2023 jylǵy qańtar – 2024 jylǵy tamyz aralyǵynda AHQO-daǵy 10 kriptobirjasynda, 3 kriptobrokerlerde, 1 kripto basqarýshy 8 qazaqstandyq bank arqyly 704 mln AQSh dollary somasyna operatsiialar júrgizildi. AHQO kriptobirjalaryna 100 myńnan astam klient qatysady, olardyń 90%-y bólshek klientter. Memlekettik kirister komitetiniń málimetinshe, 2023 jyly biýdjetke tsifrlyq aktivter indýstriiasynan shamamen 9 mlrd teńge, 2024 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda tsifrlyq maining indýstriiasynan 3,5 mlrd teńge tústi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Bul týraly Ulttyq banktiń "Tsifrlyq qarjy aktivterin retteýdiń ózindik modelin qalyptastyrý úshin ártúrli elderdegi qarjy retteýshileriniń kritpoaktivteri naryǵyn retteý tásilderin taldaý" atty zertteýinde aitylady.
"Qazaqstan qarjy júiesi men ekonomika úshin qaýipterdi barynsha azaitý maqsatynda tsifrlyq aktivterdiń ekojúiesin abailap jáne kezeń-kezeńmen keńeitý strategiiasyn kórsetedi. "Astana" halyqaralyq qarjy ortalyǵy (AHQO) sheńberinde kriptovaliýta ainalymyna ishinara ruqsatty engizý jónindegi Qazaqstannyń tájiribesin tiimdi jáne ýaqtyly dep sanaýǵa bolady. Birinshi kezeńde bul qadam tsifrlyq aktivtermen jumys isteýdiń quqyqtyq jáne retteýshi tetikterin testileý úshin platformany, sondai-aq shekteýli qoljetimdilik jaǵdaiynda retteý praktikasyn ázirleýdi qamtamasyz etti, bul áleýetti táýekelderdi azaitýǵa múmkindik berdi. Mundai birtindep tásil memlekettik organdarǵa kriptovaliýtalardyń qubylmalylyǵyna, aqshany jylystatý múmkindikterine, kiberqaýipke jáne investorlardyń tájiribesizdigine bailanysty táýekelderdi basqarýǵa múmkindik berdi. Bul tsifrlyq aktivter naryǵyn qaýipsiz keńeitýge yqpal etken aqtalǵan sheshim boldy", - deidi zertteý avtorlary.
Alaida, kriptoaktivterge degen qyzyǵýshylyqtyń artýymen qazaqstandyqtar sheteldik alańdar arqyly saýda men investitsiialarǵa belsendi qatysa bastady. Sarapshylardyń baǵalaýy boiynsha 1,5 millionnan astam qazaqstandyq AHQO iýrisdiktsiiasynan tys kriptoaktivterdiń álemdik ainalymyna tartylǵan. Olardyń kópshiligi, ásirese biliktiligi joq investorlar, hakerlik shabýyldarǵa, alaiaqtyq shemalarǵa jáne jalǵan aktivterdi basqarýǵa tap bolady, bul edáýir qarjylyq shyǵyndarǵa ákep soǵady.
"Táýekelderdi azaitý jáne azamattardyń "sur" arnalardan litsenziialanǵan kriptobirjalarǵa kóshýi úshin Qazaqstan aýmaǵynda tiisti infraqurylym qurý talap etiledi. Jańa qaýipsiz qarjy quraldaryna qol jetkizýdi qamtamasyz etý jáne ulttyq retteýshi deńgeiinde olardyń qyzmetin baqylaý men qadaǵalaýdy qosa alǵanda, infraqurylymdyq sýbektilerdiń qyzmetin retteýdi bekitý mańyzdy. Bul kapitaldy shyǵarýdy jáne baqylanbaityn kriptovaliýtalyq alańdar arqyly aqshany jylystatýdy boldyrmaýǵa kómektesedi", delingen zertteýde.
Kriptoaktivter ainalymyn teńgerimdi retteý AQSh, Japoniia, Eýropalyq odaq elderi (Kriptoaktivter naryqtary týraly reglament arqyly – MiCA), Singapýr, Ońtústik Koreia siiaqty elderde, sondai-aq BAÁ, 41 Gonkong jáne basqalary siiaqty arnaiy ekonomikalyq aimaqtarda ainalymǵa ishinara ruqsat etilgen elderde tiimdi jáne ýaqtyly engizildi. Bul elder qarjy júiesi úshin táýekelderdi barynsha azaityp jáne naryqqa qatysýshylardy qorǵaýdy qamtamasyz ete otyryp, kriptoindýstriiada innovatsiialyq tehnologiialardy damytýǵa múmkindik beretin ikemdi jáne oilastyrylǵan rettegish tetikterdi ázirledi.
Braziliia, Argentina, Meksika jáne Venesýela siiaqty jekelegen elder dekriptoaktivterdi teńgerimdi retteýdi endirý áreketterine kóshe bastady. Olar dástúrli qarjy júiesinen kriptovaliýtaǵa ótimdilik aǵyny siiaqty retteýdińjoqtyǵynan týyndaǵan táýekelderdi biledi, bul ekonomikany turaqsyzdandyraalady.
"Bul elder kriptoaktivterdi retteýdi olardyń ekonomikalyq jaǵdaiymen ulttyq múddelerin eskere otyryp, olardy qaýipsiz paidalaný jáne qarjyjúiesine kiriktirý úshin jaǵdai jasaýǵa umtylady", delingen zertteýde.
Ulttyq bank Qazaqstanda kriptoindýstriiany retteýdiń tolyqqandy jáne teńgerimdi rejimin damytý úshin mynadai usynystardy alǵa tartady:
- kriptovaliýtalyq ózindik táýekelderin eskeretin jáne olardyń ekonomikaǵa yqpaldasýyna yqpal etetin "aqyldy retteý" qaǵidattaryn engizý;
- halyqtyń qarjylyq saýattylyǵyn arttyrýǵa nazar aýdarý;
- AML jáne KYC boiynsha esepteýler men túsinikti tetikter men talaptar ázirleý;
- naryqqa qatysýshylar úshin, ásirese investorlar men tutynýshylar úshin qarjylyq táýekelderdi barynsha azaitý maqsatynda quqyqtyq qorǵaýdy qamtamasyz etý;
- naqty aktivter men tsifrlyq qarjy aktivterin tokendeýdi zańnamalyq túrde bekitý, bul ekonomikalyq ósý jáne investitsiialar tartý úshin jańa múmkindikter jasaidy.
