Freedom Inside '26

Bilim ministrligi jazalaýshy organ ba?

Bilim ministrligi jazalaýshy organ ba?
Áleýmettik jelide Bilim jáne ǵylym vitse-ministri Elmira Sýhanberdievanyń «Mektepte aqsha jinaýǵa jol bergen qyzmetkerlerdi jumystan shyǵarýǵa deiin baramyz» degen málimdemesi árkimge ártúrli oi saldy. Qazir qandai jaǵdai bolsa da, birinshi kezekte ustazdardyń japa shegýi ádetke ainalyp barady. Bildei vitse-ministrdiń ózi «jazalaimyz», «jumystan shyǵaramyz» dep dóń-aibat kórsetse, mektep direktorlary ne istemeidi. Elmira hanymnyń esine mekteptegi «aqsha jinaý» máselesin qorqytyp, úrkitip sheshý múmkin emes ekenin aitqymyz keledi.

dalanews-elmira_suhanbediba01
dalanews-elmira_suhanbediba01
Bilim ministrligi jazalaityn organ emes. Eger sybailas jemqorlyqqa qarsy quzyrly organnyń basshysy osylai dese túsinýge bolar edi. Al bilim salasynyń bildei vitse-ministri qarapaiym ustazdarǵa azýyn aqsitqansha, «muǵalimder nelikten aqsha jinaidy» degen máselege bas aýyrtpai ma? Elmira hanym belindegi shoqparyna jarmasyp, alaqanyn usqylaýdan árige asa almaǵany ókinishti.

Endi vitse-ministrge muǵalimderdiń aqsha jinaýǵa itermeleitin sebepterdiń birin aitsaq. Birden aitý kerek, qarapaiym muǵalimniń oqýshylardan aqsha jinaýǵa eshqandai qulqy joq. Olardyń aqsha jinaýǵa májbúrleitin birqansha sebepter bar.

Almatyda balamyz oqityn mektepte ótken jyly arnaiy kúzet qyzmeterlerin ustaý úshin ata-analardan jylyna bir ret 5 myń teńgeden aqsha jinaldy. Mekteptiń kiretin birneshe esigi bolǵan soń, mektep ujymy ata-analardyń kúshimen qosymsha kireberisterdi baqylaityn kúzetshiler ustady.

Biyl bir ata-ana aýdandyq bilim bólimine kúzetshilerge tólenetin aqy nelikten jurttyń qaltasynan jinalatyny aityp, aryz jazǵan soń, mektep direktory kúzet qyzmetinen bas tartypty.

Iá, shyǵam aitqan ata-ananyń oiy durys. Biraq qalaly jerde neshe túrli jaǵdai bolyp turatyndyqtan ár esikke bir kúzetshi kerek ekenin de túsinýge bolady.

Jalpy, mektepke qajet mundai aqshalar qarapaiym muǵalimderdiń qolymen jinalatyny jasyryn emes. Al ony jinatatyn mektep direktory. Soqyr kórgeninen jazbaidy demekshi, ata-ana aqshasyn muǵalimge bergen soń, aqshany qarapaiym muǵalim jinaidy dep oilaidy.

Almatydaǵy mektepterdiń bárine bolmasa da birazyna kúzetshi kerek (dál osyndai jaǵdai ózge qalalarda da kezdesýi múmkin). Mundai máseleniń bar ekenin mektep direktory, aýdandyq bilim basqarmasy, tipti Bilim ministriligindegi basshylar da biletin shyǵar.

Mektep direktory joǵaryǵa ózderine qosymsha kúzetshi qajet ekenin aitýdan jasqanady. Sodan keiin ustazdardyń qolymen ata-analardan aqsha jinaýǵa májbúr. Eger mektep direktorlary batyly jetip, joǵarydan aqsha surasa, bilim salasyna jaýapty basshylary aqshany qaltasynan sanap beretindei qabaǵyn túiip, aýzyn qý shóppen súrtýi múmkin. Sondyqtan mektep direktorlary joǵaryǵa shaǵynyp, jamanatty bolǵansha mundai «usaq-túiek» máseleni ata-analardyń kúshimen sheshkendi jón sanaidy.

Al bul máseleni bir ata-ana qoldasa, endi biri qarsy bolatyny anyq. Osydan keiin daý taýyndap, sońynda basshylar «jazalaimyz», «jumystan qaýamyz» dep muǵalimderdiń jaǵasynan alady.

Qazir muǵalimderdiń aqsha jinaýǵa itermeleitindei sebepter óte kóp. Oqýlyq máselesi de qiyn soǵyp tur. Memleket qyrýar qarjy bólip shyǵarǵan oqýlyqtardyń birazy bazarda nege saýdalanady? Keńes zamanyndaǵydai bir oqýlyqty 3-4 jyl nege paidalanbaimyz? Búginde oqýlyq degenińiz úlken biznestiń ózegi bolyp tur. Menińshe, Bilim salasyna jaýapty shendiler muǵalimderdi jazalaýǵa umtylǵansha, aqsha jinaýǵa sebep bolǵan osyndai saldarmen kúrespei me? Qarapaiym halyqqa vitse-ministrdiń muǵalimdi jazalaǵany emes, naqty máseleni sheshkeni kerek.

Jarbol KENTULY, ata-ana.