– اعا, سولتٷستٸك قازاقستان, قوستاناي وبلىستارىندا ٸسساپاردا جٷر ەكەنسٸزدەر? بۇ ساپاردىڭ مەنٸن وقىرماندارعا تٷسٸندٸرٸپ بەرسەڭٸز...
– جالپى, بٸز مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸنٸڭ تٸلدەردٸ دامىتۋ جەنە قوعامدىق-ساياسي جۇمىس كوميتەتٸمەن بٸرلەسٸپ ورىستٸلدٸ قاۋىم كٶپ شوعىرلانعان ٶڭٸرلەرگە بارىپ, مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ مەنٸن, ماڭىزىن تٷسٸندٸرۋ ٸسٸمەن تٶرت جىلدان بەرٸ اينالىسىپ كەلەمٸز. بۇل سول جۇمىستىڭ جالعاسى. وسى ساپاردىڭ ٶزٸندە سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىندا اۋقىمدى - 9, قوستاناي وبلىسىندا - 9 كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىلدى. قازٸر اقتٶبە وبلىسىندا جٷرمٸز. اقتٶبەدەن كەيٸن باتىس قازاقستان, پاۆلودار وبلىستارىن ارالاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.
– جالپى, بۇل كەزدەسۋلەردە نە ايتىلادى? ورىستٸلدٸ اۋديتورييانىڭ قازاق تٸلٸنە دەگەن كٶزقاراسى قالاي ەكەن?
– كەزدەسۋ بولعاننان كەيٸن ەرتٷرلٸ پٸكٸرتالاستار بولىپ قالۋى زاڭدىلىق. دەسە دە قازٸر سوناۋ توقسانىنشى جىلدارداعىداي بٸرجاقتى سىڭارەزۋلەپ كەتۋ جوق. «ورىستٸلدٸلەرگە مەملەكەتتٸك تٸلدٸ مەڭگەرتۋ ٷشٸن نە ٸستەۋ كەرەك?» دەگەن سەكٸلدٸ سۇراقتارعا جاۋاپ ٸزدەپ, ولارعا وي سالاتىنداي ەڭگٸمە ايتۋعا تىرىسامىز. لينگۆيستيكانى ۇلتتىق مەسەلەگە اينالدىرۋعا بولمايتىنىن, ۇلتارالىق جانجال تۋعىزۋدىڭ زارداپتارىن تٸگٸسٸن جازىپ تٷسٸندٸرەمٸز.
بٸز بارعان ەلدٸمەكەندەردە 25/30 پايىزى عانا – قازاقتار. تٸلدٸك ورتا جوق.
ولار وسىنى العا تارتىپ, اقتالۋعا تىرىسادى. دەسە دە, مەملەكەتتٸك تٸل قازاق تٸلٸ ەكەنٸن, قازٸر ەلٸمٸزدەگٸ قازاق تٸلدٸ اۋديتورييانىڭ ٷلەس سالماعىنىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن مىسالدار كەلتٸرە وتىرىپ, بولاشاقتى دا ويلاۋ كەرەكتٸگٸن العا تارتامىز.
– كەيدە كەيبٸر ازاماتتار تاراپىنان قارسىلىقتارعا تاپ بولاتىن شىعارسىزدار?
– جوق, سوندايلىق دەرەجەدە مەملەكەتتٸك تٸلگە قارسى بولىپ وتىرعان ەشكٸمدٸ كٶرگەن جوقپىن. كەرٸسٸنشە, «بۇل مەسەلەنٸ تەۋەلسٸزدٸك الا سالا نەگە بٸزگە كەلٸپ تٷسٸندٸرمەدٸڭدەر?» دەيتٸندەر كٶپ. تٸپتٸ, «نان» دەگەن سٶزدٸڭ استىنا «حلەب», «اباي كٶشەسٸ» دەگەننٸڭ جانىنا «ۋليتسا ابايا» دەپ جازىپ قوياسىڭدار. بٸز سوندايلىق «ناننىڭ» اۋدارماسى «حلەب» ەكەنٸن بٸلمەيتٸن ساۋاتسىزبىز با?» دەيتٸندەر بار. راس.
كەيبٸر ازاماتتار مەملەكەتتٸك تٸلگە باسىمدىق بەرٸلسە, رەسەيگە كەتەتٸنٸن ايتادى.
ولاردىڭ ٶز قۇقىعى. بٸز ولاردى «كەتپەڭدەر» دەپ ۇستاپ وتىرۋعا حاقىمىز جوق. ەر ادام قايدا تۇرعىسى كەلسە, سوندا كەتۋگە قۇقىلى ەكەنٸن دە تٷسٸندٸرۋگە تۋرا كەلەدٸ. ورىستٸلدٸلەر كٶشٸپ كەتتٸ ەكەن دەپ, ىرىسىمىز كەمٸپ قالمايدى.
– مۇنداي جيىندار ٶتكٸزۋ ٷشٸن ٷلكەن دايىندىق قاجەت شىعار, اعا?!
– ەرينە, ەر جيىنعا تىڭعىلىقتى دايىندالۋعا تۋرا كەلەدٸ. كەز-كەلگەن سۇراققا ناقتى, ەرٸ بۇلتارتپاس جاۋاپ بەرۋ كەرەك. مەن قاسىما ىلعي دا راسۋل جۇمالىنى ەرتٸپ جٷرەمٸن. كەي جيىندارعا ايدوس سارىم كەلەدٸ. بۇل ەكٸ جٸگٸت كەز-كەلگەن جاعدايدا, كەز-كەلگەن ادامعا مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ قاجەتتٸلٸگٸن ناقتى دەرەكتەرمەن تٷسٸندٸرٸپ بەرە الادى. ستاتيستيكانى بٸلۋ كەرەك. ناقتى ٶمٸردەن مىسالدار كەلتٸرۋ كەرەك.
جالاڭ ۇران, جالعان پاتريوتيزممەن ورىستٸلدٸ اۋديتورييانىڭ بەتٸن بەرٸ قاراتۋ مٷمكٸن ەمەس.
تٸل مەسەلەسٸ دەگەندە تەك بٸر پروبلەمامەن شەكتەلٸپ قالمايمىز. بۇل ٶڭٸرلەر سوناۋ تەۋەلسٸزدٸك العان جىلدارداعى قالىپتان كٶپ ٶزگەرٸسكە تٷسپەگەن. ەلدٸ مەكەندەردٸڭ اتاۋى ەلٸ اۋىسپاعان. ونوماستيكا جايىن دا, ەسكٸ كەڭەستٸك اتاۋلاردان ارىلۋ كەرەكتٸگٸمٸز دە دەلەلدەرمەن تٷسٸندٸرٸلەدٸ. لاتىن ەرپٸن ەنگٸزۋ جايىن دا ناسيحاتتايمىز.
– بۇل جوبانىڭ باستالعانىنا تٶرت جىل بولىپتى. تٶرت جىلدا نە ٶزگەرٸس بولدى?
– تٶرت جىلدا بەرٸن قيراتىپ جٸبەردٸك دەي المايمىن. بٸراق, وسى تٶرت جىلدا ورىستٸلدٸ اۋديتوريياعا مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ ماڭىزىن تٷسٸندٸرەتٸن 120-داي كەزدەسۋ ٶتكٸزٸپپٸز. باستاپقى كەزدەگٸدەي ەمەس, ەلدٸڭ بەتٸ بەرٸ قاراعان. ولار 28 جىلدان بەرٸ بٸزدٸڭ ناقتى قادامدارعا بارا الماي كەلگەنٸمٸزدٸ بٸلٸپ وتىر. بۇل مەسەلەدە قورقاقتىق تانىتا بەرۋگە بولمايتىنىن انىق بايقادىم. مەسەلەن پاۆلوداردا رۋزا بەيسەنبايتەگٸ دەگەن بەلسەندٸ ازاماتشا شىقتى. مەن ول قىزدى «ۇلت تاعدىرى» قوزعالىسىنىڭ پاۆلودار وبلىستىق فيليالىنىڭ باسشىسى ەتكەن ەدٸم, بٸر كەزدەردە. سول قىز جالعىز ٶزٸ پاۆلوداردا مەملەكەتتٸك تٸل ٷشٸن كٷرەسٸپ جٷر. بٸز جيىندارىمىزدا وسى رۋزانى مىسالعا كەلتٸرە وتىرىپ,
قازاق تٸلدٸلەردٸڭ شىدامى تاۋسىلا باستاعانىن, ەندٸ ولار كەز-كەلگەن قازاقستاندىق ازاماتتان مەملەكەتتٸك تٸلدٸ تالاپ ەتە باستايتىنىن ەسكەرتەمٸز.
– بۇل جوبا نەگٸزٸنەن اعارتۋشىلىق, ناسيحات جۇمىستارىمەن اينالىسادى ەكەن. بۇل ٸستەردٸڭ نەتيجەلٸ بولۋى ٷشٸن مەملەكەت تاراپىنان نە ٸستەلۋٸ كەرەك دەپ ويلايسىز.
– مەنٸڭ كٶزٸم جەتكەن بٸر اقيقات بار. وسىدان
28 جىل بۇرىن قابىلدانعان مەملەكەتتٸك تٸل تۋرالى زاڭدى قايتا قاراۋ قاجەت. ول زاڭدى قايتا جازاتىن كەز كەلدٸ.
ەسكٸ زاڭ بٸزدٸڭ اياعىمىزعا بايلانعان كٸردٸڭ تاسى سەكٸلدٸ. ونى بۇلاي سٷيرەتٸپ جٷرە بەرۋگە بولمايدى. وسىدان التى جىل بۇرىن بٸرنەشە ۇيىمدارمەن بٸرٸگٸپ, «مەملەكەتتٸك تٸل تۋرالى» زاڭدى دايىنداپ, پارلامەنتكە ۇسىنعان ەدٸك. پارلامەنت «مۇنى قابىلداۋعا ەلٸ ەرتە» دەپ تايقاقتاپ شىعا كەلگەن. سول زاڭدى پارلامەنتكە قايتادان ۇسىنۋىمىز كەرەك.
قازٸرگٸ زاڭ بٸزدٸڭ ەلدٸ قوستٸلدٸ ەتۋدٸ كٶزدەيدٸ.
بۇل زاڭمەن جٷرە بەرسەك, قازاق تٸلٸ جاناما, اۋدارما تٸلٸ بولىپ قالا بەرەدٸ. مەملەكەتتٸك تٸل ٷستەمدٸككە يە بولۋى ٷشٸن بەل شەشە كٸرٸسەتٸن ۋاقىت كەلدٸ دەپ ويلايمىن.
– ەڭگٸمەڭٸزگە راحمەت.
Cۇحباتتاسقان, قانات ەبٸلقايىر
