كەشە, ياعني 14 قاراشادا رەسەيدٸڭ بيرجادان تىس نارىعىندا 1 اقش دوللارىنىڭ قۇنى 100,2 رۋبلدٸ قۇراپ, ٶسٸم بويىنشا بيىلعى جوعارى شەكتٸ يگەردٸ. سول-اق ەكەن, رەسەيلٸكتەر اقشا ٶتكٸزۋ ورىندارىنا لاپ قويدى, سٶيتٸپ قولدارىنداعى امەريكالىق ۆاليۋتادان جاپپاي قۇتىلۋعا تىرىسۋدا. دوللاردى قۇنسىزدانىپ جاتقان رۋبلگە ايىرباستاۋ رەسەيلٸكتەر ٷشٸن نەگە كەرەك بولدى? بۇل ساۋالدىڭ جاۋابىن Dalanews.kz سايتىنان وقىپ-بٸلە وتىرىڭىزدار.
دوللار نەگە كٷش الدى?
"بسك مير ينۆەستيتسييا" قور نارىعىنىڭ ساراپشىسى ميحايل زەلتسەر باعامنىڭ شارىقتاۋ شەگٸنە جەتۋٸن ٶزگە ۆاليۋتالارعا قاتىستى عالامدىق دەڭگەيدە دوللاردىڭ نىعايۋى تٷرتكٸ ەكەنٸن ايتادى.
"سونداي-اق بۇل - اقش-تاعى سايلاۋ نەتيجەسٸ, اقش فەدەرالدى رەزەرۆٸ بەلگٸلەيتٸن باستى سىياقى مٶلشەرلەمەسٸنٸڭ تٶمەندەۋ ىقتيمالدىلىعىنىڭ كٶرٸنٸسٸ. دەگەنمەن نارىقتا سپەكۋلياتيۆتٸك كٶرٸنٸس تە بايقالادى. سوندىقتان الدا دوللار باعامى اپتىعىن باسىپ, سەل تٶمەندەۋٸ مٷمكٸن", دەپ ونىڭ سٶزٸن "كاپيتالى سترانى" رەسەيلٸك سايتى كەلتٸرەدٸ.
رەسەيلٸكتەردٸڭ دوللاردان قۇتىلۋعا تىرىسۋداعى ٷش سەبەبٸ
جالپى, ٶتكەن ايدا, قازٸرگٸ دوللار قىمباتتاپ جاتقاندا دا رەسەيلٸكتەر اقش دوللارىن جاپپاي ساتۋمەن بولعان. مىسالى, DEITA.RU سايتىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, قازان ايىندا رەسەيلٸكتەر 55 ملرد رۋبلدٸڭ دوللارىن ساتقان.
ساراپشىلار مۇنىڭ ٷش تٷرلٸ سەبەبٸ بارىن بولجايدى.
بٸرٸنشٸدەن, بۇعان ورتالىق بانكتٸڭ سىياقى مٶلشەرلەمەسٸنە قاتىستى ساياساتى ەسەر ەتۋدە. جەرگٸلٸكتٸ حالىققا اقشاسىن بانكتە قازٸر دوللار ەمەس, رۋبل تٷرٸندە ۇستاۋ تيٸمدٸ. دەگەنمەن قازٸر نەسيەنٸ الدىن الا جابۋ جاعدايى سيرەگەن. نەسيەسٸ بار رەسەيلٸكتەردٸڭ دەپوزيتتە ساقتاپ وتىرعان اقشاسى دا بار. ولار ەكٸ-ٷش جىل بۇرىنعى كەزدەگٸدەي جيناعان جيناعىن نەسيەنٸ جابۋعا باعىتتامايدى.
ەكٸنشٸدەن, رەسەيدە دوللار بانكنوتىن ٶتكٸزۋ قيىنداعان.رەسەيلٸكتەردٸڭ تەك ەل ٸشٸندە عانا ەمەس, شەتەلدە دە امەريكالىق ۆاليۋتانى ٶتكٸزە الماي ەۋرەگە تٷسٸپ جاتاتىن كەزدەرٸ بولادى. شەتەلدە مۇنى اقشاڭ مىجىلىپ قالعان نەمەسە وسىعان ۇقساس تاعى باسقا سەبەپتەردٸ العا تارتاتىن كٶرٸنەدٸ. بۇعان قاتىستى تٷسٸنٸكتەمە بەرگەن رف قارجى مينيسترلٸگٸ "بۇل ارادا مەسەلە امەريكالىق ۆاليۋتادا ەمەس, رەسەي ازاماتتىعىندا ەكەنٸن" ايتقان. ۆەدومستۆو بۇل تٷرٸمەن شەتەل بانكتەرٸ الدا رەسەي ازاماتتارىنا قىزمەت كٶرسەتۋدٸ مٷلدە دوعارۋى مٷمكٸن دەپ توپشىلايدى. سول سەبەپتٸ مينيسترلٸكتٸڭ ٶزٸ ەل ازاماتتارىنا دوللاردى رۋبلگە ايىرباستاپ, ال جيناقتى بانك دەپوزيتٸندە ساقتاۋعا كەڭەس بەرگەن. ال ساراپشىلار بۇل اراداعى مەسەلە بانكنوتتىڭ ەسكٸلٸگٸندە ەكەنٸن ايتادى. رەسەيلٸك جەنە شەتەلدٸك بانكتەر دوللاردىڭ ەسكٸ كۋپيۋروسىن ونىڭ جالعاندىعى قاۋپٸنٸڭ جوعارى بولۋىنا بايلانىستى ايىرباستاي بەرمەيدٸ, ونىڭ ٷستٸنە ونى ايىرباستايتىنداي جەرگٸلٸكتٸ بانكتەردە جاڭا بانكنوت جوق.
"رەسەيگە قارسى سالىنعان سانكتسييالارعا بايلانىستى رەسەيلٸك بانكتەر قازٸر شەتەلگە دوللاردى اقشالاي جٸبەرە المايدى, سەيكەسٸنشە جاڭاسىن دا كەرٸ الا الماي وتىر. سوندىقتان بۇل رەتتە اقشا ايىرباسىندا پروبلەما تۋىنداۋدا. ەگەر ونى ازاماتتارىمىز جاقىن ماڭداعى ٶزگە ەلدەردە ايىرباستايىن دەسە, باعام ايىرماشىلىعىنا بايلانىستى بەرٸبٸر "جەلٸنٸپ قالادى", دەپ "كاپيتال سترانى" رەسەيلٸك باسىلىمى قارجىگەر لازار بادالوۆتىڭ سٶزٸن كەلتٸرەدٸ.
ٷشٸنشٸدەن, رەسەيلٸكتەر ٷشٸن امەريكالىق ۆاليۋتانى ۇزاقمەرزٸمدٸ جيناق رەتٸندە ۇستاۋدىڭ ٶزٸ بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە قاۋٸپتٸ. ٶيتكەنٸ سانكتسييانىڭ استىندا قالعان, ەكونوميكالىق سوعىس جاعدايىنداعى رەسەيدە امەريكالىق ۆاليۋتاعا قاتىستى قانداي دا بٸر شەكتەۋ رەسەيدٸڭ ٶز تاراپىنان, سول سەكٸلدٸ قارسى تاراپتان دا كەز كەلگەن ۋاقىتتا تۋىنداۋى مٷمكٸن. رەسەيلٸكتەر مۇنى ٸشتەي جاقسى بٸلٸپ, الدىن الا قام جاساۋعا تىرىسادى, ەرينە.
رەسەي ەكونوميكاسىندا بۇدان دا ٷلكەن قيىندىقتار بار
"رەسەي ەكونوميكاسى قۇلدىراپ, ال كەسٸپورىندارى بانكروتتتىق جاعدايدا". بۇل تۋرالى ٷكٸمەتكە جاقىن رەسەيلٸك ساراپشىلاردىڭ ٶزٸ دابىل قاعىپ, ايتۋدا. ولار ورتالىق بانكتەن باستى سىياقى مٶلشەرلەمەسٸن تٶمەندەتۋدٸ سۇرايدى. الايدا, بۇل قازٸرگٸ جاعدايدا,تٸپتٸ مٷمكٸن ەمەس. ەاەو-عا مٷشە قازاقستاننىڭ رەسەيدەن "ينفياتسييانى يمپورتتاپ" الاتىن ەدەتٸ بارشاعا مەلٸم. ونسىز دا 2025 جىلى ٷش داعدارىسپەن بەت-بەت كەلمەك قازاقستانعا بۇل قوسىلسا, الداعى جاعدايدىڭ قانداي بولاتىنىن ەلەستەتۋدٸڭ ٶزٸ قيىن...
