اباي وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ بەرٸك ۋەلي سەمەي قالاسىنداعى مەدەني نىسانداردى ارالاپ, ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸمەن تانىستى,– دەپ حابارلايدى Dalanews.kz
ايماق باسشىسى ەۋەلٸ اباي مۋزەيٸنە باردى. 1940 جىلى اشىلعان مەدەني نىساننىڭ وبلىس اۋماعىندا 9 فيليالى جۇمىس ٸستەيدٸ. مۋزەي قورىندا 22 مىڭ جەدٸگەر بار.
وبلىس ەكٸمٸ مۋزەيدٸڭ قور ساقتاۋ بٶلٸمٸ مەن كٸتاپحاناسىن ارالاپ كٶردٸ. قور ساقتاۋ بٶلمەسٸندە 20 مىڭنان استام جەدٸگەر, كٸتاپحانادا 16 مىڭنان استام كٸتاپ ساقتالعان. كٸتاپحانا اشىلعالى بەرٸ جٶندەۋ كٶرمەگەن. جەرتٶلەدە ورنالاسقاندىقتان سىز تارتىپ, قۇندى كٸتاپتار مەن جەدٸگەرلەر بٷلٸنە باستاعان.
«جيدەباي-بٶرٸلٸ» مەملەكەتتٸك تاريحي-مەدەني مۋزەيٸنٸڭ ديرەكتورى ۇلان ساعاديەۆ ايماق باسشىسىنا جيدەبايداعى قورىقتى قورشاۋ, اباي-شەكەرٸم كەسەنەسٸنە جەنە فيليالعا قاراستى اۋداندارداعى مۋزەيلەرگە جٶندەۋ جٷرگٸزۋگە كٶمەك كٶرسەتۋدٸ سۇرادى.
وبلىس ەكٸمٸ مۋزەيدە ابايتانۋشى اراپ ەسپەنبەتوۆ جەنە بەلگٸلٸ اقىن تىنىشتىقبەك ەبدٸكەكٸموۆپەن كەزدەستٸ. زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸ ٶڭٸردٸڭ رۋحانيياتى مەن مەدەنيەتٸنە قاتىستى ويلارىن ورتاعا سالدى. مەدەني نىسانعا ۇلتتىق مەرتەبە بەرۋ جٶنٸندە ۇسىنىستارىن ايتتى. ايماق باسشىسى ۇسىنىستاردى ەسكەرٸپ, بٸرلەسە جۇمىس ٸستەۋگە دايىن ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.
نەۆزوروۆتار وتباسى اتىنداعى بەينەلەۋ ٶنەرٸ مۋزەيٸ 1870 جىلى سالىنعان. 600-دەن استام قۇندى جەدٸگەر ساقتاۋلى. مۇندا 72 ادام ەڭبەك ەتەدٸ. نىسان كٷردەلٸ جٶندەۋدٸ قاجەت ەتەدٸ. عيماراتتىڭ قاسبەتٸ, ەدەنٸ ەسكٸرٸپ, كەيبٸر بٶلمەلەردٸڭ قابىرعالارىندا جارىق پايدا بولا باستاعان. قالىپقا كەلتٸرۋ ٷشٸن عىلىمي-جوبالىق قۇجاتتاما ەزٸرلەنگەن.
1883 جىلى قۇرىلعان تاريحي-ٶلكەتانۋ مۋزەيٸ - ەلٸمٸزدەگٸ ەڭ كٶنە مەدەني نىسانداردىڭ بٸرٸ. مەكەمەدە 81 قىزمەتكەر ەڭبەك ەتەدٸ. اۋدانداردا 5 فيليالى بار. مۇنداعى ٶزەكتٸ مەسەلە - عيماراتتىڭ تارلىعى. قوردا ساقتالعان 137 مىڭعا جۋىق جەدٸگەر سۋ, جىلۋ قۇبىرلارى ٶتەتٸن ەسكٸ جەرتٶلەدە ورنالاسقان.
فەدور دوستوەۆسكيي اتىنداعى ەدەبي-مەموريالدىق مۋزەي 1971 جىلى جازۋشىنىڭ 150 جىلدىعىنا وراي اشىلعان. قالامگەردٸڭ قۇندى مەلٸمەتتەرٸ ساقتالعان ٷزدٸك ٷش مۋزەيدٸڭ قاتارىنا كٸرەدٸ. مۇندا XVIII-XIX عاسىرلارداعى سيرەك كٸتاپتار مەن قۇندى جەدٸگەرلەر ساقتالعان. جالپى سانى 27 مىڭنان استام ەكسپوناتتى تسيفرلىق فورماتقا كٶشٸرۋ ٷشٸن ارنايى سكانەر قاجەت. بۇل عيماراتقا دا كٷردەلٸ جٶندەۋ جٷرگٸزٸلمەگەن. شاتىردان سۋ اعىپ, ەكسپوزيتسييالىق جابدىقتار مەن مونۋمەنتالدى سۋرەتتەرگە زالال كەلگەن.
نەۆزوروۆتار وتباسى اتىنداعى بەينەلەۋ ٶنەرٸ مۋزەيٸنٸڭ ديرەكتورى تاتيانا سترومسكايا مەن فەدور دوستوەۆسكيي اتىنداعى ەدەبي-مەموريالدىق مۋزەيٸنٸڭ ديرەكتورى يرينا سولوۆەۆا وبلىس ەكٸمٸنە ٶزدەرٸ باسقارىپ وتىرعان مەكەمەلەردٸڭ عيماراتتارىن كەڭەيتۋ, دامىتۋ بويىنشا ۇسىنىستارىن ايتتى.
ايماق باسشىسى قالاداعى مەدەني نىساندارعا كەزەڭ-كەزەڭٸمەن جاڭعىرتۋ جٷرگٸزٸلەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«بٷگٸن سەمەيدەگٸ مۋزەيلەردٸڭ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸمەن, ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸمەن تانىستىم. بۇل مەدەني نىساندار وسى ۋاقىتقا دەيٸن ەبدەن قاراۋسىز قالعان ەكەن. بارلىعى كٷردەلٸ جٶندەۋدٸ قاجەت ەتەدٸ. جەرتٶلەگە تٷسٸپ, قۇندى جەدٸگەرلەردٸڭ قازٸرگٸ جاعدايىن كٶردٸم. ٶكٸنٸشكە قاراي, كٷن ٶتكەن سايىن توزىپ, بٷلٸنٸپ بارادى. زامان تالابىنا ساي جابدىقتاماساق, باعالى مۇرالارىمىزدان ايىرىلىپ قالۋىمىز مٷمكٸن. سوندىقتان مۋزەيلەردٸ جٶندەۋدٸ بيىلدان باستايمىز»,- دەدٸ وبلىس ەكٸمٸ.
