ASHAT- ÁLEMDEGI 50 ÚZDIK USTAZ QATARYNDA
«Men «Álem muǵalimi» jahandyq syilyǵyna qatysýdy 2020 jyldyń kúzinde bastaǵanmyn. Baiqaý birneshe kezeńderden turdy. Álemniń ár qiyrynan myńdaǵan ótinish qabyldandy. Osydan-aq sharany uiymdastyrýshylardyń atqarǵan jumystarynyń az bolmaǵanyn kórýimizge bolady. «Varke» qoryna meni úzdik 50 muǵalimniń qataryna qosqandary jáne ustazdarǵa dál osyndai múmkindik bergenderi úshin alǵysymdy bildirgim keledi» deidi Ashat. Jasta bolsa elimizdegi bilikti ustazdardyń biri. Bolashaq baǵdarlamasynyń túlegi búginde Semei qalasyndaǵy fizika-matematika baǵytyndaǵy Nazarbaev Ziiatkerlik mektebiniń fizika pániniń muǵalimi bolyp eńbek etýde.
Talantty, bastamashyl muǵalimniń sabaqtary oqýshylar árdaiym ózderine jańa jáne qyzyq jańalyqtar ashatyndai, zertteitindei, praktika jasap, taldai alatyndai jáne qorytyndy jasaityndai, óz jumysyn baǵalai alatyndai etip josparlanyp ótkiziledi.
Bul óz kezeginde oqýshylardyń boiynda táýelsiz oilaý stilin qalyptastyrý men qabiletterin damytýǵa yqpal etere sózsiz. Shákirtteri «Týimaada», Jáýtikov, Daryn, Ońtústik Koreiada ótken «Molodoi ýchionyi» syndy respýblikalyq, halyqaralyq olimpiadalardyń,ǵylymi jobalardyń júldegerleri. Ol dáris bergen túlekterdiń arasynda Nazarbaev ýniversiteti,Gonkong politehnikalyq ýniversiteti, Abý-dabidegi Niý-Iork ýniversitetinen bólek AQSh pen Resei, Eýropanyń tanymal oqý oryndarynyń grant iegerleri bar.
ǴYLYM MEN BILIMDI UShTASTYRǴAN USTAZ
«Ustazdyq etken jalyqpas, úiretýden balaǵa» deidi hakim Abai. Búginde bar bilgenimdi oqýshylarǵa úiretip kelemin.
«Osymen toqtap qalmaimyz. Áli alda iste asyrmaq josparlarymyz az emes. Qazirgi ýaqytta mektepter aldynda HHI ǵasyrdyń jańa kóshbasshylaryn qalyptastyrý jáne olardyń shyǵarmashylyq belsendiligin arttyrý mindeti tur.
Muǵalimder oqýshylardyń oi-órisin damytyp, ǵylymǵa degen qyzýǵýshylyqtaryn arttyrý kerek dep sanaimyn. Qazir ǵylymmen tehnikanyń qaryshtaǵan ýaqyty. Bir sát ǵylymi jańalyqtardan qur qalmaýǵa tyrysamyz. Óziń olarǵa barlyq jaǵynan úlgi bolý kereksiń. Baiqaýlarǵa qatysyp, ǵylymi maqalalar jazyp júrgenim sodan da bolar» deidi Ashat Sovethanuly.
Bolashaq stipendiiasynyń túlegi ustazdyqtan bólek, ǵylymi jumystarǵa den qoiǵan. Nátijesinde findik, reseilik áriptesterimen birlese otyryp ǵylymi jumystar jazsa, endi birde STEM baǵyty boiynsha elimizde 4 birdei Nazarbaev Ziiatkerlik mektepterinde jeke –dara zertteýler júrgizgen. Úzdiksiz izdenis ústinde júrip 3 kitaptyń, 5 avtorlyq quqyqtyń 50 –den astam ǵylymi jumystar men maqalalardyń avtory. Eńbekteri Qazaqstan, Resei, Finliandiia, Ulybritaniia, Ýkraina memleketterindegi jinaqtarda, gazetterde, maqalalary halyqaralyq «IOP Science» impakt-faktor jýrnalynda jaryq kórgen. Sondai-aq jerimizge 40 jyl qaiǵy-qasiret ákelgen iadrolyq synaqtardyń qorshaǵan ortaǵa áserine kóńil bólip, óńir ekologiiasyn ǵylymi-zertteý jumystaryna óziniń oqýshylarynda tartyp otyr. Nátijesinde Áliia Tumanbaeva, Diana Kýlgýskina esimdi shákirtteri respýblikalyq “Bolashaqqa qadam” atty ǵylym festivali jáne IýNESKO-nyń ulttyq saiysynda laýreat atandy. Osy aýqymdy úlken jumystarynyń nátijesinde “Nevada – Semei” qozǵalysynyń qamqorlyǵynyń arqasynda “The Kazakhstan Way of a Nuclear-Free World” – “Kazahstanskii pýt bez iadernogo orýjiia” atty kitaby jaryq kórdi. Atalǵan kitap elimizdegi antiiadrolyq qozǵalystyń tanymal belsendisi, “Nevada-Semei” halyqaralyq qozǵalysynyń vitse-prezidenti Sultan Kartoevpen birlese otyryp jazyldy. Eńbek Germaniia Ulttyq kitaphanasynyń baspasynda basylyp shyqty.
«Muǵalimder oqýshylardyń oi-órisin damytyp, ǵylymǵa degen qyzýǵýshylyqtaryn arttyrý kerek dep sanaimyn. 11-shy synypta oqyǵan shákirtterim Bek Kadesov jáne Álisher Rymqanmen birge obyrdyń emdeý salasyn zertteitin, onkoterapiiada qoldanylatyn altyn nanobólshekterdiń qurylymyn zertteýge arnalǵan avtorlyq jumystary úshin sertifikatqa ie boldy. Al jobany iske asyrýǵa 1 jarym jyldai ýaqyt ketti. Bul zertteý himioterapiia jáne sáýlelik terapiianyń dástúrli quraldaryna balama tabý maqsatynda júrgizilgen. Kózdegen maqsatqa jetý úshin oqýshylar fizika, himiia, matematika, biologiia jáne kompiýterlik modeldeý pánderin qatar qarastyrdy. Bolashaqta obyrdy emdeý salasyn ári qarata zertteitin bolamyz. Ol úshin Semei qalasyndaǵy iadrolyq meditsina jáne onkologiia ǵylymi-zertteý institýtymen memorandým jasaý oiymyzda bar.» deidi Ashat Sovethanuly. Sonymen qatar ol Qazaqstanda inkliýzivti bilim berý salasyn zertteýdi qolǵa alǵan sanaýly mamandardyń biri. Halyqaralyq «Bolashaq» stipendiiasynyń ǵylymi taǵylymdama baǵdarlamasy boiynsha Finliandiia memleketinde oqý oqyp júrgen kezde múmkindigi shekteýli balalardy oqytý ǵana emes, «erekshe balalardyń» qoǵamǵa enýine kómektesý jaily oi týyndapty. Zerttei, zerdelei kele tyń dúnielerge qanyq bolyp, 5 jyl kóleminde elimizde osy máselemen ainalysyp, bul jumysqa shákirtterin de jumyldyryp júr. Ol Resei jáne Finliandiia sarapshylarymen tyǵyz bailanysynyń arqasynda atalmysh jobany óz betinshe júrgizip, oqytý seminarlaryn, koýchingter jáne sheberlik synyptaryn ótkizýde. Bilimdi, oiy ushqyr, jan-jaqty, ónertapqyshqa ustazǵa qarap, qazirgi tańda bilim ordalaryna Ashat siiaqty muǵalimder kerek degen oiǵa qalasyń. Ár sabaǵyn qyzyqty ótkizip jáne oqýshylardy ǵylymǵa qulshynysyn oiata bilgen jannan úirener dúnieler kóp eken.
USTAZ-OQÝShYLARDAN ÓZIN JOǴARY SANAMAÝY KEREK
«Jetistikke jetýime oqýshylarymnyń septigi kóp tidi. Qazir balalar jan-jaqty. Tipti keibir ustazdardan artyq bilse, kem bilmeidi. Biz eski uǵymdardan arylyp, jańasha bilim berý júiesin keńinen qoldaný kerekpiz. Ásirese jańa tehnologiialardy paidalaný arqyly, aldymyzdan zor múmkindikter aiqara ashylady. Ustaz únemi óz-ózimen, qarym-qatynas stilimen, oqýshylardyń tóńiregindegi minez-qulyqpen jumys isteýge tiis. Muǵalimder oqýshylardan ózderin joǵary, bilimdi sanamaýy kerek.
Mundai stil ótkenniń sarqynshaǵy. Óitkeni bizdiń balalar kóp jaǵdaida bizden artyq biledi. Olarǵa kez-kelgen aqparat qoljetimdi. Sol arqyly kóp biledi. Bul bilimdi sabaqta qoldaný kerek. Tipti ózińdi damytý úshin de. Ustaz barlyq múmkindikterdi paidalaný kerek. Sondai-aq, balalardy belsendi jumysqa tartý arqyly, olardyń uiyqyda jatqan qabiletterin oiata almyz. Munda oqýshylarǵa differentsialdy kózqaras qajet. Daryndy balalarǵa muǵalimniń kómekshileri retinde qatysý óte qyzyqty. Olar qalǵan balalarǵa taqyrypty túsinýge kómektesedi,ótken materialdy bir ýaqytta bekite otyryp, olardyń qatelikterin kórsetedi. Bul óz kezeginde oqýshylardyń boiynda táýelsiz oilaý stilin qalyptastyrý men qabiletterin damytýǵa yqpal etpek» dep búgingi bilim júiesine de qatysty oiyn bildirdi Ashat Jumabekov.
Global Teacher Prize-USTAZDAR ARASYNDA NOBEL SYILYǴYMEN TEŃ
Global Teacher Prize óz mamandyǵyna airyqsha úles qosqan muǵalimge 1 million aqsh dollar syilyǵyn beretin jyl saiynǵy halyqaralyq baiqaý. Ustazdar arasynda Nobel syilyǵymen para-par. Biyl Álemniń 121 memleketinen 8000 –nan asa ustazdar baq synap, Global Teacher Prize 2021 syilyǵyna úzdik dep 50 muǵalim iriktelip alyndy. Qatarynda qazaq balasy da bar. Ashat Jumabekovtyń eńbegi elenip, jer sharynda mamandyǵy boiynsha aldyńǵy qatarda bolýy kezdeisoq emes. Aldymen «Nazarbaev Ziiatkerlik mektepteri» DBBU qarasty 20 mektep ustazdarynyń arasynda1 –shi oryndy jeńip alyp, respýblikalyq kezeńge ótip , elimizde «Úzdik pedagog» ataǵyna ie boldy. Al 2019 jyly «Álem muǵalimi» jahandyq syilyǵynyń nominanty atandy. «Sońǵy 8 jyldan beri meniń kásibi maman bolyp qalyptasýyma, damýyma úles qosyp kele jatqan mektebime erekshe alǵysymdy aitqym keledi. Búginde Ziiatkerlik mektep óz shákirtterimen birge ustazdarynyń da birge ósetindigin dáleldedi. Meniń oqýshylarym –meniń qoldaýshylarym. Maǵan senim artyp, kásibi ósýime múmkindik bergen QR BǴM, basqarma uiymyna, mektep ákimshiligine alǵysym sheksiz. Olarsyz jeńiske jetý múmkin emes. Otandyq bilim salasynyń ózge elderden esh kem emes ekenin senimdi túrde aita alamyn. Bul synǵa qatysý men úshin pedagogtik qyzmetimniń jańa bir belesi dep bilemin.» - deidi Ashat Jumabekov óz sózinde. Jýyrda ol ustazdarǵa arnalǵan Nobel syilyǵynyń balamasy bolyp sanalatyn «Global Teacher Prize» jahandyq syilyǵynyń Ambassadory atanǵan bolatyn.
«Bilim-inemen qudyq qazǵandai». Qiyn da qyzyqty jolda aianbai eńbek etip, bilimdi jas urpaq tárbieleýde zor úles qosyp júrgen Ashat Sovethanuly óziniń eńbekqorlyǵy men, izdenimpazdyǵy men ár janǵa úlgi bolsa kerek. «Jas kelse iske» dep tegin aitylmasa kerekti.
Qýanysh Rahmetollauly
