Qazaqstannyń eńbek sińirgen qairatkeri, teatr rejisseri, Muhtar Áýezov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademiialyq drama teatrynyń direktory Ashat Maemirov azamattyq nekedegi áielin óltirdi dep aiyptalǵan eks-ministr Bishimbaevtyń isine qatysty pikir bildirdi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
“Teatrda anshlag bolyp qalatyn qoiylymnyń biri - “Gaýhartas”. Dál qazir osyndaǵy Tastan men Saltanttyń oqiǵasy Qýandyq pen Saltanattyń oqiǵasyna aýysyp ketti. Kúnde teatr tamashalap, sot kórip otyrmyz. Jalpy "Gaýhartas" óz aldyna, Bishimbaevtyń oqiǵasynan ne sabaq alýǵa bolady?” dep júrgizýshi suraq qoiady.
Rejisser bul qaiǵyly oqiǵa teatr ujymyna aýyr soqqy bolyp tigenin jetkizdi. Aitýynsha, qoiylymdy tamashalaǵan jandar tereń oiǵa batyp, erekshe áserlenip shyǵady.
“Ómirdegi Saltanattyń bastan ótkergen oqiǵasy bizdiń akterlerge qatty áser etti. Ony kelgen adamdardyń kópshiligi aityp ketedi. Bul ne? Sonda qazaq ózgermegen be? 1967 jyly jazylǵan týyndy. Odan beri qanshama ýaqyt ótti, qanshama ózen aqty, qanshama kól sarqyldy. Nege ózgermeimiz? Sondyqtan bul árine júrekti aýyrtatyn jaǵdai.
Sebebi bárimizdiń ápkemiz ben qaryndasymyz bar. Muny jasaǵan jigit qazaq jigitine etalon bola almaidy. Oǵan bailanysty búkil jigitti birdei syzyp ta tastaýǵa bolmaidy. Biraq turmys quratyn qyzdardyń kópshiligin úreilendirip alǵan joqpyz ba degen oi keledi. Men qazir sony oilap júrmin”, - deidi óner iesi Sadaq Media-ǵa bergen suqbatynda.
Onyń sózinshe, bul jaǵdai ulttyq tárbieniń durys dáriptelmeýinen oryn aldy.
“Qazir otyryp alyp bir otbasynyń taǵdyry dep aitýǵa bolmaidy. Jalpy osy bir oqiǵa qazaq qoǵamyn dúr silkindirý arqyly kóptegen máseleniń betin ashyp ketti. Ásirese, myna áýlettegi ákeniń, ananyń tárbiesin. Materialdyq qundylyq adamǵa baqyt sezimin syilai almaidy. Rýhani qundylyq bolýy kerek.
Kez kelgen adamda rýhani negiz bolýy kerek. Sonda rýhani tamyry myqty adam qoǵamǵa da, ultqa da qyzmet jasaityn azamat bolady. Onyń birneshe shet tilin bilgeninen ne paida? Eger ol bir arýdy aialai almasa, ony baqytty ete almasa jáne ulttyq kózqarasy óte tómen bolsa? Sondyqtan menińshe, urpaq tárbiesinde ulttyq rýhani qundylyqtarymyz saltanat qurmaiynsha, osy dúnieler qaitalana beredi. Bul júrekti qatty aýyrtady ”, - deidi ol.
Sonymen qatar rejisser aldaǵy ýaqytta osy oqiǵa jelisinde qandai da bir týyndy jaryqqa shyǵýy kerek degen oiyn aitty.
“Meniń oiymsha, bolashaqta bul týraly kinotýyndy mindetti túrde túsirilýi kerek dep esepteimin. Munyń “atyn solai qaldyra ma, qaldyrmai ma?” bilmedim. Biraq muny adamnan jasyrǵanyńmen, Alladan jasyra almaisyń. Menińshe, bizdiń memleket te osydai bir ádiletti sot protsesi qalai bolýy kerek ekenin kórsetip otyr dep esepteimin. Osy sottyń aiaǵy jáne eldiń kókeiindegi nárseni oryndaitynyna men senemin.
Sebebi teginnen tegin eshteńe bolmaidy. Bir áttegen-aiy sotty qasymyzdǵy kórshi memleketterimiz ǵana emes, álem qarap otyr. Meni sol qatty oilandyrady. Uiat degen nárse bolady. Sol uiattan kóp adam órtendi-aý dep oilaimyn. Qazaqtyń súiekke tańba degeni sol. Mundai jaǵdailardy, mundai adamdardy elden alystatyn bolǵan. Túrme turǵyzbaǵan. Biz babalardyń urpaǵymyz ǵoi, abaqty salmaǵan”, - dep sózin jalǵady ol.
Osy tusta júrgizýshi de onyń sózin qostai ketti.
““Qara naiza” degen qazaqtyń uǵymy bar ǵoi. “Qyz Jibekte” de Bekejannyń betine túkirip ketedi. Dál qazir el áleýmettik jeli arqyly Bishimbaevtyń jeti atasyna deiin tergep, túkirip jatyr. Sondai-aq qoǵamdyq sanada úlken bir transformatsiia júrýde. Kóp er-azamat áielderin syilamaidy. Bul feministerdiń bas kóterýi emes, bul jerde belgili bir deńgeide qazaq halqy ózine-ózi esep berip jatqandai kezeń siiaqty kórinedi”, - dedi júrgizýshi.
Al óner iesi “Bishimbaev isi” qoǵamdyq sanaǵa úlken bir silkinis bolǵanyn atap ótti.
“Osyndai dúnieler adamdy oilandyrady. Ózimizdiń jan saraiymyzǵa úńilemiz. Rasynda medaldiń ekinshi jaǵy bar. Ekinshi jaǵy menińshe “men eshqashan mundai jasamaimyn” degen sóz. Munyń aiaǵy ne bolady áke egilip, ana ańyraityndai? Bul qazir jasyratyn joq ulttyń qasiretin, sherin kórsetti. Ásirese, analardyń. Bul protsesti júz myńdaǵan adam qarap otyr. Neshe kúnnen beri milliondaǵan ortada bul áńgime bolyp jatyr.
Ásirese, myna óskeleń urpaq eshqashan osylai jasamaimyn degen siiaqty dúnielerdi aityp otyr. Bálkim, jaýyzdyqtyń tamyryn, qaidan shyǵatynyn, oshaǵyn taný úshin, kórý úshin, "jaýyzdyq qaidan paida bolady? Zulymdyq neden shyqty? Meiirimsizdik adamnyń boiynda qalai bolady?" degen dúnieler keibir kezde osyndai oqiǵalar arqyly saralanyp otyrady. Ne bolsa da bizdiń urpaqty, bizdiń ultty, ásirese er-azamattardy silkip aldy”, - dep sózin qorytyndylady ol.
Eske salaiyq, kúni keshe Astanada azamattyq nekedegi áieli Saltanat Núkenovany óltirdi dep aiyptalǵan burynǵy ulttyq ekonomika ministri Qýandyq Bishimbaevtyń toǵyzynshy sot otyrysy ótti.
Sot 12 alqabidiń qatysýymen ótip jatyr. Onyń 10-y negizgi, ekeýi qosalqy. Olar 300 úmitkerdiń arasynan tańdaldy.
Bishimbaevqa eki bap boiynsha aiyp taǵyldy: asa qatygezdikpen kisi óltirý (15 jyldan 20 jylǵa deiin nemese ómir boiyna bas bostandyǵynan aiyrý); qinaý (4 jyldan 7 jylǵa deiin bas bostandyǵyn shekteý nemese osy merzimge bas bostandyǵynan aiyrý).
