ەلەمدە ارۋاقتارىن سىيلامايتىن حالىق جوق, سونىڭ ٸشٸندە بۇل قازاقتارعا دا تەن قاسيەت.
ارحەولوگييالىق قازبا جۇمىستارى ەكٸ مىڭ جىلدان استام ۋاقىت بويى جٷرگٸزٸلٸپ كەلە جاتقان ادامزات قوعامىنداعى تاريحي قاجەتتٸلٸكتەردەن تۋعان شارالاردىڭ بٸرٸ.
سەبەبٸ, كەز-كەلگەن حالىق, ٶزٸنٸڭ دامۋ دەڭگەيٸنٸڭ بٸر تاريحي كەزەڭٸنە جەتكەندە, ٶزٸنٸڭ قاشان, قايدان شىققانىن, اتا-بابالارىنىڭ كٸم ەكەنٸن, ولاردىڭ قانداي مەدەني قۇندىلىقتار جاساعانىن, باسقا ٶركەنيەتتەردەن ٶزدەرٸنٸڭ ەرەكشەلٸكتەرٸن, بولمىسىن تانۋعا ۇمتىلۋعا تىرىسادى.
بٸزدٸڭ مىڭداعان جىلدىق تاريحىمىزدىڭ, ياعني, كٶنە جەنە ورتاعاسىرلىق كەزەڭدەرٸ تۋرالى عىلىمي دەرەكتەردٸ تەك قانا ارحەولوگييا عىلىمى بەرە الادى. سوندىقتان دا, بٸز كٶنە جەنە ورتاعاسىرلىق تاريحىمىزدى قالپىنا كەلتٸرۋ ٷشٸن قازاق دالاسىنىڭ بارلىق تٷپكٸرلەرٸندە زەرتتەۋلەر جٷرگٸزۋگە تيٸستٸمٸز.
قازبا جۇمىستارىنىڭ نەتيجەلەرٸ, مەكتەپ وقۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرگە ارنالعان وقۋلىقتارعا كٸرٸپ, سول ارقىلى حالقىمىزدىڭ تاريحى تەرەڭ, مەدەنيەتٸ باسقا كٶرشٸ حالىقتاردان, ٶركەنيەتتەردەن ەشقانداي كەم ەمەس, كەرٸسٸنشە, ەرتٷرلٸ كەزەڭدەردە ٶزٸنٸڭ تاريحي, تابيعي ورتالارىنا بەيٸمدەلگەن ەرەكشە ٶركەنيەت جاساعانىن كٶرسەتٸپ وتىر.
ولاي بولسا, كٶكجىرا اۋىلى تۇرعىندارىنىڭ اتىنان جازىلعان حات ەموتسيياعا قاتتى بەرٸلگەن, ەل اراسىندا الاۋىزدىق تۋعىزۋعا باعىتتالعان ٶرەسكەل قاتە ەرەكەت.
2018 جىلى ەلەكە سازىندا باستالعان ارحەولوگييالىق قازبالاردىڭ سەبەپتەرٸنٸڭ بٸرٸ - ول ەرتٷرلٸ پيعىلى جامان توپتاردىڭ وسى جەردە كٶنە وبالاردى توناپ, ولاردان شىققان زاتتاردى ساتىپ جٷرگەندەرٸ تۋرالى كٶپتەگەن مەلٸمەتتەر, سوناۋ ەكٸ مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىنان باستاپ بەلگٸلٸ بولا باستادى.
سوندىقتان دا, وسىنداي زاڭسىز ەرەكەتتەرگە توسقاۋىل جاساپ, تاريحي قۇندىلىقتاردى ساقتاپ قالۋ ماقساتىندا, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ دانيال كەنجەتايۇلى احمەتوۆ رەسپۋبليكادان ارحەولوگ مامانداردى ارنايى شاقىرىپ, ەسكەرتكٸشتەردٸ قورعاپ قالۋ ماقساتىندا ٷلكەن جۇمىستارعا جان-جاقتى جول اشىپ بەردٸ.
تابيعاتتا, بۇدان دا زور اپاتتار جۇمىر جەردە بۇرىن دا بولعان, سونىڭ ٸشٸندە كٶكجىرادا دا قازبا جۇمىستارى باستالعانعا دەيٸن دە بولعان. ولاردان ساقتانۋ, الدىن-الۋ, تٶتەنشە جاعدايلارمەن شۇعىلداناتىن مەكەمەنٸڭ قۇزىرەتتٸلٸگٸندە.
قازبا جۇمىستارى جٷرگٸزٸلگەن نىسانالاردا ەشقاشاندا ادامنىڭ, مالدىڭ سٷيەكتەرٸ شاشىلمايدى, كەرٸسٸنشە, تالداپ, جينالىپ الىنادى. سەبەبٸ, ولار تاريحي زەرتتەۋلەردەگٸ اسا قۇندى دەرەككٶز بولىپ تابىلادى. ولاردى ارنايى ماماندار – انتروپولوگتار, پالەوگەنەتيكتەر جەنە پالەوزوولوگتار زەرتتەيدٸ.
قازبا جۇمىستارىن باستار الدىندا, مٸندەتٸ تٷردە قۇرباندىق شالىنىپ, قۇران باعىشتالادى. جۇمىس اياقتالعاننا كەيٸن, نىسانالاردىڭ بارلىعى قايتادان جابىلادى. اسا قۇندى ەسكەرتكٸشتەر, اسپان استىنداعى مۋزەيلەرگە اينالادى, ولاردىڭ جوبالارى جاسالۋدا.
ەلەكەدە تابىلعان قۇندىلىقتار, قازاقستاننىڭ عىلىمى مەن مەدەنيەتٸنٸڭ سوڭعى كەزدەگٸ ەڭ ٸرٸ جەتٸستٸكتەرٸ رەتٸندە, ەلەمنٸڭ بەلگٸلٸ قالالارى مەن مۋزەيلەرٸندە كٶرمەگە قويىلىپ, حالقىمىزدىڭ يگٸلٸگٸنە ٶز قىزمەتٸن اتقارۋدا.
تٶلەۋباەۆ ەبدەش تەشكەنۇلى- ەل-فارابي اتىنداعى قۇۋ پروفەسسورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى;
ساماشەۆ زەينوللا ساماشۇلى– تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور;
وماروۆ عاني قاليحانۇلى– ەل-فارابي اتىنداعى قۇۋ ارحەولوگييا كافەدراسىنىڭ دوتسەنتٸ, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى;
ٷمٸتقاليەۆ ۇلان – تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ ارحەولوگييا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشٸسٸ;
چوتباەۆ ايدوس – ارحەولوگ, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, ە.مارعۇلان اتىنداعى ارحەولوگييا ينستيتۋتىنىڭ قىزمەتكەرٸ;
كاريەۆ ەلدوس ماقساتۇلى– س.امانجولوۆ اتىنداعى شقو ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ اعا وقىتۋشىسى.
