. Pikirin aitty. Tarap ketti.
Bilik osynyń bárin eskerip Talǵat Aian men Maks Boqaevty saiasi protsestiń qurbany qylmai, durys sheshim qabyldaýy kerek.
Olar qylmys jasaǵan joq.
