2025 jyl – «Jumysshy mamandyqtary jyly» dep jariialanǵany barshaǵa málim. Bul bastama eńbekqorlyq pen kásibi maman qalyptastyrý ideiasyn dáripteidi. Prezident Qasym-Jomart Toqaev bul sheshimdi qabyldaý barysynda: «Tehnikalyq jáne kásiptik bilim berý júiesin reformalaý qajet. Jumysshy mamandyqtaryn dáripteý arqyly biz qoǵamda eńbekqorlyq pen kásibilik ideialaryn nasihattaimyz», – degen bolatyn.
Biyl memlekettik tapsyrys 10 myń orynǵa ulǵaiyp, onyń 65%-y tehnikalyq mamandyqtarǵa bólindi. Osy oraida mektep túlekterin bilikti maman retinde qalyptastyrýda kásiptik bilim beretin oqý oryndarynyń mańyzy zor. 55 jyldan beri jumysshy mamandar daiarlap kele jatqan Almaty qurylys-tehnikalyq kolledjiniń direktory Bekturǵan Ahmetovpen suhbattasýdyń sáti tústi.
Jumysshy mamandyqtaryn damytýdaǵy jańashyldyqtar
– Bekturǵan Sultanǵaliuly, biyl jumysshy mamandyqtarǵa basymdyq berilýde. Kolledjde qandai ózgerister engizilýde?
– Úkimet Jumysshy mamandyqtarynyń jylyna arnalǵan respýblikalyq jospardy bekitti. Sondai-aq 2025–2027 jyldarǵa arnalǵan kásiptik-tehnikalyq bilim berýdi transformatsiialaý Jol kartasy qabyldandy.
Jospar 7 negizgi baǵyt pen 70 is-sharany qamtidy. Onyń ishinde:
- Jańa mamandyqtar atlasyn ázirleý;
- Kásiptik baǵdar berý tujyrymdamasyn iske asyrý;
- Tehnikalyq bilim berý sapasyn arttyrý;
- Jumysshy mamandyqtarynyń bedelin kóterý;
- Eńbek quqyqtaryn qorǵaý jáne sapaly jumys oryndaryn ashý.
Kópten kútken jańalyqtardyń biri – 2025 jyldan bastap jan basyna shaqqandaǵy qarjylandyrý mólsheri ulǵaiady. Bir stýdentti daiarlaýǵa buryn 437 myń teńge bólinse, endi ol 912 myń teńgege deiin artady. Sonymen qatar, stýdentterdiń shákirtaqysy da eki esege ulǵaidy.
Kolledjimizdiń ujymy eńbek naryǵyna qajetti kásibi mamandar daiarlaýǵa bar kúsh-jigerin salyp keledi. Teoriialyq jáne praktikalyq bilimdi tiimdi úilestirý arqyly dýaldy oqytý júiesin damytyp jatyrmyz.
Zamanaýi bilim berý jáne materialdyq baza
– Stýdentterdi kásibi maman retinde qalyptastyrýda qandai baǵyttarǵa nazar aýdarasyzdar?
– Árbir kúni ózgeriske toly búgingi jaýapty kezeńde zamana kóshinen qalyp qoimai jas urpaqty bilimdi etip tárbieleý zor jaýapkershilikti talap etedi. Ol úshin úzdiksiz izdený, bilimdi únemi jetildirip otyrý qajet. Zamanaýi bilim alý ol qazirgi tańda ózekti máselelerdiń biri bolyp sanalady. Jumysshy mamandyqtarynyń bedelin kóterýdegi 55 jyldyq tarihy bar Almaty qurylys-tehnikalyq kolledji ekonomikanyń qurylys, jihaz, energetika, kólik salalarynda bilikti mamandardy daiarlaýda jáne qaita daiarlaýda bilim berý qyzmetterin sapaly usynyp keledi. Innovatsiialyq baǵyttarǵa basa kóńil bólý arqyly bilim berýdiń joǵary sapasyn qamtamasyz etýde.
Kolledj 1969 jyly qurylys mamandyqtary boiynsha jumysshylardy daiarlaý maqsatynda qurylǵan. Qazirgi tańda 8 mamandyq boiynsha daiarlaimyz, atap aitsaq, avtomobil kóligine tehnikalyq qyzmet kórsetý, jóndeý jáne paidalaný, ǵimarattar men qurylystardy salý jáne paidalaný, jihaz óndirisi, turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyq obektileriniń injenerlik júielerin montajdaý jáne paidalaný, elektromehanikalyq jabdyqtarǵa tehnikalyq qyzmet kórsetý, jóndeý jáne paidalaný, dánekerleý isi, jyljymaityn múlikti basqarý jáne arhitektýra.
Kásibi maman tárbieleýde negizgi basymdyqtarǵa toqtalsaq, sapaly bilim beretin pedagogikalyq kadr, zamanaýi sheberhanalar, áleýmettik seriktester men jumys berýshilermen tyǵyz bailanys ornatylǵan. Kolledj bazasynda sheberhanalar ár mamandyqty tereń igerý úshin barlyq jaǵynan qamtamasyz etilgen. Oqý orny teoriialyq bilimdi 60% praktikalyq oqytýmen tiimdi úilestire otyryp, dýaldy oqytýdy belsendi túrde damytady. Osy tásildiń arqasynda bizdiń stýdentter qajetti kásibi daǵdylardy igerip, eńbek naryǵynda básekege qabilettiligin arttyrady. Áleýmettik seriktestiktermen tyǵyz qarym-qatynas ornata otyryp, investitsiia ákelý arqyly kolledjiń materialdyq-tehnikalyq bazasyn nyǵaitýda jumys úzdiksiz júrgizilýde.
Orta kásibi bilimniń artyqshylyqtary
– Jas mamandardy daiarlaýda kolledjder men joǵary oqý oryndarynyń ereksheligi qandai?
– Mamandardy daiarlaýda joǵary oqý oryndaryna qaraǵanda orta kásibi bilim berýdiń birqatar erekshelikteri bar. Biraq, orta arnaiy bilim alý odan artyq bolmasa, esh kem emes. Atap aitar bolsaq, bizdiń stýdentter 9 synyptan soń bilim alýǵa keledi. 1-kýrsta teoriialyq sabaq pen praktikalyq sabaq qatar júredi. Kolledjde 3 jyl oqýdan keiin jasóspirimniń naqty mamandyǵy bolady, iaǵni ol belgili bir salada jumys isteý úshin qajetti bilimder men daǵdylardy tolyq meńgeredi. Sonymen qatar, respýblikalyq, halyqaralyq chempionattarda boi kórsetip, ózderin kásibi maman retinde daiyndaidy.
Mysaly, jyl saiyn stýdentterimiz WorldSkills bedeldi kásibi jarystarynda joǵary nátije kórsetip, túrli quzyretter boiynsha júldeli oryndardy ielenedi. Ótken jyly «WorldSkills Kazakhstan 2024» IX Respýblikalyq chempionatyna qatysyp stýdentterimiz altyn, kúmis, qola jáne medalon alyp tolyq komplekt jinady. «WorldSkills» álemdik chempionatynda Qazaqstan Respýblikasy atynan óner kórsetken maqtanyshtarymyz bar. Olar AQSh-tyń Klivlend qalasynda «Dánekerleý isi» quzyrettiligi, Germaniianyń Lar qalasynda «Santehnika jáne jylytý» quzyrettilikteri boiynsha óner kórsetip, álemniń 10 úzdik sheberleriniń qataryna kirdi. Búgingi kúnde óz tańdaýlaryn jasap qalaǵan jumys oryndarynda qyzmet etýde.
Polshada ótken halyqaralyq «EuroSkills Gdansk 2023» chempionatynda kolledjimizdiń stýdentteri eki quzyrettilik boiynsha óz sheberlikterin kórsetti.
Frantsiiada ótken 47-shi WorldSkills Lyon-2024 álemdik kásibi sheberlik chempionatynyń «Qurǵaq qurylys jáne sylaq jumystary" quzyrettiligi boiynsha "ÚZDIK MEDALON" iegeri 4 kýrs stýdentimiz – Popov Mihail atandy.
– Stýdentterdi oqý bitirgen soń jumyspen qamtý jaǵy qalai bolyp jatyr?
– Tájiribeden ótý barysynda stýdentterimiz óndiris oryndarynda jaqsy kózge túsip, kóp jaǵdaida sol kásiporynda jumyspen qamtamasyz etiledi. Almaty qurylys-tehnikalyq kolledjiniń túlekteri barlyq mamandyqtar boiynsha eńbek naryǵynda básekege qabiletti jáne suranysqa ie. Germaniianyń Lar qalasynda «Santehnika jáne jylytý» quzyrettiligi boiynsha ótken Álem chempionatynyń qatysýshylary Galiev Rishad jáne Ablikimov Rasýl qazir iri kompaniiada tehnikalyq maman laýazymynda tabysty eńbek etýde. «Dánekerleý isi» mamandyǵy boiynsha kolledjdi bitirgen birqatar túlekterimiz Germaniianyń Qazaqstandaǵy «Krones» kompaniiasynda jumys isteidi. Osyndai mysaldar óte kóp.
– Zaman aǵymyna sai dep qandai mamandyqtardy atar edińiz?
– Zaman men ǵalamnyń túrlenýine bailanysty túrli mamandyqtar qatary bar. Búginde kásiptik-tehnikalyq baǵyttaǵy mamandyqtar úlken suranysqa ie. Mysalǵa alsaq, kez kelgen memlekettiń qurylys salasyna qarap, onyń damýyna baǵa berýge bolady. Jyldar ǵana emes, ǵasyrlar boiy adamzatpen birge jasasyp kele jatqan nysandar, ǵimarattar bar. Solardyń árqaisysynda qurylysshylardyń, dánekerleýshilerdiń, tehnikalyq mamandardyń, arhitektorlardyń qoltańbasy qalǵan. Biikpen talasqan záýlim sarailardyń kirpishin qalap, halyqtyń áleýmettik turmysyn jaqsartýǵa súbeli úles qosyp júrgen qurylys salasynyń mamandaryn qashanda zaman aǵymyna sai dep ataýǵa bolady.
– Balanyń qabileti men ikemine qarai kásip tańdaýdyń mańyzdylyǵy qandai?
– Ár balanyń qabileti men qyzyǵýshylyǵyna sáikes mamandyq tańdaý óte mańyzdy. Joǵary bilim alýǵa umtylys durys bolǵanymen, eńbekqorlyq pen naqty kásibi daǵdylardy igerý de baǵalanýy kerek. Orta kásibi bilimniń artyqshylyqtaryn túsiný – qoǵam úshin mańyzdy. Ár ata-ana balamen aqyldasa otyryp, onyń ikemin, qabiletin eskerip mamandyq tańdasa eken degen tilegim bar. Ár otbasynda eńbekqor jáne naǵyz maman bolý ideiasy nasihattala otyryp, qoǵamda eńbekqorlyq, kásibilik siiaqty qasietter óte joǵary baǵalanýy tiis.
– Suhbatyńyzǵa raqmet!
Suhbattasqan Merýert RAIYM
