قان قىسىمىنان قۇتىلار جول بار ما?
شىنى كەرەك, مەديتسينا سالاسىندا جازىلعان كٸتاپتاردىڭ دەنٸ ورىس تٸلٸندە. تەۋەلسٸزدٸك العاننان بەرٸ دە قازاقشا شىققان ەڭبەكتەر ماندىمدى ەمەس. مەديتسينانىڭ تٸلٸ اۋىر, اتاۋ, تەرميندەرٸ كٶپ بولعان سوڭ قازاق تٸلٸندە دەگەندەرٸنٸڭ ٶزٸن تٷسٸنٸپ وقۋ ٷشٸن كٶپ كٷش جۇمساۋعا تۋرا كەلەلٸ. ال, كٶرنەكتٸ دەرٸگەر ينتەرۆەنتسيون كارديولوگ, رەنتگەن-حيرۋرگ, استاناداعى «ۇلتتىق عىلىمي مەديتسينالىق ورتالىقتىڭ» ينتەرۆەنتسيوندى كارديولوگييا بٶلٸمٸ باسشىسىنىڭ ورىنباسارى, پروفەسسور قادىربەك رامازانۇلى جازعان «جوعارى قان قىسىم اۋرۋلارى جەنە ونى ەمدەۋ جولدارى» اتتى عىلىمي كٸتاپ تۋرالى ولاي ايتا الماس ەدٸك. سەبەبٸ...
سەبەبٸن ايتپاس بۇرىن تاقىرىپقا سەل كەڭٸرەك اينالىپ كەلەيٸك. بٸزدە نە كٶپ, اتكٶپٸر شىعىپ جاتقان اقىن-جازۋشىلاردىڭ, ٶنەر ادامدارىنىڭ كٸتابى كٶپ. يە, رۋحاني ازىق بەرەر دٷنيەلەردٸڭ جارىق كٶرگەنٸنە قۋانامىز. بٸراق, مەملەكەتتٸڭ دامۋى, ەلدٸڭ ٶركەندەۋٸ باسقا دا سالالاردان تۇرادى عوي. ەسٸرەسە, بٸز كٷندە قىزىل كەڭٸردەك بولىپ, قۇرعاق ايقايمەن قۇلاعىن جاڭعىرتاتىن مەملەكەتتٸك قازاق تٸلٸنٸڭ دامۋى ٷشٸن ورىس تٸلٸ ٷستەمدٸك قۇرعان ەكونوميكا, قارجى, بيزنەس, تەحنولوگييا, مەديتسينا سالالارىندا ساۋاتتى, تٷسٸنٸكتٸ جازىلعان قازاق تٸلدٸ ەڭبەكتەر كٶپ بولسا, اتالعان باعىتتارداعى تٸل جاعدايى تەز وڭالار ەدٸ.
ال, قادىربەك رامازانۇلىنىڭ كٸتابى وسىنداي ولقىلىقتاردىڭ ورنىن تولتىرعان قۇندى ەڭبەكتەردٸڭ بٸرٸ. سەبەبٸ, بۇل كٸتاپتىڭ ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸگٸ بار, ول سٸرەسكەن تەرميندەردەن تۇراتىن, عىلىمي تٸلدە جازىلعان كٸتاپ ەمەس. ەڭبەكتٸ وقىعان ادام سٸز بەن بٸزگە تٷسٸنٸكتٸ, جالپاق جۇرتتىڭ ۇعىم-ساناسىنا جەڭٸل مەتٸندەردٸڭ جەتەگٸندە لىپىپ وتىرادى. بۇل تۋرالى اۆتوردىڭ ٶزٸ «جالپى قازاقتىڭ تٸلٸ باي, قۇنارى مول. بٸز ونىڭ ەلەۋەتٸن مەديتسينا سەكٸلدٸ سالالاردا تولىق قولدانا الماي كەلەمٸز. سوندىقتان, مەن مەديتسينا تەرميندەرٸن مٷمكٸندٸگٸنشە انا تٸلٸمٸزدٸڭ تٷسٸنٸكتٸ سٶزدەرٸمەن بەرۋگە تىرىستىم. كٸتاپ ەلٸمٸزدەگٸ كەسٸبي دەرٸگەرلەر مەن مەديتسينا وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرٸنەن باستاپ, دەنساۋلىعىن قاداعالاعىسى كەلەتٸن قاراپايىم ادامدارعا دەيٸن جەڭٸل تٷسٸنۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ» دەيدٸ. سٶزٸنٸڭ راستىعىنا ەڭبەكتٸ وقىعاندا كٶز جەتكٸزدٸك.
كٸتاپتىڭ تاعى بٸر ەرەكشەلٸگٸ – جوعارى قان قىسىم اۋرۋلارى تۋرالى قازاق تٸلٸندە تۇڭعىش جارىق كٶرۋٸ. قازاقستاندا جەنە قىتايداعى قازاق عالىمدارى بۇل اۋرۋ بويىنشا ەلٸ قازاقشا عىلىمي دٷنيە جازعان جوق. سونىمەن قاتار, اۆتور وندا جوعارى قان قىسىمى اۋرۋلارىنىڭ سوڭعى جىلدارداعى ەڭ تىڭ دەگەن زەرتتەۋلەرٸن نەگٸز ەتكەن. جەنە دەرٸگەر ونى ٶزٸنٸڭ تەورييالىق بٸلٸمٸ مەن تالاي جىلدىق پراكتيكاسىن ٷيلەستٸرٸپ, ەكەۋٸن قورىتىپ, تابيعي دا شىنايى تٷردە جازىپ شىققان.
جايشىلىقتا بٸز «قازاق ەمحاناعا ٶلۋگە بٸر كٷن قالعاندا بارادى» دەپ, باسقا ۇلتتارمەن سالىستىرىپ, ٶزٸمٸزدٸ كٷلكٸ قىلامىز. انىعىندا, بۇل كٷلكٸلٸ جاعداي ەمەس. ۇلتىمىزدىڭ سالاق ەدەتتەرٸنە ەجۋالاي قاراعاننان ۇتارىمىز شامالى. كەرٸسٸنشە, حالىق اراسىنا قاۋٸپتٸ, بٸراق ەلەي بەرمەيتٸن وسىنداي اۋرۋلار تۋرالى جەڭٸل, ساۋاتتى جازىلعان ەڭبەكتەردٸ كٶپ تاراتساق, جۇرتتى اقپاراتتاندىرىپ, دەرتتٸڭ قاتەرٸمەن ساقتاندىرىپ وتىرساق, ٶزٸمٸزگە كٷلمەس تە ەدٸك جەنە ٶكٸنٸشتٸ ٶلٸمدەردەن بارىنشا اۋلاق بولار ەدٸك.
اتالعان كٸتاپ جوعارى قان قىسىمى تۋرالى جالپى ۇعىم, جوعارى قان قىسىمدى تٶمەندەتٸپ ەمدەۋ شارالارى جەنە جوعارى قان قىسىم اۋرۋلارى جٶنٸندە سۇراق-جاۋاپتار دەپ اتالاتىن ٷش بٶلٸمنەن تۇرادى. باسقى ەكٸ بٶلٸمدە اۋرۋ تۋرالى جەتە جازىلىپ, قاجەتتٸ دەرٸلەر, تٸپتٸ ولاردىڭ دوزاسى مەن كەرٸ ەسەرٸنە دەيٸن تەپتٸشتەي ايتىلعان. ال, سوڭعى 150 سۇراق-جاۋاپتان تۇراتىن بٶلٸم ٶتە ۇتىمدى فورمادا جاسالعان. جالپاعىنان سوزىلىپ جاتقان مەتٸن جوق, اۋرۋعا قاتىستى ناقتى سۇراقتار مەن قىسقا دا تٷسٸنٸكتٸ جاۋاپتار تاپ-تۇيناقتاي بەرٸلگەن. وقىرمان بٸر سۇراقتان ەكٸنشٸ سۇراققا قىزىعا قاراپ وتىرىپ, قالاي اياعىنا شىققانىن بٸلمەي قالادى جەنە كٶپ دٷنيەدەن حاباردار بولىپ, ٶزٸنٸڭ دەنساۋلىعىنا, ٶمٸر-داعدىسى مەن جٷيەسٸز تۇرمىستىق ەدەت-داعدىلارىنا باسقاشا قاراي باستايدى. سەبەبٸ, كٸتاپتاعى ايتىلعان دٷنيەلەر قانداي ادامدى دا ەلەڭ ەتكٸزٸپ, بەيجاي قالدىرمايتىن دەڭگەيدە.
ٶكٸنٸشكە وراي, عىلىمي ەڭبەك تەك اۆتوردىڭ كٷشٸمەن, از تيراجبەن شىعارىلىپتى.
مۇرات الماسبەكۇلى.
