Otaýyn bólek sailaǵan aimaqqa taban tiregen ministr Eńbekshiqazaq aýdanyndaǵy birneshe agrokeshenderdi aralap, tynys-tirshiligimen tanysty. Erbol Shyraqpaiuly aialdaǵan alǵashqy nysan Kosmos aýylynda ornalasqan, áigili «Adal sút» AÓK. 2000 jyly óz jumysyn bastaǵan agroónerkásiptik kompaniiada 56 túrli ónim óndirilip, aimaqtaǵy 6 birdei saýda núktesiniń sóresine shyǵarylady. 2022 jyly munda 27,700 myń tonna sút ónimderi óndirilgen. «Adal» fermasynyń basshysy Serik Joldaspekulynyń aitýynsha, qazirgi kezde sútti siyrlardyń basyn kóbeitýge basymdyq berilýde.
«Sútti siyrdy 2000 basqa kóbeitý josparlanyp otyr. Nátijesinde ónidiriletin súttiń kólemi 70 myń tonnaǵa deiin jetetin bolady. Bolashaqta siyrlardy saýýǵa arnalǵan bólek oryn salýdy kózdep otyrmyz. Jalpy joba quny 3,5 mlrd. teńgeni quraidy», - dedi «Adal» AÓK basshysy.
Sondai-aq, keshen basshysy óńirdegi qordalaǵan máseleniń biri fermaǵa mamandardy tartýmen tyǵyz bailanysty ekenin jetkizdi. Onyń sózine súiensek, jańadan bilikti mamandardy qyzmetke ornalastyrý jáne turǵyn úimen qamtý isi kenjelep tur.
2021 jyly qurylǵan seriktestik etti iri qara maldy ósirýmen ainalysady. Búgingi kúni munda fermerler 1500 bas siyrdy ustap otyr.
«Bordaqyǵa ustalǵan maldardyń jem-shóbi óz esebimizden alynady. Olardan qunarly ónim alý úshin iship-jemi sapaly bolýy tiis. Sol úshinde keler jyly 400 gektar alqapqa júgeri ósiremiz degen oida otyrmyz», -dedi «AgroBaltabai» JShS direktory Islam Hýrshýdov.
Sondai-aq, seriktestik basshysy taiaý bolashaqta egistikti tamshylatyp sýarý úshin arnaiy qurylǵy alýǵa joba ázirlegenin alǵa tartty. Aitýlarynsha, 800 mln. teńge qarajat qajet eken.
«Egistiktiń kólemin arttyryp qana qoimai, fermadaǵy mal sanyn kóbeitýde josparda bar. Aldaǵy ýaqytta jeńildikpen nesie alsaq, 1500 bas siyr satyp alamyz. Agrarlyq nesie alyp, qoldaý tapsaq kásipti keńeitemiz»,-dedi Islam Hýrshýdov.
Seriktestiktiń áleýetin baǵamdaǵan ministr áleýmettik-kásipkerlik korporatsiia negizinde qoldaý kórsetiletinin aityp, qalǵan jumysty sońyna deiin jetkizýdi jergilikti atqarýshy bilikke tapsyrdy.
Aita keteiik, «AgroBaltabai»-da iri qaranyń eti men súti óndiriske jiberilip, tipti teriside kádege asyp jatyr. Mundaǵy maldyń terisi kólemine qarai 1,5-3 myń teńge aralyǵynda saýdaǵa salynady. Arnaiy kelip alatyn, turaqty tutynýshylary da joq emes.
Kelesi kezekte aýyl sharýashylyǵy ministri «Unifruit» kompaniiasyna bet burdy. Atalmysh kásiporyn 2016 jyldan bastap Almaty oblysynda 100 ga alqapta qarqyndy baý-baqsha ósirýmen ainalysady. Negizgi ónim –alma.
Kompaniianyń jyldyq ónimdiligi 4200 tonnany quraidy.
«Biz ósiretin almanyń 80 paiyzy ishki naryqqa shyǵarylady. Kásiporynda barlyǵy 70 adam eńbek etedi. Qyzmet túri mezgil tańdamaidy, jyl on eki ai jumys jasaimyz. Bizdiń ónimderdi jergilikti Magnum , Skif syndy úlken saýda jelileri alady», -deidi «Unifruit» JShS direktory Erik Musaqulov.
2023-2025 jyldarǵa arnalǵan josparǵa sáikes, baý-baqsha kólemin ulǵaitý kózdelgen. Sáikesinshe, alynatyn ónim kólemi artyp,kóshetterdi otyrǵyzatyn aýmaqqa qosymsha 2 myń ga jerdi qosý josparlanǵan. Bir sózben aitqanda keler 5 jyldyń ishinde mundaǵy otyrǵyzylatyn kóshetter sany 15 mln-ǵa deiin jetkiziletin bolady.
Alma alqabyn jandandyryp otyrǵan seriktestiktiń jumysyn kórgen ministr myrza, kelesi kezekte "LST Agro" JShS-ne bardy.
Seriktestik jylyjai sharýashylyǵymen ainalysady. 2020 jyldyń jeltoqsan aiynda qajetti quraldardy jetkizip, 2021 jyldyń qyrkúiek aiynda tolyqtai iske kirisken.Alǵashqy kóshetterdi otyrǵyzyp, eń birinshi ret ónimdi 2022 jyldyń 1 aqpanynda alǵan . Óitkeni, jemistiń pisý ýaqyty 90 kúndi quraidy.
Jylyjai golandtyq úlgide jasalǵan. Barlyq qabyrǵalary shyny áinekten turǵyzylǵan. Keshenniń biikitgi 6,30 metrdi quraidy. Munda 4,5 myń jaryq shamdary ornatylǵan. Bul óz kezeginde ónimniń qalypty jaǵdaida ósýine múmkindik beredi. Ásirese, qysqy mezgilde kún sáýlesiniń túsý uzaqtyǵy qysqarady. Sol kezde atalmysh shamdar kómekke keledi eken.
Jylyjaida , qvzanaqty birneshe sorty men qiiar jáne baialdy ósiriledi. Ónimniń 95 paiyzy eksportqa jóneltiledi. Jylyjaidyń alyp jatqan aýmaǵy 7 gektardy quraidy. Ár gektardan 80 tonna ónim alynady. Al aiyna 560 myń tonna kókónis eksportqa shyǵady.
Keshendi aralap shyqqan minstr kókónisterdiń áleýmettik mańyzy bar taýarlar qataryna kiretinin aityp, memleket tarapynan úlken kóńil aýdarylyp jatqanyn jetkizdi.
Agrokeshenderdi aralaǵan ministr Almaty oblysy ákimdiginiń ǵimaratynda aýyl sharýashylyǵy salasynda eńbek etip júrgen azamattarmen kezdesip, óńirdegi atalmysh salanyń aiaq-alysyna toqtaldy. Ol óz sózinde Almaty oblysynda 740 mlrd. teńgege aýyl sharýashylyǵy ónimi óndirilgenin tilge tiek etti.
«Sizderdiń aimaqta dándi daqyldardyń jalpy jinalýy 608,6 myń tonnany qurady, onyń ishinde 65,0 myń tonna bidai, 175,7 myń tonna arpa, 340,1 myń tonna dándik júgeri, 64,9 myń tonna maily daqyldar jinaldy. Aita ketý kerek, óńir dástúrli túrde kartop pen kókónis-baqsha daqyldarynyń negizgi óndirýshileriniń biri bolyp tabylady. Ótken jyly 502,2 myń tonna kartop, 800,1 myń tonna kókónis daqyldary, 61,6 myń tonna baqsha daqyldary alyndy»,-dedi Erbol Shyraqpaiuly.
Aýyl sharýashlyǵyna degen memlekettik qoldaýǵa sholý jasaǵan vedomstvo basshysy ótken jyly Almaty oblysynda 45,9 mlrd. teńge somasyna 22 investitsiialyq joba paidalanýǵa berlegin atap ótti.
Sonymen qatar, ministr sýbsidiialaý isinde kóleńkeli tustardyń bar ekenin ashyp aityp, sýbsidiiany bizneske ainaldyrýǵa toqtaý salý kerektigin qadap aitty. Onyń aitýynsha, tiimdiligi tómen jáne sybailas jemqorlyq táýekelderi joǵary sýbsidiialardyń 10-ǵa jýyq kishi túri joiylady.
«Aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdiń qarsy mindettemelerdi alý normasy engiziledi. Jalpy, sýbsidiialaý qaǵidalarynyń barlyq jańa jobalary búgingi kúni memlekettik organdarda kelisýde jáne jaqyn arada bekitiletin bolady»,-dedi vedomstvo basshysy.
Aýyl sharýashylyǵy ministriniń sózine súiensek, qazirgi kezde agrokeshenniń tóńireginde kásippen ainalysyp júrgen jandarǵa syiaqy mólsherlemesi 2,5%-dan aspaityn, eń joǵary merzimi 7 jylǵa deiingi shaǵyn nesie berý kózdelgen, onyń ishinde Almaty oblysyna
600-ge jýyq shaǵyn nesie berý josparymen 2,3 mlrd. teńge bólingen.
Ministr osylaisha, ótken jyldy saralap, keleshek jospardy baǵamdap berdi. Artynsha jinalǵan kóp, minsitrge saladaǵy ózderin alańdatqan saýaldaryn tikelei joldaýǵa múmkindik aldy. Olar, jemis-jidek saqtaityn qoima sanynyń azdyǵyn, Bartoǵai sý qoimasynyń ahýalyna nazar aýdarý kerektigin jáne agro saladaǵy infraqurylymǵa kóńil bólý qajettigin alǵa tartty.
Sharýalardyń shyndyǵyn estigen Erbol Qarashókeev atalǵan máselelerdi tikelei óz baqylaýyna alatynyn jetkizdi.
