Ashat Jumabekov jasta bolsa elimizdegi bilikti ustazdardyń biri. Bolashaq baǵdarlamasynyń túlegi búginde Semei qalasyndaǵy fizika-matematika baǵytyndaǵy Nazarbaev Ziiatkerlik mektebiniń fizika pániniń muǵalimi bolyp eńbek etýde.
2019 jyly «Úzdik pedagog» tósbelgisiniń iegerimen suhbattasýdyń sáti túsip, áńgime tartqan edik.
Balalarǵa aldymen óziń úlgi bolý kereksiń
«Ustazdyq etken jalyqpas, úiretýden balaǵa» deidi hakim Abai. Búginde bar bilgenimdi oqýshylarǵa úiretip kelemin. Qazir ǵylymmen tehnikanyń qaryshtaǵan ýaqyty. Bir sát ǵylymi jańalyqtardan qur qalmaýǵa tyrysamyz. Óziń olarǵa barlyq jaǵynan úlgi bolý kereksiń. Baiqaýlarǵa qatysyp, ǵylymi maqalalar jazyp júrgenim sodan da bolar» deidi jas ustaz.
Ashat Halyqaralyq «Bolashaq» stipendiiasynyń ǵylymi taǵylymdama baǵdarlamasy boiynsha Finliandiia memleketinde bilim alǵan bolatyn.
Taǵylymdadan ótip júrgen kezde jalpy jáne Qazaqstan Respýblikasyndaǵy inkliýzivti bilim berýdi zertteý boiynsha jumys istei bastaǵan. Ol úshin bul jai múmkindigi shekteýli balalardy oqytý ǵana emes, «erekshe balalardyń» qoǵamǵa enýine kómektesý bolyp tabylady.
Mine, úsh jyl boiy Ashat Sovethanuly Qazaqstanda osy máselemen ainalysyp, bul jumysqa shákirtterin de jumyldyryp júr. Ol Resei jáne Finliandiia sarapshylarymen tyǵyz bailanysynyń arqasynda atalmysh jobany óz betinshe júrgizip, oqytý seminarlaryn, koýchingter jáne sheberlik synyptaryn ótkizedi.
Talantty, bastamashyl muǵalimniń sabaqtary oqýshylar árdaiym ózderine jańa jáne qyzyq jańalyqtar ashatyndai, zertteitindei, praktika jasap, taldai alatyndai jáne qorytyndy jasaityndai, óz jumysyn baǵalai alatyndai etip josparlanyp ótkiziledi.
Bul óz kezeginde oqýshylardyń boiynda táýelsiz oilaý stilin qalyptastyrý men qabiletterin damytýǵa yqpal etedi.
Mine osyndai oqýshylardy bilimge qushtarlyǵyn oiatý nátijesinde, biyl aqpan aiynda ótken «Daryn» respýblikalyq ǵylymi-praktikalyq ortalyǵy ótkizgen respýblikalyq ǵylymi jobalar baiqaýynda shákirtteri 12-inshi synyp oqýshysy Ulan Seiitqaliev óziniń kompiýterlik jáne fizikalyq modelder arqyly tabiǵi jáne virtýaldy ortalyq kúshterdiń zańdylyqtaryn zertteýge arnalǵan ǵylymi jobasymen 1-shi oryndy, 11 synyp oqýshylary Bek Qadesov pen Álisher Rymqannyń birlese jasaǵan onkoterapiiada qoldanylatyn altyn nanobólshekterdiń qurylymyn zertteýge arnalǵan ǵylymi jobasy 2-shi oryndy jeńip alyp, ustazdyń eńbegi elendi. Shákirtteri jetistigimen qýantty.
«Osymen toqtap qalmaimyz. Áli alda iste asyrmaq josparlarymyz az emes. Qazirgi ýaqytta mektepter aldynda HHI ǵasyrdyń jańa kóshbasshylaryn qalyptastyrý jáne olardyń shyǵarmashylyq belsendiligin arttyrý mindeti tur.
Muǵalimder oqýshylardyń oi-órisin damytyp, ǵylymǵa degen qyzýǵýshylyqtaryn arttyrý kerek dep sanaimyn » deidi Ashat Sovethanuly.
Aqtyq synǵa ázirlik
Bilikti maman óziniń eńbekqorlyǵy men bilim salasynda kórsetken joǵary nátijeleriniń arqasynda ustazdar arasynda Nobel syilyǵymen para-par «Álem muǵalimi» jahandyq syilyǵy nominanttary qatarynan oryn alyp, Qazaqstannan alǵash ret qatysýǵa múmkindik aldy.
-Men bul álemdik baiqaýǵa qatysýǵa 2018 jyldyń qazan aiynyń sońynan bastap daiyndala bastadym. Otandyq bilim salasynyń ózge elderden esh kem emes ekenin senimdi túrde aita alamyn.
Álemdik saiystyń ár kezeńine muqiiat daiyndalyp, olardyń tarapynan berilgen árbir tapsyrmany tiianaqty oryndadym. Bul iste ózim eńbek etetin mektep ujymy, oqýshylarym atsalysty. Bul synǵa qatysý men úshin pedagogtik qyzmetimniń jańa bir belesi dep bilemin.
«Bolashaq» baǵdarlamasynyń túlegi retinde biz óz Otanymyzdyń órkendep, damýyna úles qosýymyz kerek. Maǵan osyndai múmkindik týdyryp otyrǵan uiymdastyrýshy qor men elimizdiń Bilim jáne Ǵylym ministrligine alǵysym sheksiz.
Men óz jetistikterimniń barlyǵy “Nazarbaev Ziiatkerlik mektepteri” DBBU –da qurylǵan tiimdi basqarý men qalyptasqan menedjmenttiń arqasynda dep bilemin.
Ǵalamdyq muǵalimder syilyǵynyń aqtyq finaly Birikken Arab Ámirlikteriniń astanasy Dýbai qalasynda 2020 jyldyń naýryz aiynda ótedi josparlanǵan edi. Biraq pandemiiaǵa bailanysty keinge shegerildi» deidi Ashat Jumabekov.
40 jylǵy qasiret: muny búgingi býyn da bilýi kerek
Sondai-aq jas ustaz jerimizge 40 jyl qaiǵy-qasiret ákelgen iadrolyq synaqtardyń qorshaǵan ortaǵa áserine kóńil bólip, óńir ekologiiasyn ǵylymi-zertteý jumystaryna óziniń oqýshylarynda tartyp otyr.
Nátijesinde Áliia Tumanbaeva, Diana Kýlgýskina esimdi shákirtteri respýblikalyq “Bolashaqqa qadam” atty ǵylym festivali jáne IýNESKO-nyń ulttyq saiysynda laýreat atandy. Osy aýqymdy úlken jumystarynyń nátijesinde “Nevada – Semei” qozǵalysy qamqorlyǵynyń arqasynda “The Kazakhstan Way of a Nuclear-Free World” – “Kazahstanskii pýt bez iadernogo orýjiia” atty kitaby jaryq kórdi.
Atalǵan kitap elimizdegi antiiadrolyq qozǵalystyń tanymal belsendisi, “Nevada-Semei” halyqaralyq qozǵalysynyń vitse-prezidenti Sultan Kartoevpen birlese otyryp jazyldy. Eńbek Germaniia Ulttyq kitaphanasynyń baspasynda basylyp shyqty», – deidi Ashat Sovethanuly.
Onyń shákirtteri qaterli isikti emdeýdiń jolyn izdeýde
Ol muǵalimder oqýshylardyń oi-órisin damytyp, ǵylymǵa degen qyzýǵýshylyqtaryn arttyrý kerek dep sanaidy. Jaqynda 11 synypta oqityn óz shákirtteri Bek Kadesov jáne Álisher Rymqanmen birge obyrdyń emdeý salasyn zertteitin, onkoterapiiada qoldanylatyn altyn nanobólshekterdiń qurylymyn zertteýge arnalǵan avtorlyq jumystary úshin sertifikatqa ie boldy.
Osy jobany iske asyrýǵa 1 jarym jyldai ýaqyt ketken. Bul zertteý himioterapiia jáne sáýlelik terapiianyń dástúrli quraldaryna balama tabý maqsatynda júrgizilgen.
Osy maqsatqa jetý úshin Nazarbaev Ziiatkerlik mektebiniń, Semei qalasyndaǵy Shákárim atyndaǵy memlekettik ýniversitetiniń, D.Serikbaev atyndaǵy ShQMÝ-dyń zerthanalarynda ártúrli turaqtandyrǵyshtar, altyn nanobólshekterin tabý jáne anyqtaý ádisteri zerttelgen eken.
Kózdegen maqsatqa jetý úshin oqýshylar fizika, himiia, matematika, biologiia jáne kompiýterlik modeldeý pánderin qatar qarastyrdy.
«Bolashaqta qaterli isik jasýshalary bólimderinde altyn nanobólshekterin synaý josparlanýda. Ol úshin Semei qalasyndaǵy iadrolyq meditsina jáne onkologiia ǵylymi-zertteý institýtymen memorandým jasaý oiymyzda bar» deidi Ashat Jumabekov.
Bilimdi, oiy ushqyr, jan-jaqty, ónertapqyshqa ustazǵa qarap, qazirgi tańda bilim ordalaryna Ashat siiaqty muǵalimder kerek degen oiǵa qalasyń. Ár sabaǵyn qyzyqty ótkizip jáne oqýshylardy ǵylymǵa qulshynysyn oiata bilgen jannan úirener dúnieler kóp eken.
«Jetistikke jetýime oqýshylarymnyń septigi kóp tidi. Qazir balalar jan-jaqty. Tipti keibir ustazdardan artyq bilse, kem bilmeidi. Biz eski uǵymdardan arylyp, jańasha bilim berý júiesin keńinen qoldaný kerekpiz. Ásirese jańa tehnologiialardy paidalaný arqyly, aldymyzdan zor múmkindikter aiqara ashylady.
Ustaz únemi óz-ózimen, qarym-qatynas stilimen, oqýshylardyń tóńiregindegi minez-qulyqpen jumys isteýge tiis.
Muǵalimder oqýshylardan ózderin joǵary, bilimdi sanamaýy kerek. Mundai stil ótkenniń sarqynshaǵy. Óitkeni bizdiń balalar kóp jaǵdaida bizden artyq biledi. Olarǵa kez-kelgen aqparat qoljetimdi. Sol arqyly kóp biledi. Bul bilimdi sabaqta qoldaný kerek. Tipti ózińdi damytý úshin de.
Ustaz barlyq múmkindikterdi paidalaný kerek. Sondai-aq, balalardy belsendi jumysqa tartý arqyly, olardyń uiyqyda jatqan qabiletterin oiata almyz. Munda oqýshylarǵa differentsialdy kózqaras qajet.
Daryndy balalarǵa muǵalimniń kómekshileri retinde qatysý óte qyzyqty. Olar qalǵan balalarǵa taqyrypty túsinýge kómektesedi,ótken materialdy bir ýaqytta bekite otyryp, olardyń qatelikterin kórsetedi» dep búgingi bilim júiesine de qatysty oiyn bildirdi.
«Bilim-inemen qudyq qazǵandai». Qiyn da qyzyqty jolda aianbai eńbek etip, bilimdi jas urpaq tárbieleýde zor úles qosyp júrgen Ashan Sovethanuly óziniń eńbekqorlyǵy men, izdenimpazdyǵy men ár janǵa úlgi bolsa kerek. «Jas kelse iske» dep tegin aitylmasa kerekti.
Qýanysh RAHMETOLLAULY
