بٷگٸن, 2025 جىلعى 20 قازاندا استانادا ەرەكشە قاجەتتٸلٸگٸ بار ادامدارعا ارنالعان ەكٸنشٸ شاحمات وليمپياداسى باستالدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
پاراليمپيادا جاتتىعۋ ورتالىعى وسىناۋ بٸرەگەي وقيعانىڭ ارەناسىنا اينالىپ وتىر. ٸس-شارانى ۇيىمداستىرۋشىلار: حالىقارالىق شاحمات فەدەراتسيياسى (FIDE), قازاقستان شاحمات فەدەراتسيياسى (Kazchess), قر تۋريزم جەنە سپورت مينيسترلٸگٸ, استانا قالاسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ, قر ۇلتتىق پاراليمپيادا كوميتەتٸ. وليمپياداعا Freedom Holding, Freedom شاپاعات قورپوراتيۆتٸك قورى, Air Astana قولداۋ كٶرسەتتٸ.
اشىلۋ سالتاناتىنا مەملەكەتتٸك كەڭەسشٸ ەرلان قارين قاتىستى. ول قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ وليمپيادا قاتىسۋشىلارىنا ارنالعان قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردٸ.
مەملەكەت باسشىسى ٶز جولداۋىندا قازاقستاننىڭ ينكليۋزيۆتٸلٸك قاعيداتىنا نەگٸزدەلگەن شاحماتتى جان-جاقتى دامىتۋ باستاماسىن بەلسەندٸ قولدايتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
بۇل وليمپيادا مەملەكەت تاراپىنان شاحماتقا كٶرسەتٸلٸپ وتىرعان ەرەكشە نازاردىڭ ايعاعى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار تەڭ مٷمكٸندٸكتەر قاعيداتىن تاباندى ٸلگەرٸلەتۋگە دەگەن بەرٸك ۇستانىمىمىزدى دەلەلدەيدٸ, بۇل ٶز كەزەگٸندە ەدٸلەتتٸ قازاقستان تۇجىرىمداماسىنا تولىق ساي كەلەدٸ.
ٶز سٶزٸندە ەرلان قارين سونداي-اق مەملەكەتتٸڭ ەلەۋمەتتٸك ساياساتىندا بارلىق ازاماتتار ٷشٸن تەڭ جاعداي جاساۋعا ەرەكشە مەن بەرٸلەتٸنٸن ايتتى. مٷگەدەكتٸگٸ بار جەنە ەرەكشە بٸلٸم بەرۋ قاجەتتٸلٸكتەرٸ بار ادامدارعا مٷمكٸندٸك جاساۋ ماقساتىندا جٷيەلٸ ەرٸ كەشەندٸ شارالار قابىلدانىپ جاتىر.
وليمپياداعا 29 ەلدٸڭ 34 كومانداسى قاتىسادى. جارىس «تٶرتكە تٶرت» فورماتىندا ٶتەدٸ. كوماندالار ارالاس. ولاردىڭ قاتارىندا ەستۋ, كٶرۋ قابٸلەتٸ بۇزىلعان جەنە تٸرەك-قيمىل اپپاراتى زاقىمدالعان (تقاز) ويىنشىلار بار. ەر كوماندادا كەم دەگەندە بٸر ەيەل بولۋى كەرەك. FIDE رەيتينگٸ بار ەكٸ ويىنشىنىڭ بولعانى جٶن. كوماندا كاپيتانى دا ويناۋى مٷمكٸن. بۇل تۋرالى قازاقستان شاحمات فەدەراتسيياسىنىڭ (Kazchess) باسپاسٶز قىزمەتٸ حابارلادى.
ەۋروپانىڭ نامىسىن 8 كوماندا: پولشا, ۆەنگرييا, گەرمانييا, يزرايل, سولتٷستٸك ماكەدونييا, سەربييا, حورۆاتييا جەنە چەحييا قۇرامالارى قورعايدى. ازييانىڭ 7 ەلٸ: بانگلادەش, ٷندٸستان, ميانما, باە, ٶزبەكستان, فيدە-1 جەنە فيليپپين جارىسقا ٶز كوماندالارىن جٸبەردٸ. سولتٷستٸك جەنە وڭتٷستٸك امەريكادان 7 قۇراما: ارگەنتينا, ۆەنەسۋەلا, كولۋمبييا, پاناما, اقش, چيلي جەنە كۋبا قاتىسادى. افريكادان جارىسقا 5: ەگيپەت, زامبييا, زيمبابۆە, كەنييا جەنە ۋگاندا كومانداسىن جٸبەردٸ. ٷش كوماندا حالىقارالىق قاۋىمداستىققا ٶكٸلدٸك ەتەدٸ: ICCD (ەستۋ قابٸلەتٸ بۇزىلعان), IBCA (كٶرۋ قابٸلەتٸ بۇزىلعان) جەنە IPCA (تقاز). FIDE پرەزيدەنتٸ ەكٸ كوماندانى: قازاقستان ICCD جەنە فيدە-2 ۇسىندى. جارىستى قابىلداۋشىلار ەكٸ قۇرامانى: قازاقستان-1 جەنە قازاقستان-2 قاتىستىرادى.
پولشا تۋرنيردٸڭ فاۆوريتٸ بولىپ ەسەپتەلەدٸ. ونىڭ ويىنشىلارىنىڭ ورتاشا رەيتينگٸ — 2296. قۇرامى 2023 جىلى جەڭٸسكە جەتكەن قۇراممەن بٸردەي دەرلٸك: گروسسمەيستەر مارتسين تازبير (2516), FIDE شەبەرٸ مارتسين مولەندا (2370), FIDE شەبەرٸ پاۆەل پەكەلنىي (2308), ەيەلدەر اراسىنداعى FIDE شەبەرٸ ليليانا لەشنەر (1991) جەنە ميحال ۆوليانسكيي (1990). يزرايل قۇراماسى دا مىقتى (ورتاشا رەيتينگٸ 2189). كٶشباسشىسى — گروسسمەيستەر يەگۋدا گريۋنفەلد (2368). قازاقستان ICCD (رەيتينگٸ 1930) كومانداسىندا FIDE شەبەرٸ سەرٸك سۇلتانوۆ (2183), يۋريي بيبيكوۆ (1995), FIDE شەبەرٸ مۇرات جٷنٸسوۆ (1952), ەڭلٸك ەگەمباەۆا (1591) جەنە باقىتجان نۇراق (1454) بار. قازاقستان-1 (رەيتينگٸ 1905) قۇرامىندا FIDE شەبەرٸ ۆيكتور ماكسيمەنكو (2148), امانگەلدٸ ناۋرىزعاليەۆ (1931), ساماجان كەتتەبەكوۆ (1903), ماكسيم روجكوۆ (1734) جەنە نينا جۋكوۆسكايا (1639) بار. قازاقستان-2 (رەيتينگٸ 1844) — ەڭ جاس كوماندا. ونىڭ قۇرامىندا ەلٸمجان اياپوۆ (2011), مارات قوجامۇراتوۆ (1884), نۇرعيسا قۋانىشۇلى (1838), ەرلان نۇرحاەۆ (1835) پەن ايعانىم قامباروۆا (1643) بار. بۇل كوماندانىڭ ساپىندا وينايتىن كٶرۋ قابٸلەتٸ بۇزىلعان يۋنيورلار اراسىنداعى 2024 جىلعى ەلەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جٷلدەگەرٸ 12 جاسار نۇرعيسا قۋانىشۇلىنىڭ ورنى ەرەكشە.
تۋرنير 25 قازانعا دەيٸن جالعاسادى. العاشقى بەس تۋر 20-24 قازان ارالىعىندا ٶتەدٸ. التىنشى تۋر 25 قازاندا باستالادى. 25 قازاننىڭ كەشٸندە ماراپاتتاۋ جەنە جابىلۋ رەسٸمٸ ٶتەدٸ.
قازاقستان شاحمات فەدەراتسيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ تيمۋر تۋرلوۆ تۋرنيردٸڭ ماڭىزىن اتاپ كٶرسەتتٸ:
«حالىقارالىق شاحمات فەدەراتسيياسىنىڭ باستاماسىمەن 2025 جىل ەلەۋمەتتٸك شاحمات جىلى دەپ جارييالاندى. بۇعان زور ەلەۋمەتتٸك سۇرانىس بولدى. قازاقستان بۇل باستامانى قولدادى. مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن جەنە قوعامدىق ۇيىمدارمەن بٸرگە بٸزدٸڭ فەدەراتسييا ٸسكە اسىرعان كٶپتەگەن جوبا شاحماتتىڭ ەرەكشە كٶڭٸل بٶلۋدٸ قاجەت ەتەتٸن جانداردى بٸرٸكتٸرەتٸنٸن, شابىتتاندىراتىنىن جەنە قولداۋ كٶرسەتەتٸنٸن انىق ەتتٸ. مٸنە بٷگٸن قازاقستان ەرەكشە قاجەتتٸلٸگٸ بار ادامدارعا ارنالعان ەكٸنشٸ بٷكٸلەلەمدٸك شاحمات وليمپياداسىن قابىلداپ جاتىر. بۇل تۋرنيردٸڭ كٷشتٸ مۋلتيپليكاتيۆتٸ ەسەرٸ بولاتىنىنا سەنٸمٸمٸز كەمٸل. ول ينكليۋزييا تاقىرىبىنا نازار اۋدارادى, بەرٸمٸزدٸ جاڭا باستامالار جاساۋعا شابىتتاندىرادى جەنە ەڭ باستىسى, ادامنىڭ ٶزٸنە جەنە ٶز مٷمكٸندٸگٸنە سەنٸمدٸلٸكتٸڭ ونداعان جاڭا مىسالىن دٷنيەگە كەلتٸرەدٸ».
2026 جىل بٸلٸم بەرۋدەگٸ شاحمات جىلى دەپ جارييالاندى
بٷگٸن استانادا وليمپيادا شەڭبەرٸندە تاعى بٸر ماڭىزدى وقيعا بولدى: NGS مەكتەبٸندە FIDE (حالىقارالىق شاحمات فەدەراتسيياسى) مەن ISCF (حالىقارالىق مەكتەپ شاحماتى فەدەراتسيياسى) مەموراندۋمعا قول قويىپ, 2026 جىلدى بٸلٸم بەرۋدەگٸ شاحمات جىلى دەپ جارييالادى. اتالمىش قۇجات بٷكٸل ەلەمدە مەكتەپ شاحماتىن دامىتۋ باعىتىنداعى بٸرلەسكەن كٷش-جٸگەردٸ نىعايتادى. بۇل قادام حالىقارالىق بٸلٸم بەرۋ جەنە ينكليۋزيۆتٸ باستامالارعا نەگٸز بولادى. مۇنداعى ماقسات — زيياتكەرلٸك سپورتتى كەڭٸنەن تاراتۋ جەنە بٸلٸم بەرۋ قۇندىلىقتارىن ٸلگەرٸلەتۋ.
ٸس-شاراعا FIDE پرەزيدەنتٸ اركاديي دۆوركوۆيچ, قازاقستان جەنە حالىقارالىق مەكتەپ شاحمات فەدەراتسييالارىنىڭ پرەزيدەنتٸ تيمۋر تۋرلوۆ جەنە FIDE باسقارما تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى دانا رەيزنيەتسە قاتىستى. ولار كەلەسٸ جىلعا ارنالعان جوسپارى تۋرالى ايتىپ بەردٸ. مەكتەپ شاحماتى جىلى شەڭبەرٸندە مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىندا قۇرلىقتىق چەمپيوناتتار ٶتەدٸ, بۇل بٸلٸم بەرۋ باستامالارىن دامىتۋعا جەنە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا باعىتتالعان جىلدىڭ باستى وقيعالارى بولماق.
جارىستىڭ قورىتىندى كەزەڭٸ – قۇرلىق بٸرٸنشٸلٸكتەرٸنٸڭ جەڭٸمپازدارى باس قوساتىن سۋپەرفينال. ول 2026 جىلعى ەلەمدٸك مەكتەپ شاحماتى باعدارلاماسىنىڭ شارىقتاۋ شەگٸ بولادى.
وليمپيادانىڭ ٶتكٸزٸلۋٸ جەنە مەموراندۋمعا قول قويىلۋى شاحماتتىڭ ينكليۋزييا مەن بٸلٸم الۋ ٷشٸن اسا ماڭىزدى ەكەندٸگٸن باسا كٶرسەتەدٸ.
استانا حالىقارالىق شاحمات باستامالارىنىڭ ورتالىعى رەتٸندەگٸ ٶزٸنٸڭ رٶلٸن تاعى دا دەلەلدەدٸ.
ەسكە سالايىق, العاش رەت ەرەكشە قاجەتتٸلٸگٸ بار ادامدارعا ارانالعان شاحمات وليمپياداسى 2023 جىلعى 29 قاڭتاردان 5 اقپانعا دەيٸن سەربييا استاناسى بەلگرادتا ٶتتٸ. وعان 26 كوماندا قاتىسىپ, بارلىق 6 ماتچتا ۇتقان مىنا قۇرامداعى پولشا قۇراماسى جەڭٸمپاز اتاندى: GM مارتسين تازبير (2507), FM مارتسين مولەندا (2381), پاۆەل پەكەلنىي (2230), IM پيوتر دۋكاچەۆسكيي (2131) جەنە كاپيتان IM ياتسەك ستاحانچيك (2189).
4 كوماندالىق ۇپاي (+1=2–3) جەنە 9½ جەكە ۇپاي جيناعان قازاقستان قۇراماسى 23-شٸ ورىنعا يە بولدى. ول مىنا قۇرامدا ويناعان ەدٸ: FM سەرٸك سۇلتانوۆ (2266), سەرٸك ماكلۋشوۆ (0), ەدٸلحان قوجابەكوۆ (1939) پەن نينا جۋكوۆسكايا (1474) جەنە كاپيتان مەيٸربەك نٷسٸپباەۆ.
