QR Parlament Májilisiniń depýtaty, Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komitetiniń múshesi Samat Nurtaza AES-tiń elimizge investorlar tartý máselesine áseri týraly baiandady. Ol sheteldik investorlar úshin elimizdegi elektr energiiasynyń qýaty óte mańyzdy ekenin alǵa tartty.
Elimizdiń jer aýmaǵy óte úlken, álemde 9-oryn alatynymyz belgili. Qazaqstannyń batysy men soltústigin, shyǵysyn energiiamen qamtamasyz etkenimizben ońtústikte energiia tapshylyǵy máselesin joia almai otyrmyz. Ońtústikte Qazaqstan halqynyń elý paiyzy ómir súredi. Sol elý paiyzyna energiia tapshylyǵy jyldan jylǵa qatty sezilip keledi. Birqatar azamattar nege jel, kún, sý, gaz jáne kómir arqyly óndiriletin dástúrli energiia kózderin jańǵyrtpasqa dep pikir bildiredi. Biz ókinishke qarai gazy emes munaiy kóp elmiz. Gazdy kerisinshe ózge elderden satyp alamyz. Kómirimiz kóp bolǵanmen, biz siiaqty damyp, halqynyń sany artyp kele jatqan el úshin ol jetkilikti emes. Onyń ekologiialyq keri áseri taǵy bar, tipti sońǵy jyldary appaq qardyń ne ekenin umytyp qaldyq.
Sonymen qatar kóp adamdarda Chernobyl apatyna bailanysty qorqynysh bar. Ondaǵy AES-tiń modeli eski túri bolatyn. Al Fýkýsimadaǵy jaǵdaida muhit sýy 13 qabat úidiń deńgeiindei biikke kóterilgen. Bul rette bizde ondai muhit sýlary joq ekenin bilesiz. Elimizde ózender tapshy, sondyqtan gidrostansalardy da damytý qiyn. Qazirgi qoldanystaǵy energiia kózderi búgin bar, erteń joq nárse, sol sebepti bizge AES qajet ekeni sózsiz.
Sonymen qatar kóptegen jeke investorlar jalpy Ortalyq Aziiaǵa kelip, óndiris oryndaryn salamyz dese oǵan qushaǵymyz ashyq, salatyn jerimiz daiyn bolǵanmen, jeme-jemge kelgende olardy eń birinshi keregi elektr energiiasymen tolyq qamtamasyz ete almai qalamyz da sodan olar bizge kelip qarjy quiyp, joba bastaýǵa bettemei qoiady. Al investor kelmegen eldiń álemde bedeli men qaýipsizdigi kúshti bolmaidy. Sebebi bir elge investitsiia quiǵan kompaniia óziniń qamy úshin bolsa da sol eldegi saiasi, ekonomikalyq jaǵdaidyń turaqty bolýyna múddelilik tanytady.
Qazir sondai-aq AES-ti qai memleket salady degen suraq kópshilikti jii mazalaidy. Eger referendýmda AES salý týraly oń sheshim qabyldansa, qazir úmitker bolyp turǵan tórt memleket – Qytai, Koreia, Resei jáne Frantsiia elderiniń bireýin tańdaidy nemese konsortsiým retinde, iaǵni ár memleket stansany bólip salady, bireýi qorǵanyn, biri reaktoryn, taǵy biri basqa da bólikterin salady. Bul meniń jeke pikirim.
Referendýmda bári «iá» degenniń ózinde AES birden qazir salynaiyn dep jatqan joq, oǵan 10 jyldan astam ýaqyt ketedi. Bolashaq urpaǵymyz energiia tapshylyǵyn kórmei, bireýden satyp alýǵa muqtaj bolmai ómir súrýi úshin qazir durys sheshim qabyldaýymyz kerek. Jerimizdiń aýmaǵy tym úlken bolǵandyqtan tipti bizge bolashaqta bir AES-tiń ózi azdyq etedi. Túbinde aqylǵa jeńdirsek, elde birneshe atom stansasyn salý qajet bolady. Jalpy damýshy el retinde bizdiń elimizde AES salý qajettiligi artyp keledi, tipti ony salý ýaqytynan keshigip te jatyrmyz. Qazaqstanda ómir súretin 20 mln halyqtyń ishinde 12 mln adamnyń daýys berýge quqyǵy bar. Sol azamattar biyl 6 qazanda ótetin referendýmda jalpy ult bolyp, bir durys sheshimge keledi dep senemin.
