Ejelgi záitún aǵashtarynyń kóleńkesindegi kógildir sýlarǵa qaraǵan Assos — Aida taýynyń etegindegi Egei teńiziniń injý-marjany. Chanakkaledegi Aivajiktiń zamanaýi aimaǵynda ǵasyrlar boiy kóptegen órkenietterge ie bolǵan Assos óziniń qol timegen tabiǵaty, taza aýasy jáne kóne qazynalarymen Egeidegi eń ádemi demalys oryndarynyń biri bolyp tabylady. Túrkiianyń bul az tanymal asyl tastar ne usynatynyn bileiik.
Salqyn Egei joly
Assos sheksiz kógildir sýlarǵa súńgýge bolatyn kóptegen býhtalar men jaǵajailardy usynady. Kadirga men Sivrije siiaqty ádemi shyǵanaqtar, Sokakagzy siiaqty taza jaǵajailar jáne basqa da kóptegen ádemi jerler, sonyń ishinde Ejelgi ailaq osy taza landshafttyń shynaiy jáne qol timegen sulýlyqtarynyń biri bolyp tabylady. Ekinshi jaǵynan, Kadirga shyǵanaǵy óziniń uzaq, keń jaǵalaý syzyǵymen jáne Kók Tý mártebesimen erekshelenedi. Jaǵalaýlar negizinen Assostaǵy úlken tastardan tursa da, adamdar ádette aǵash pirsterden teńizge sekiredi. Aita ketý kerek, Assostaǵy teńiz geografiialyq ornalasýyna bailanysty sál keiinirek jylady jáne onyń sýy Jerorta teńizimen salystyrǵanda salqyn. Assostyń taǵy bir ereksheligi — onyń ártúrli turý nusqalary. Siz kúndizgi týristik lagerlerden, shaǵyn qonaq úiler men qonaq úilerden, sándi jáne jaily qonaqúilerden jáne býtiktik qonaqúilerden tańdai alasyz.
Keremet ejelgi Assos qalasy
Assostyń ádemi jaǵalaý syzyǵyn sonshalyqty tań qaldyratyn nárse — uiyqtap jatqan janartaýlyq tóbede ornalasqan, aiaǵyńyzdyń astynda Egei teńiziniń keremet kórinisi bar ejelgi Assos qalasy. Qalanyń tarihy bizdiń dáýirimizge deiingi 6 ǵasyrdan bastalady. e. Búginge deiin saqtalǵan asqaq qabyrǵalarymen, arheologiialyq qazba jumystary kezinde tabylǵan kórnekti qurylystarymen búginde nazar aýdaratyn kóne qala 2017 jyldyń mamyr aiynda IýNESKO-nyń Dúniejúzilik mádeni murasynyń aldyn ala tizimine endi. Onyń ataqty turǵyndarynyń arasynda osynda filosofiia mektebiniń negizin qalaǵan filosof Aristotel bar. Afina ǵibadathanasy ejelgi qalanyń mindetti túrde kórýge bolatyn qazynalarynyń biri retinde erekshelenedi. Assos akropolinde ornalasqan Afina hramy qalanyń qorǵaýshysy retinde belgili Afina qudaiyna arnalǵan. Baǵanalarymen jáne teńizdiń tańǵajaiyp kórinisterimen keremet qurylym Anadoly geografiiasyndaǵy Arhaiko-Dori ǵibadathanasynyń jalǵyz úlgisi retinde arhitektýralyq mańyzdylyqqa ie. Qalanyń eń biik núktesindegi osy ǵibadathanaǵa barý, ásirese kún batqanda, shynymen de umytylmas tájiribe. Kúnniń batýyn kórgennen keiin siz Agora, Gimnaziia jáne ashyq aspan astyndaǵy teatr siiaqty qalanyń basqa bólikterin zerttei alasyz.
Behramkale jáne odan tys jerler
Behramkale aýyly — ejelgi qala qabyrǵalarynyń ishindegi shaǵyn eldi meken. Aýyldyń tar kóshelerimen serýendep kele jatyp, tas sáýlet óneriniń tamasha úlgileri bolyp tabylatyn tarihi úilerdi kóresiz. Sondai-aq, aýyl áielderi osy kóshelerde ornatqan dúńgirshekterde nemese shaǵyn dúkenderde kádesyilar men qoldan jasalǵan azyq-túlik ónimderin saýdalaidy. Munda siz ártúrli shópter men záitún mailarynan bastap úidegi «tarhanaǵa» deiin ártúrli jergilikti jáne tabiǵi ónimderdi taba alasyz — kókónister, dámdi iogýrt, shópter, hosh iisti dámdeýishter jáne qoldan jasalǵan shilter qosylǵan dámdi sorpa.
Aýylda meshit pen Osmanly dáýirinen qalǵan kópir de bar. 14 ǵasyrda tórtburyshty josparmen jáne jalǵyz kúmbezdi túrde salynǵan Hýdavendigar meshiti mihrabyndaǵy kúrdeli geometriialyq motivtermen erekshelenedi. Behramkale mańyndaǵy Týzla ózeniniń ústindegi Gidavendigar kópiri muqiiat jasalǵan arkalarymen sáýlettik turǵydan áserli. Kólik qozǵalysy úshin jabyq osy 600 jyldyq talǵampaz kópir arqyly júrýge bolady. Assos sonymen qatar ony qorshaǵan ádemi jergilikti aýyldar úshin barýǵa turarlyq oryn. Assostan jarty saǵattyq jerde ornalasqan tarihi, súikimdi jáne súikimdi Ieshiliýrt pen Adatepe aýyldary aimaqtaǵy mindetti túrde kórýge bolatyn oryndar tiziminde bolýy kerek. Adatepe aýylyna barǵan kezde Adatepe záitún maiy murajaiyna barýǵa bolady. Túrkiiadaǵy alǵashqy záitún maiy murajaiy bola otyryp, bul keshen záitún maiyn óndirýdiń barlyq kezeńderin baiqaýǵa múmkindik beredi.
Uzaq ýaqyt boiy saqtalatyn dámder
Tarihi jáne tabiǵi sulýlyǵymen tanymal Assos sonymen qatar aimaqtyq dámderdiń áserli assortimentin usynatyn tańǵajaiyp gastronomiialyq oryn bolyp tabylady. Munda siz toltyrylǵan tsýkkini gúlderinen teńiz burshaqtaryna deiin Egei taǵamdaryna tán barlyq dámderdi taba alasyz. Port mańyndaǵy meiramhanalar men tavernalarda grilde pisirilgen segizaiaq salaty, qylysh balyqtary, qýyrylǵan qara shuńqyrlar, skorpion balyq sorpasy, qýyrylǵan kalmar jáne toltyrylǵan kalmar siiaqty Assos taǵamdaryn tamashalai alasyz. Záitún aǵashtarymen kómkerilgen tóbelerimen Assos Túrkiiadaǵy záitún maiyn satyp alatyn tanymal oryndardyń biri. Siz kókónisterden, shópterden jáne záitún maiynan dám tatyp, satyp ala alasyz
