قازاقستاندا تۇرعىندار ٶمٸرٸنٸڭ تٷرلٸ سالالارىن تسيفرلى ترانسفورماتسييالاۋ بويىنشا جۇمىس جالعاسۋدا. 2024 جىلدىڭ 6 ايىندا تسيفرلاندىرۋ جەنە يننوۆاتسييالىق دامۋ سالاسىندا ٸلگەرٸلەۋشٸلٸككە قول جەتكٸزٸلدٸ. نەگٸزگٸ جەتٸستٸكتەردٸڭ قاتارىندا ەلەكتروندى مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر سانىن ۇلعايتۋ, جاڭا تسيفرلىق شەشٸمدەر مەن پلاتفورمالاردى ەنگٸزۋ, سونداي-اق IT جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ سالاسىنداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ بار, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
قر تسدياٶم قىزمەتٸنٸڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتاعى نەتيجەسٸ تۋرالى تولىعىراق PrimeMinister.kz سايتى رەداكتسيياسىنىڭ شولۋىنان بٸلە الاسىزدار.
بايلانىس ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ
قازاقستاندا وپتيكالىق-تالشىقتى بايلانىس جەلٸلەردٸ (وتبج) كەڭەيتۋدەن باستاپ جاڭا تەحنولوگييالار مەن زاڭنامالىق ٶزگەرٸستەردٸ ەنگٸزۋگە دەيٸنگٸ بايلانىس ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ بويىنشا بەلسەندٸ جۇمىس جالعاسۋدا. وتبج بويىنشا جوبانى ٸسكە اسىرۋ 1,2 مىڭنان استام اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردٸ قوسۋعا جەنە 3,7 مىڭ مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن بيۋدجەتتٸك مەكەمەلەر ٷشٸن كەڭ جولاقتى ينتەرنەت-قىزمەتتەرگە قول جەتكٸزۋدٸ قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ. جاڭا جەلٸلەردٸڭ جالپى ۇزىندىعى 20 مىڭ كم-دەن استى, بۇل كوممۋنيكاتسييا ينفراقۇرىلىمىن ايتارلىقتاي جاقسارتتى.
تەحنولوگييالىق جەتٸستٸكتەر قاتارىندا 20 قالادا 918 بازالىق ستانساسى بار 5G جەلٸسٸن ٸسكە قوسۋ, سونداي-اق 4,8 مىڭ اۋىلدىڭ كەڭ جولاقتى ينتەرنەتكە قول جەتكٸزۋٸن قامتاماسىز ەتۋ بار. جاڭا نورماتيۆتٸ تالاپتاردىڭ ەنگٸزٸلۋٸ ساپاسىز قىزمەتتەردٸڭ سانىن ازايتۋ ارقىلى بايلانىس قىزمەتتەرٸنٸڭ ساپاسىن ارتتىردى, ال انتيفرود جٷيەسٸن ەنگٸزۋ الاياقتاردان تٷسەتٸن قوڭىراۋلار سانىن ازايتتى.
قىزمەتتەردٸ تسيفرلاندىرۋ جەنە قول جەتٸمدٸ ەتۋ
قر تسدياٶم «ەلەكتروندى ٷكٸمەتتٸ» دامىتۋدى جالعاستىرۋدا. قازٸرگٸ ۋاقىتتا بارلىق مەملەكەتتٸك قىزمەتتٸڭ 93,3%-ى ەلەكتروندى تٷردە ۇسىنىلادى, ونىڭ 86%-ىنا سمارتفون ارقىلى قول جەتكٸزٸلگەن. «eGOV Mobile» موبيلدٸ قوسىمشاسى مەن 56 قىزمەتكە قول جەتكٸزٸلگەن سىرتقى پلاتفورمالار ارقىلى بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتا 35 ملن قىزمەت كٶرسەتٸلدٸ. بۇل تسيفرلاندىرۋدىڭ جوعارى دەڭگەيٸن جەنە قازاقستاندىقتارعا مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸن ٷيدەن شىقپاي-اق الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن مەملەكەتتٸك سەرۆيستەردٸڭ حالىق ٷشٸن قول جەتٸمدٸ بولعانىن كٶرسەتەدٸ.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا كەلەسٸ قىزمەتتەر قول جەتٸمدٸ:
- اۆتوكٶلٸك بويىنشا ونلاين مەمٸلەلەر;
- تسيفرلى يپوتەكا;
- تسيفرلى نوتاريات;
- جىلجىمايتىن مٷلٸكتٸ ونلاين ساتىپ الۋ;
- سوتتان تىس بانكروتتىق;
- اۆتوكٶلٸكتٸ زاڭداستىرۋ;
- «نەسيەنٸ توقتاتۋ» سەرۆيسٸ – قارىز الۋدان ەرٸكتٸ تٷردە باس تارتۋ;
- قۇمار ويىندارعا قاتىسۋدى جەنە بەس تٸگۋدٸ شەكتەۋگە ارنالعان سەرۆيس;
- ەGov Mobile-داعى ەڭبەك شارتتارى;
- بٸلٸم بەرۋدٸڭ رەسمي قۇجاتتارىنا اپوستيل قويۋ;
- تج شىعىندارىن ٶتەۋ;
- بورىشكەرلەر تٸزٸلٸمٸ بويىنشا شەتەلگە شىعۋعا تىيىمنىڭ بار-جوعىن تەكسەرۋ قىزمەتٸ جەنە باسقالار.
زاڭدى تۇلعالار ٷشٸن مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ الۋ تەسٸلدەرٸ دە جەڭٸلدەتٸلدٸ:
- eGov Business موبيلدٸ قوسىمشاسى;
- «زاڭدى تۇلعانىڭ تسيفرلى سەنٸمحاتى» سەرۆيسٸ;
- ليتسەنزييالاردىڭ 100% ونلاين فورماتتا قول جەتٸمدٸ;
- ليتسەنزييالاردىڭ 12 تٷرٸ «اۆتوماتتى تٷردە قول قويۋ» رەجيمٸنە اۋىستىرىلدى.
ە-Otinish بٸرىڭعاي پلاتفورماسى اياسىندا ازاماتتاردان 6,8 ميلليون ٶتٸنٸش قابىلداندى. تالداۋ قورىتىندىسى بويىنشا قازٸر مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر تٸزٸلٸمٸنە ەنگٸزٸلگەن 29 «جاسىرىن» قىزمەت انىقتالدى. ٶتٸنٸش بەرۋشٸلەردٸڭ باعالاۋى بويىنشا جاۋاپ ساپاسىنا قاناعاتتانۋ 17,5%-عا ٶستٸ.
مەملەكەتتٸك قىزمەتتەرگە ارنالعان تسيفرلىق شەشٸمدەر
مەملەكەتتٸك ورگاندار ينتەرنەت-رەسۋرستارىنىڭ بٸرىڭعاي پلاتفورماسىن ەنگٸزۋ جالعاسۋدا, بۇل مەملەكەتتٸك ۇيىمدار ٷشٸن 4055 سايت جاساۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. مەملەكەتتٸك ورگانداردى تسيفرلاندىرۋ شەڭبەرٸندە باعدارلامالىق ٶنٸمدەردٸ ەزٸرلەۋدٸ جەنە ەنگٸزۋدٸ جەڭٸلدەتەتٸن ٸس-شارالار ٶتكٸزٸلدٸ, بۇل ازاماتتارعا كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتٸڭ ساپاسىن جاقسارتادى. مىسالى, سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن حالىقتى قولداۋ ٷشٸن qoldau.gov.kz بٸرىڭعاي پورتالى ٸسكە قوسىلدى.
زاڭنامالىق دەڭگەيدە تسيفرلى ترانسفورماتسيياعا ىقپال ەتەتٸن نورمالار بەكٸتٸلدٸ. مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ جۇمىسىن اۆتوماتتاندىرۋ جەنە «QazTech» پلاتفورماسى ارقىلى مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ ۇسىنۋ ٷشٸن باعدارلامالاردى ەزٸرلەپ, ەنگٸزۋ رەسٸمدەرٸ جەڭٸلدەتٸلەدٸ.
جي بويىنشا ستراتەگييالىق باستامالار
قازاقستاندا جاساندى ينتەللەكتٸنٸ (جي) دامىتۋ جٶنٸندەگٸ شارالار كٷشەيتٸلدٸ, بۇل سالانىڭ ەلٸمٸزدٸڭ بولاشاق ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك پروگرەسٸ ٷشٸن ستراتەگييالىق ماڭىزىن اتاپ كٶرسەتەدٸ. تسدياٶم قۇرىلىمىندا جاساندى ينتەللەكت جەنە يننوۆاتسييالاردى دامىتۋ كوميتەتٸ قۇرىلدى, ونىڭ قىزمەتٸ جي-نٸڭ تولىققاندى ەكوجٷيەسٸن قالىپتاستىرۋعا, تەحنولوگييالاردى قاۋٸپسٸز پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋگە جەنە ادام كاپيتالىن دامىتۋعا باعىتتالعان.
ٷكٸمەت جاساندى ينتەللەكتٸنٸ دامىتۋدىڭ 2024-2029 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىن قابىلدادى.
ول دەرەكتەر مەن ەسەپتەۋ قۋاتتارىنا قول جەتكٸزۋدٸ قامتاماسىز ەتەتٸن ۇلتتىق جاساندى ينتەللەكت پلاتفورماسىن قۇرىپ, يننوۆاتسييالار ٷشٸن قولايلى كليمات ورناتۋدى كٶزدەيدٸ.
ادام كاپيتالىن دامىتۋ نۇر ەلەم ەكسپو بازاسىندا اشىلعان Alem.AI ورتالىعىندا قولداۋ تابۋدا, ول مامانداردى وقىتۋدىڭ, عىلىمي باستامالاردى ىنتالاندىرۋدىڭ جەنە جي-ستارتاپتاردى دامىتۋدىڭ نەگٸزگٸ ورتالىعىنا اينالادى.
حالىقارالىق IT نارىقتارعا شىعۋ
دٷنيەجٷزٸلٸك بانكپەن جەنە Alchemist جەنە SilkRoad Innovation Hub سيياقتى جەتەكشٸ حالىقارالىق ۇيىمدارمەن ىنتىماقتاستىق شەڭبەرٸندە قازاقستاندىق ستارتاپتارعا قولداۋ كٶرسەتٸلەدٸ, ەل ەكونوميكاسىنا تٷرلٸ وزىق يننوۆاتسييالىق شەشٸمدەر ەنگٸزٸلۋدە.
مەديتسينادا, بٸلٸم بەرۋدە, تۋريزمدە جەنە تاۋ-كەن مەتاللۋرگييا ٶنەركەسٸبٸندە جاساندى ينتەللەكتٸنٸ دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى.
قازاقستاندىق ستارتاپتار ٸرٸ امەريكالىق جەنە ازييالىق كومپانييالاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرۋدا. وڭتٷستٸك-شىعىس ازييا مەن ەر-رييادتاعى ٶكٸلدٸكتەردە 20-دان استام ستارتاپقا حالىقارالىق نارىقتارعا شىعۋ ٷشٸن قولداۋ كٶرسەتٸلەدٸ.
Astana Hub Google Accelerator-دىڭ سەرٸكتەسٸ بولا وتىرىپ, ٶز پوزيتسيياسىن نىعايتۋدى جالعاستىرۋدا. بۇل ىنتىماقتاستىق ٶڭٸردەگٸ ستارتاپتاردى اكسەلەراتسييالاۋ ٷشٸن جاڭا كٶكجيەكتەر اشادى جەنە قازاقستاندىق IT-نارىقتىڭ حالىقارالىق يننوۆاتسييالىق ەكوجٷيەلەرمەن ىقپالداسۋىن كٷشەيتەدٸ.
اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ
بيىلعى 30 مامىردا «بەيتەرەك» عارىشتىق زىمىران كەشەنٸن قۇرۋ تۋرالى» ٷكٸمەتارالىق كەلٸسٸمگە ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى حاتتاماعا قول قويىلدى. اتالعان قۇجات رەسەيلٸك تاراپتىڭ كەشەندەگٸ جۇمىسى جٶنٸندەگٸ مٸندەتتەمەلەرٸن ارتتىرادى, بۇل ونىڭ ٶتەلۋٸنە جەنە تۇراقتى دامۋىنا ىقپال ەتەدٸ.
سونىمەن قاتار, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى (شىۇ) شەڭبەرٸندە قحر-مەن بٸرقاتار حالىقارالىق كەلٸسٸمگە قول قويىلدى. بۇل كەلٸسٸمدەر IT سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتادى جەنە قازاقستان مەن قىتاي اراسىندا نەعۇرلىم بەرٸك تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق بايلانىستار جاسايدى.
گەودەزييا جەنە كارتوگرافييا
قالالار مەن اۋدان ورتالىقتارىن قوسقاندا, 915 ەلدٸ مەكەنگە ارنالعان تسيفرلى توپوگرافييا جوسپارى جاسالدى. بۇل ينفراقۇرىلىمدى جاقسارتۋدا جەنە گەوگرافييا دەرەكتەرٸنٸڭ دەلدٸگٸن ارتتىرۋدا ماڭىزدى قادام.
سوڭعى التى ايدا قازاقستان اۋماعىن 1: 25 000 ماسشتابتاعى تسيفرلى توپوگرافييا كارتالارىمەن قامتۋ 85,6%-عا دەيٸن ۇلعايدى, بۇل ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 4,5%-عا ارتىق. جىل سوڭىنا قاراي ەلٸمٸزدٸڭ تسيفرلى ينفراقۇرىلىمىن بەلسەندٸ دامىتۋدى جالعاستىرا وتىرىپ, بۇل كٶرسەتكٸشتٸ 92,52%-عا جەتكٸزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
