- ابايدىڭ سٸزدٸڭ ٶمٸرٸڭٸزدەن الاتىن ورنى قانداي?
- ەندٸ 150 جىلدان كەيٸنگٸ ۇرپاق ابايدى قالاي قابىلدايدى دەپ ويلايسىز?
رەداكتسييادان: وسىدان 25 جىل بۇرىن ابايدىڭ 150 جىلدىعى قارساڭىندا قازاقتىڭ يگٸ-جاقسىلارى ٸلگەرٸدەگٸ ەكٸ ساۋالعا جاۋاپ بەرٸپ, ويىن ورتاعا سالعان ەكەن. ەكٸ اپتا بويى كٸتاپحانادا قونىپ, ارحيۆ اقتارعان «قالا مەن دالا» تٸلشٸسٸ اباي تۋرالى سوڭعى شيرەك عاسىردا جارىق كٶرگەن قۇندى دٷنيەلەردٸ توپتاستىرىپ قايتقان ەدٸ. سولاردىڭ العاشقىسىن نازارىڭىزعا ۇسىنامىز.
تٶلەن ەبدٸك, جازۋشى:
«قازاقتىڭ بٷكٸل تٸرشٸلٸگٸندە اباي قامتىماعان سالا جوق»
- يسپان حالقىنىڭ ماقالى بار: «ەركٸم جەرمەڭكەنٸ العان زاتىنا قاراپ باعالايدى» دەگەن. ابايدان دا ەركٸم ٶزٸنە كەرەگٸن الادى.
راس, ۇلى اقىننىڭ «يت مارجاندى نە قىلسىن» دەگەن اۋىر سٶزٸ بار. بەلكٸم, قازاقتىڭ بٷكٸل رۋحاني ەلەمٸن, مەدەنيەتٸن جوققا شىعارىپ, ونىڭ (ابايدى تۋدىرعان) قازاق حالقىنىڭ ەلدٸگٸنە كٷمەن كەلتٸرەتٸن مەڭگٷرتتەردٸڭ دٷنيەگە كەلەتٸنٸن كٷنٸ بۇرىن سەزٸپ ايتتى ما ەكەن بۇل سٶزدٸ, كٸم بٸلسٸن?
اباي جىرىنان سۋسىنداپ كٶرمەگەندەرگە, سۋسىنداعىسى دا كەلمەيتٸندەرگە «قۇداي اياسىن» دەيٸك.
بٸز ٷشٸن اباي تەك قانا ۇلى اقىن, عۇلاما ويشىل ەمەس, مويىنعا تاققان بويتۇمارداي قاشاندا قاسىندا جٷرەتٸن ٶمٸرلٸك ۇستاز, رۋحاني كٶسەم.
قازاقتىڭ بٷكٸل تٸرشٸلٸگٸندە اباي قامتىماعان سالا جوق. پەندەلٸك كٷنكٶرٸستەن باستاپ, ادامگەرشٸلٸك, پاراسات بيٸگٸنە دەيٸنگٸ ۇلان-عايىر رۋحاني كەڭٸستٸكتە اياعىڭدى باسساڭ ابايعا تٸرەلەسٸڭ.
ەسٸرەسە, بٷگٸنگٸ جاڭا دەستٷردەگٸ مەملەكەتتٸك, ۇلتتىق قالىپتاسۋ پروتسەستەرٸ جٷرٸپ جاتقان كەزدە, ابايدىڭ ەر جولى التىنعا بەرگٸسٸز. ەل بولۋ ٷشٸن, جۇرت بولۋ ٷشٸن نە كەرەك, نە ٸستەۋ كەرەك – ۇلى اقىن سونىڭ بەرٸن ايتقان.
مەسەلەن, «ەسەكتٸڭ ارتىن جۋساڭ دا, مال تاپ» دەگەن سٶزدەرٸنٸڭ بٷگٸنگٸ زامانعا تۋرا كەلٸپ تۇرعانىنا قالاي تاڭعالماسسىڭ!
ال «بٸرٸڭدٸ قازاق, بٸرٸڭ دوس. كٶرمەسەڭ ٸستٸڭ بەرٸ بوس» دەگەن سٶزٸن ۇلتتىق پروگراممامىز دەپ ۇعۋىمىز كەرەك.
اباي بٸزگە بارلىق ٸستە دە ٷلگٸ. ەلدٸ, حالىقتى سٷيۋدٸڭ دە ٷلگٸسٸن اباي كٶرسەتتٸ.
ول پايعامبار جاسىنا جەتپەگەن از عۇمىرىن ۋايىم-قايعىمەن, زارلاۋمەن ٶتكٸزدٸ. كٸم ٷشٸن زارلادى? ٶزٸ ٷشٸن بە? جوق, قارا باسىن ويلاسا, ابايدا بەرٸ بولدى, دەۋلەت تە, داڭق تا, قۇرمەت تە. ول ەڭ الدىمەن ەلٸن ويلادى.
باقىتسىز حالقىنا جانى اشىعاندىقتان جانى جارالى ەدٸ. شىن ازامات ٶز حالقىنىڭ دەرتٸمەن دەرتتەنبەي, ونىڭ قاسٸرەتٸنە شومىلماي تۇرا الماس ەدٸ.
قىسقاسى, اباي مۇراسى بٸزدٸڭ رۋحاني بايلىعىمىز عانا ەمەس, حالقىمىزدىڭ بولاشاعىن ايقىندايتىن ۇلتتىق يدەولوگييامىز.
وسىدان كەيٸن ابايدى مەنٸڭ ٶمٸرٸمنەن الاتىن ورنى قانداي ەكەنٸ ٶزٸنەن-ٶزٸ تٷسٸنٸكتٸ عوي دەپ ويلايمىن.
- ادام حالىقتىڭ مٷددەسٸن ەكٸ جاعدايدا ساتۋى مٷمكٸن: بٸرٸ – شٷرٸپپەسٸ قايىرىلماعان مىلتىقتىڭ اۋزى كەۋدەگە تٸرەلٸپ تۇرعان جاعدايدا, ەكٸنشٸسٸ – ەل امان, جۇرت تىنىشتا, ۇرماي-سوقپاي, ٶز ەركٸڭمەن.
بٸرٸنشٸسٸ – شىبىن جاندى قييا الماعاندىقتان, قورىققاننان, ەكٸنشٸسٸ – حالىقتىڭ بولاشاعىنا سەنبەگەندٸكتەن.
اباي ايتادى: «جاماندىقتى كٸم كٶرمەيدٸ? ٷمٸت ٷزبەك – قايراتسىزدىق. دٷنيەدە ەشنەرسەدە بايان جوق ەكەنٸ راس, جاماندىق تا قايدان بايانداپ قالادى دەيسٸڭ? قارى قالىڭ قاتتى قىستىڭ ارتىنان كٶگٸ قالىڭ, كٶلٸ مول جاقسى جاز كەلمەۋشٸ مە ەدٸ» دەپ. وسى جولداردا حالىقتىڭ بولاشاعىنا دەگەن قانشالىقتى ٷلكەن سەنٸم جاتىر.
اباي سەنگەن بولاشاققا مەنٸڭ سەنبەسكە تٸپتٸ حاقىم جوق.
150 جىلدان كەيٸنگٸ ۇرپاقتىڭ ابايدى بٸزدەن دە گٶرٸ جاقسىراق تٷسٸنەتٸنٸنە, تٷسٸنٸپ قانا قويماي, ابايدىڭ ايتقانىن ٸستەيتٸن دەرەجەگە كٶتەرٸلەتٸنٸنە مەن ەش كٷمەن كەلتٸرمەيمٸن.
تەگٸندە ادامنىڭ ساناسىن قاتتى ۋلايتىن نەرسە – ەلدٸڭ ٶزگە ەلگە تەۋەلدٸ بولعانى. بوستاندىق جوق جەردە ازاماتتىق سانا دا دامي المايدى. بٸزدٸڭ دە سانامىزدان ەلٸ كٷنگە دەيٸن وتارلاۋ ساياساتىنىڭ سالقىنى كەتپەي جاتقان سەكٸلدٸ. ال 150 جىلدان كەيٸنگٸ ۇرپاق مٷلدە ازات ۇرپاق. ولاردىڭ ويى دا, سەزٸمٸ دە ازات. ۇلى ابايدىڭ قادٸرٸنە بٸر جەتسە, سولار جەتەدٸ.
(جالعاسى بار)
