حابارلامادا بۇل جاعداي دەموكراتييانىڭ تٶمەندەگەنٸنٸڭ كٶرٸنٸسٸ رەتٸندە سيپاتتالعان. مەلٸمدەمەدە وپپوزيتسييالىق باق-تىڭ ٷن قاتۋ مٷمكٸندٸگٸ شەكتەلگەنٸ, تٷرلٸ مەكەمەلەر مەن كومپانييالاردىڭ جابىلۋى, ولاردى قوعام الدىندا جەككٶرٸنٸشتٸ ەتٸپ كٶرسەتۋ, جەكە مٷلٸككە زاڭسىز قول سۇعۋ ەرەكەتتەرٸنٸڭ ورىن العانى ايتىلادى.
مەلٸمدەمەنٸ دايىنداعاندار – انگلييا جوعارى سوتىنىڭ بۇرىنعى باسشىسى لورد ۆۋلف, بيرمينگەم زاڭ قاعيدالارى ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى جەنە ۆەنەتسييالىق كوميسسييانىڭ بۇرىنعى مٷشەسٸ سەر جەفري دجوۋەل جەنە كونسەرۆاتورلار پارتيياسىنىڭ پارلامەنت مٷشەسٸ, انگلييا مەن ۋەلستٸڭ بۇرىنعى باس سوليسيتورى (قۇزىرەتتٸ) سەر ەدۆارد گارنە جەنە باق قۇقىقتارى سالاسىنداعى ساراپشى ادۆوكات سارا پەلين قاتارلى بەلگٸلٸ تۇلعالار. مەلٸمدەمە بويىنشا ەدپ-نىڭ (ەدٸلەت جەنە دامۋ پارتيياسى) نەگٸزگٸ ماقساتى: قوعامداعى ەلەۋمەتتٸك توپتار مەن باق ٶكٸلدەرٸن شەتتەتۋ.
بۇعان قوسا مەلٸمدەمەدە «جٷيەلٸ تٷردە ادام قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلعاندىعىنا» بايلانىستى تٷرٸك ٷكٸمەتٸنٸڭ بۇل ٸسٸن ەۋروپا ادام قۇقىقتارى سوتىندا جەنە حالىقارالىق دەڭگەيدە قاراستىرۋدىڭ قاجەتتٸگٸ ۇسىنىلادى.
مەلٸمدەمەنٸ زەرتتەگەن گازەتتٸڭ تۇجىرىمداماسىندا ەدپ كەزەڭٸندە كونستيتۋتسيياعا ٶز مٷددەسٸنە قاراي ٶزگەرٸس ەنگٸزٸپ, سوتتىڭ بەدەلٸ تٷسكەنٸن, عالامتور رەسۋرستارىنا تسەنزۋرا جاساعاندىعىن, سٶز بوستاندىعىنىڭ شەكتەلگەندٸگٸن, سىبايلاس جەمقورلىق بويىنشا ٷكٸمەتكە قارسى باستالعان قىلمىستىق ٸستٸڭ جابىلعاندىعى جەنە تۇتقىندالعان ادامدارعا قۇرمەتسٸزدٸك جاسالعانى ايتىلدى.
40 مىڭ ادام قىزمەتٸنەن بوساتىلدى
مەلٸمدەمەدە 40 مىڭعا جۋىق ادامنىڭ قىزمەتٸنەن الاستاتىلعاندىعى, كٶپتەگەن تۇتقىنداۋ ەرەكەتتەرٸنٸڭ بولعانى تۋرالى ايتىلادى.
كوميسسييا 2013 جىلى تٷركييادا ورىن العان سىبايلاس جەمقورلىق داۋ-دامايدان بەرٸ اتالمىش مەسەلە تٶڭٸرەگٸندە زەرتتەپ-باقىلاۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزٸپ كەلەدٸ. «2005 جىلى ەۋروپالىق وداقپەن رەسمي كەلٸسسٶزدەردٸڭ (وداققا كٸرۋ تۋرالى) ٸسكە اسۋىنان كەيٸن, تٷركيياداعى وقيعالار كەلٸسسٶز بويىنشا بەكٸتٸلگەن رەفورمالارعا قايشى كەلۋدە», — دەپ باياندالادى مەلٸمەتتە.
«Guardian» گازەتٸ اتالمىش مەلٸمدەمەدە بيلٸكتٸڭ تٷركييانىڭ دەموكراتييا ۇعىمىنا سەلكەۋ تٷسٸرگەندٸگٸن اشىپ ايتتى. مەلٸمدەمەدە, ەسٸرەسە, باق پەن قىلمىستىق قۇقىق ٶلشەمدەرٸنە قىسىم جاسالعانى ايتىلادى. راديو مەن تەلەارنالاردى كٷمەندٸ دەپ تابۋ, سوتتىڭ شەشٸمٸنسٸز ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەگٸ ماتەريالدى جويۋ جەنە عالامتور رەسۋرستارىنا بٶگەت جاساۋ سەكٸلدٸ بٸرشاما زاڭبۇزۋشىلىقتار اتاپ ٶتٸلگەن. مىسال رەتٸندە «سامانيولۋ» تەلەارناسىنىڭ باس ديرەكتورى حيداەت كاراجانىڭ ٶتكەن جىلدان بەرٸ «كٷدٸكتٸ» دەپ تۇتقىندا وتىرۋى كٶرسەتٸلدٸ.
مەلٸمدەمە قۇرامىندا «زامان» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى ەكرەم دۋمانلى, حيداەت كاراجامەن قوسا بٸر توپ جۋرناليستەر, بارلىعى 63 ادام جايلى «تەررورلىق ۇيىمعا قاتىسى بار» دەگەن ايىپپەن ٸس قوزعالعان. قۇزىرلى ورگانداردىڭ تۇتقىنداردى بوساتۋ جايلى شەشٸمٸنە قاراماستان, ولاردىڭ ەلٸ كٷنگە دەيٸن قاماۋدا وتىرعاندارىن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
«Guardian» گازەتٸنە سۇحبات بەرگەن مەملەكەتتٸك كەڭەستٸڭ بۇرىنعى باسشىسى سەر ەدۆارد گارنە: «تٷرٸك سوت جٷيەسٸنە ٷلكەن زييان كەلۋدە. حالىقتىڭ وبەكتيۆتٸ سوتقا دەگەن سەنٸمٸ ازايۋدا», – دەدٸ. سونىمەن قاتار گارنە سوڭعى ٷمٸت كونستيتۋتسييالىق سوتتا ەكەنٸن, الايدا ٸستٸڭ كٶپتٸگٸنەن ولاردىڭ بۇل مەسەلەنٸ شەشۋگە قاۋقارسىزدىعىن مەلٸمدەدٸ.
ەۋروپا ادام قۇقىقتارى سوتى تٷركيياعا ٷمٸت ارتپايدى
سەر ەدۆارد گارنەنىڭ ايتۋىنشا, قوزعالعان ٸستەردٸڭ بٸرتالايىنا ەۋروپا ادام قۇقىقتارى سوتىنان (ەاقس) كەڭەس الۋعا بولادى. الايدا تٷركيياداعى بٷگٸنگٸ مەسەلەگە كٶز جٷگٸرتەتٸن بولساق, بۇل جاعدايدىڭ دۇرىستالۋىنا ەش ٷمٸت جوق.
تەك ٶتكەن جىلى تٷركييادان ەاقس-تا جالپى سانى 101 ٸس قارالعاندىعىن, ونىڭ كٶبٸ ستامبۇلدا 2013 جىلى ورىن العان «گەزي» ساياباعى وقيعاسىنا قاتىستى. ەاقس-تا قوزعالعان ٸستەردٸڭ سانى بويىنشا تٷركييا رەسەيدەن كەيٸن ەكٸنشٸ ورىنعا شىعىپ وتىر.
بۇعان قوسا «Guardian» گازەتٸ «جۋرناليستەر مەن جازۋشىلار وداعىنىڭ» حاتشىسى الپ اسلاندوعاننىڭ سٶزٸن كەلتٸرەدٸ: «سوت پەن باق زاڭدى بەلشەسٸنەن باستى. بيلٸك ٶزٸنٸڭ اۆتوريتارلىق ەرەكەتتەرٸن اقتاۋ ٷشٸن «قىزمەت قوزعالىسىنا» جالا جاۋىپ, كٸنەلٸ ەتٸپ كٶرسەتۋدە».
باسپاسٶز بوستاندىعىنا قىسىم جاساپ جاتقان ەردوعان بيلٸگٸ حالىقارالىق قوعامداستىقتار تاراپىنان جٸتٸ باقىلانۋدا. مەلٸمدەمەدە «Vice News» اقپاراتتىق گازەتٸنە قاراستى ەكٸ جۋرناليستٸڭ تۇتقىندالۋى جەنە «كوزا يپەك گرۋپپ» حولدينگٸنە جاسالعان تٸنتۋ سەكٸلدٸ بٸرنەشە وقيعالاردى دەيەك رەتٸندە كەلتٸرەدٸ.
تٷركييا ٷكٸمەتٸ ەاقك (ەۋروپا ادام قۇقىقتىرى كەلٸسٸمٸ) جەنە ادام قۇقىقتارى تۋرالى باسقا كەلٸسٸمدەردٸ دە بۇزۋدا. مەلٸمدەمەدە وپپوزيتسييالىق باق-تىڭ ٷن قاتۋ مٷمكٸندٸگٸ شەكتەلگەنٸ, «گٷلەن قوزعالىسىنا» قاتىستى دەگەن كٷدٸكپەن بٸرنەشە مەكەمەلەر مەن كومپانييالاردىڭ جابىلۋى, جەكە مٷلٸككە زاڭسىز قول سۇعۋ ەرەكەتتەرٸنٸڭ ورىن العانى ايتىلادى.
دەرەككٶز: CIHAN HABER
