قازاقستان – ءتۇرلى ۇلت پەن ءدىن وكىلدەرى بەيبىت ءومىر ءسۇرىپ جاتقان مەملەكەت. قوعامداعى تۇراقتىلىق پەن ءوزارا سىيلاستىق مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋدا ءدىني قۇندىلىقتار مەن كونفەسسياارالىق ديالوگتىڭ ماڭىزى زور. بۇل تۋرالى «Qamqor-Astana» قوعامدىق قورىنىڭ تەولوگ مامانى، يسلام قۇقىق عىلىمدارىنىڭ PhD دوكتورى يساتاي بەردالييەۆ ايتتى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz
ماماننىڭ ايتۋىنشا، ءدىني قۇندىلىقتار ادامداردى مەيىرىمدىلىككە، ادىلدىككە، سابىرلىققا جانە بىر-بىرىنە قۇرمەتپەن قاراۋعا تاربيەلەيدى. يسلام ءدىنىنىڭ قۇقىقتىق جۇيەسىن جازعان عالىمداردىڭ ەڭبەكتەرىندە ادامنىڭ تەك جاراتۋشىمەن قارىم-قاتىناسى عانا ەمەس، قوعامداعى ادامدار اراسىنداعى قاتىناستار دا كەڭىنەن قاراستىرىلعان.
«يسلام عۇلامالارىنىڭ ەڭبەكتەرىندە قوعامداعى ءوزارا قارىم-قاتىناستى رەتتەۋگە ەرەكشە ءمان بەرىلەدى. مىسالى، ءداستۇرلى ءابۋ حانيفا ءمازھابىنداعى نەگىزگى ءتورت ءماتىن – “مۋتنۋ ل-ارباعا” ەڭبەكتەرىندە دە وسى قاعيدالار كورىنىس تاپقان. جالپى بارلىق ءدىن، ونىڭ ىشىندە يسلام ءدىنى دە ادامداردى مەيىرىمدىلىككە، ادىلدىككە جانە سابىرلىققا شاقىرادى»، – دەيدى تەولوگ.
ونىڭ ايتۋىنشا، يسلامدا ادامنىڭ قوعامداعى جاۋاپكەرشىلىگىنە ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. پايعامبار مۇحاممەدتىڭ (س.ع.س) «ناعىز مۇسىلمان – وزگەلەرگە تىلىمەن دە، قولىمەن دە زيان كەلتىرمەگەن ادام» دەگەن ءسوزى دە وسىنى دالەلدەيدى.
بۇگىندە قازاقستاندا ءتۇرلى ۇلت پەن ءدىن وكىلدەرىنىڭ بەيبىت ءومىر ءسۇرىپ جاتقانى – قوعامداعى تولەرانتتىلىق پەن ءوزارا سىيلاستىق مادەنيەتىنىڭ ناتيجەسى. ءدىني مەرەكەلەر كەزىندە ادامدار ءبىر-بىرىن قۇتتىقتاپ، قايىرىمدىلىق شارالارىن ۇيىمداستىرادى. مۇنداي يگى داستۇرلەر قوعامداعى تاتۋلىق پەن بەيبىتشىلىكتى نىعايتۋعا ىقپال ەتەدى.
سونىمەن قاتار مامان كونفەسسياارالىق ديالوگتىڭ ماڭىزىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. ونىڭ پىكىرىنشە، ءارتۇرلى ءدىن وكىلدەرى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك پەن قۇرمەت قوعامداعى تۇراقتىلىقتى ساقتاۋدىڭ باستى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى.
«دىندەر اراسىندا ديالوگ بولماسا، بەيبىتشىلىك بولۋى مۇمكىن ەمەس» دەگەن تۇجىرىمدى تەولوگيا عىلىمدارىنىڭ پروفەسسورى حانس كيۋنگ ايتقان. شىنىندا دا، كونفەسسياارالىق ديالوگ ءتۇرلى ءدىن وكىلدەرىنىڭ ءبىر-بىرىنىڭ سەنىمىن قۇرمەتتەۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە قوعامداعى الاۋىزدىقتىڭ الدىن الىپ، تۇراقتى ءارى بەيبىت قوعام قالىپتاستىرۋعا جول اشادى»، – دەيدى يساتاي بەردالييەۆ.
قازاقستان تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى دىندەر اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىكتى دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. ەلىمىزدە ءتۇرلى ءدىن وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن حالىقارالىق دەڭگەيدە سەزدەر مەن كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىلىپ، ءدىني كوشباسشىلار بەيبىتشىلىك، كەلىسىم جانە ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن تالقىلاپ كەلەدى.
ماماننىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي ديالوگ الاڭدارى قوعامداعى كەلىسىم مەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ولار ءتۇرلى كونفەسسيا وكىلدەرىنىڭ ءوزارا سەنىمىن نىعايتىپ، ورتاق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
وسىلايشا، ۇلتارالىق كەلىسىم مەن دىندەر اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك – قوعامداعى بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتىڭ باستى نەگىزدەرىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى.
